Ülke genelindeki hayvan barınakları ve toplatılan sahipsiz hayvanlarla ilgili çeşitli verilere ilişkin

Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Sayın Mustafa ÇİFTÇİ tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.

30 Temmuz 2024 tarihinde kabul edilen ve 2 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7527 sayılı KanunTa, 5199 sayılı Hayvanlan Koruma Kanunu'nda köklü değişiklikler yapılmıştır. Düzenleme ile sahipsiz hayvanların yerel yönetimler tarafından toplanması, hayvan bakımevlerine götürülmesi ve sahiplendirilinceve kadar bakımevlerinde veya mevzuatta tanımlanan doğal yasam alanlarında tutulması öngörülmüştür.

Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra geçen yaklaşık 2 yıllık dönemde;

Gerekçenin tamamını göster (12 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

• birçok il ve ilçede hayvanların yeterli kapasite, altyapı ve veteriner hizmeti oluşturulmadan toplandığı,

• bakımevlerinde aşın yoğunluk meydana geldiği,

• hayvanların açlık, susuzluk, hastalık, şiddet ve bakımsızlık nedeniyle öldüğü veya öldürüldüğü yönünde çok sayıda görüntü, ihbar ve iddia kamuoyuna yansımıştır.

İçişleri Bakanlığı tarafından açıklanan oranlara göre sahipsiz hayvanların toplanma oranı

• 1 Nisan 2026 tarihinde % 75,

• 21 Mayıs 2026 tarihinde % 81,

• 17 Haziran 2026 tarihinde % 83 olarak açıklanmıştır.

• 18 Temmuz 2026 tarihinde yaptığınız açıklamada da Türkiye'deki sahipsiz hayvanların % 92,35'inin bakımevlerinde veya doğal yaşam alanlarında bulunduğunu ifade ettiniz. Ancak açıklanan oranların hangi toplam hayvan savısına, hangi sayım vöntemine ve hangi veri tabanına dayandığı kamuoyuna açıklanmamıştır.

TBMM'ye yansıyan Tarım ve Orman Bakanlığı verilerinde; 386 havvan bakımevi ile 102 doğal yaşam alanının toplam kapasitesinin 413 bin olduğu, bu alanlarda 244 bin hayvan bulunduğu, aynı dönemde 452 bin 587 köpeğin toplandığı, 239 bin 466 köpeğin kısırlaştırıldığı ve 58 bin 802 köpeğin sahiplendirildiği ifade edilmiştir. Toplanan 452 bin 587 hayvandan, sahiplendirilen 58 bin 802 hayvan ile tesislerde bulunduğu bildirilen 244 bin hayvan çıkarıldığında 149 bin 785 hayvanlık bir fark ortaya çıkmaktadır. Bu verilerin aynı dönem ve aynı hayvan grubuna ait olup olmadığı; söz konusu farkın ölüm, öldürme, ötanazi, nakil, kaçma, mükerrer kayıt veya başka hangi işlemlerden kaynaklandığı açıklanmamıştır.

Hayvan Hakları İzleme Komitesi tarafından 2025 yılında yayımlanan raporda ise bilgi edinme başvurularına yanıt veren 1.111 belediyeden yalnızca 273'ünün hayvan bakımevi bulunduğu, belediyeler tarafından bildirilen toplam kapasitenin 89 bin 451 olduğu ve en az 26 bakımevinin ruhsatsız faaliyet gösterdiği belirtilmiştir.

Kanunun yaklaşık 2 yıllık uygulamasının gerçek bilançosunun ortaya çıkarılması; bakımevlerine alınan hayvanların yaşam, ölüm ve sahiplendirilme kayıtlarının açıklanması ve kamu görevlileri ya da belediye çalışanları tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen öldürme vakalarının soruşturulması gerekmektedir.

Bu çerçevede:

SORULAR

1. İçişleri Bakanı olarak 18 Temmuz 2026 tarihinde açıkladığınız, sahipsiz hayvanların % 92,35'inin bakımevleri veya doğal yaşam alanlarında bulunduğu yönündeki oran hangi toplam sahipsiz hayvan sayısı esas alınarak hesaplanmıştır?

2. % 92,35 oranının hesabında kullanılan pay ve payda kaçtır? Hesaplama formülü nedir?

3. Türkiye'deki toplam sahipsiz köpek ve kedi sayısına ilişkin Bakanlığınızın esas aldığı güncel sayı kaçtır? Bu sayı hangi tarihte, hangi kurum tarafından ve hangi bilimsel yöntemle belirlenmiştir?

4. Nisan 2026'da % 75, Mayıs 2026'da % 81, Haziran 2026'da % 83 ve Temmuz 2026' da % 92,35 olarak açıklanan oranların tamamı aynı hesaplama yöntemi ve aynı veri tabanı kullanılarak mı belirlenmiştir?

5. 2 Ağustos 2024 tarihinden bugüne kadar Türkiye genelinde kaç sahipsiz hayvan toplanmıştır? Bu sayının illere, ilçelere, belediyelere ve hayvan türlerine göre dağılımı nedir?

6. Toplanan hayvanların kaçı köpek, kaçı kedidir? Hayvanların yaş, cinsiyet ve sağlık durumuna ilişkin kayıt tutulmakta mıdır?

7. Türkiye genelindeki hayvan bakımevlerinde halen kaç hayvan bulunmaktadır? Doğal yaşam alanlarında bulunan hayvan sayısı kaçtır?

8. Bakanlığınızın verilerine göre mevcut 386 hayvan bakımevi ile 102 doğal yaşam alanının isimleri, bulundukları belediyeler, ruhsat tarihleri, kapasiteleri ve güncel doluluk oranları nedir?

9. 2024 yılında yaklaşık 105 bin olarak açıklanan bakımevi kapasitesinin 2026 yılında 413 bine yükseldiği belirtilmektedir. Yaklaşık 308 bin hayvanlık kapasite artışı hangi tesislerin açılması veya genişletilmesiyle sağlanmıştır?

10. Bu kapasite artışının ne kadarı kapalı bakımevi alanlarından, ne kadarı açık veya çevrilmiş doğal yaşam alanlarından oluşmaktadır?

11. Hayvan Hakları İzleme Komitesi tarafından açıklanan 89 bin 451 kişilik kapasiteyle Bakanlık tarafından açıklanan 413 bin kişilik kapasite arasındaki farkın nedeni nedir? 12.2 Ağustos 2024 tarihinden bugüne kadar belediyeler ve il özel idareleri tarafından toplandıktan sonra ölen toplam hayvan sayısı kaçtır?

12. Toplandıktan sonra ölen hayvanların sayısı; hastalık, bulaşıcı hastalık, yaralanma, açlık, susuzluk, ameliyat komplikasyonu, hayvanlar arası saldırı, nakil sırasında ölüm ve nedeni belirlenemeyen ölüm başlıkları altında kaçtır?

13. Aynı dönemde 5199 ve 5996 sayılı kanunlarda yer alan hükümler gerekçe gösterilerek kaç hayvana ötanazi uygulanmıştır?

14. Ötanazi uygulanan hayvanların illere tesislere ve gerekçelerine göre dağılımı nedir? Her işlem için veteriner hekim raporu düzenlenmiş midir?

15. Veteriner hekim kararı veya mevzuatta belirtilen şartlar bulunmaksızın öldürüldüğü tespit edilen hayvan sayısı kaçtır?

16. Toplanan 452 bin 587 hayvan, sahiplendirilen 58 bin 802 hayvan ve bakımevlerinde ,bulunduğu açıklanan 244 bin hayvan arasındaki 149 bin 785 hayvanlık farkın açıklaması nedir?

17. Söz konusu 149 bin 785 hayvanın kaçı ölmüş, kaçı öldürülmüş, kaçı başka bir tesise nakledilmiş, kaçı kaybolmuş, kaçı kaçmış, kaçı mükerrer kaydedilmiş ve kaçı başka bir işlem kapsamında değerlendirilmiştir?

18. Açıklanan 452 bin 587 toplama, 58 bin 802 sahiplendirme ve 244 bin barındırılan hayvan verileri aynı tarih aralığını ve aynı hayvan grubunu mu kapsamaktadır? 20. Toplandıktan sonra akıbeti bilinmeyen veya kayıtlarına ulaşılamayan hayvan sayısı kaçtır?

19. Hayvan bakımevlerinde ölen veya öldürülen hayvanların kimlik, ölüm nedeni, ölüm tarihi ve gömüldükleri ya da yakıldıkları yere ilişkin kayıt tutulmakta mıdır? 22. Türkiye genelindeki hayvan bakımevlerinde kaç veteriner hekim, veteriner sağlık teknikeri, hayvan bakıcısı ve yardımcı personel görev yapmaktadır? 23. Bir veteriner hekime ve bir hayvan bakıcısına ortalama kaç hayvan düşmektedir? 24. 2 Ağustos 2024 tarihinden bugüne kadar bakımevlerinde kaç bulaşıcı hastalık vakası ve salgını tespit edilmiştir? Bu hastalıklar nedeniyle kaç hayvan ölmüştür? 25. Belediyelerin sahipsiz hayvan hizmetleri için bütçelerinden ayırmak zorunda oldukları pay için Bakanlığınız ya da Hazine bütçesinden ne kadar ödeme yapılmıştır? 26. Kanunun yürürlüğe girmesinden bugüne kadar kaç hayvan kısırlaştırılmış, aşılanmış, tedavi edilmiş ve sahiplendirilmiştir?

20. Il Hayvanları Koruma Kurulları tarafından hazırlanan uygulama ve denetim raporları Bakanlığınıza gönderilmekte midir? Bu raporlar kamuoyuna açıklanacak mıdır? 28. Bakanlığınız, hayvanların toplanma, barındırılma, sahiplendirilme ve ölüm sayılarını düzenli olarak yayımlayan kamuya açık bir veri tabanı oluşturacak mıdır? 29. Mevcut tesis kapasitesi ve personel sayısı yeterli değilken bütün sahipsiz hayvanların 2026 yılı sonuna kadar toplanması hedefi hangi bilimsel ve teknik çalışmaya dayanmaktadır?

21. Kapasite aşımı nedeniyle hayvanların toplu olarak ölmesi, öldürülmesi, hastalanması veya birbirlerine zarar vermesi riskine karşı hangi önlemler alınmıştır?

22. Hayvan hakları örgütlerinin, baroların, veteriner hekim odalarının ve bağımsız uzmanların bakımevleri ile doğal yaşam alanlarında habersiz denetim yapmasına izin verilecek midir?

23. Yaklaşık iki yıllık uygulamanın sonunda; toplanan, sahiplendirilen, bakımevinde bulunan, ölen, ötanazi uygulanan, kaybolan ve akıbeti açıklanamayan hayvan sayılarını içeren kapsamlı bir uygulama raporu kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? 33. Hayvanların yaşam hakkının korunması ve kamuoyuna yansıyan hayvan katliamı iddialarının önlenmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından yeni bir genelge, denetim mekanizması veya mevzuat değişikliği hazırlanmakta mıdır?