Yeşilırmak Nehri yatağında gerçekleştirilen kum ve çakıl alımlarının çevresel etkilerine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Samsun'un Çarşamba ilçesinde, Yeşilırmak üzerinde özellikle Vakıfköprü mevkii civarında gerçekleştirildiği iddia edilen kum-çakıl/malzeme alımı faaliyetleri sonrasında; nehir yatağında değişim meydana geldiği, akış rejiminin farklı bir kola yöneldiği, kıyı erozyonunun arttığı, bölgedeki tarım yollarının ve ulaşım güzergâhlarının zarar gördüğü hatta bazı kesimlerde tamamen ortadan kalktığı yönünde ciddi şikayetler gündeme gelmiştir.

Çarşamba Ovası, alüvyal yapısı nedeniyle son derece hassas bir ekosistem olup, nehir yatağına yönelik müdahaleler taşkın riskini ve zemin kayıplarını doğrudan etkileyebilmektedir. Ayrıca Yeşilırmak üzerinde bulunan Hasan Uğurlu Barajı ve Suat Uğurlu Barajı gibi tesisler de su rejimini kontrol eden önemli unsurlar olup, bu tür müdahalelerin etkilerini daha karmaşık hale getirmektedir.

Öte yandan geçmişte Yeşilırmak deltası ve çevresinde kum ocakları ve malzeme alımı faaliyetlerinin doğal yapıya zarar verebileceği yönünde değerlendirmeler yapılmış, bu kapsamda bazı sözleşmelerin yenilenmemesi yönünde kararlar alındığı da bilinmektedir.

Bu tespit ve değerlendirmeler ışığında;

SORULAR

1. Samsun ili Çarşamba ilçesi Vakıfköprü mevkii ve çevresinde son 5 yıl içerisinde Yeşilırmak yatağından kum-çakıl veya benzeri malzeme alımına ilişkin verilmiş ruhsatlar, ihaleler ve izinler nelerdir?

2. Bu faaliyetlerin hangi kurumlar tarafından, hangi miktarlarda ve hangi denetim mekanizmalarıyla yürütüldüğü kayıt altına alınmış mıdır?

3. Söz konusu bölgede son yıllarda nehir yatağında değişim, kıyı erozyonu veya akış yönünde farklılaşma tespit edilmiş midir?

4. Bölgede yol çökmesi, tarım arazisi kaybı veya altyapı hasarı yaşandığına dair Bakanlığınıza veya bağlı kuruluşlara ulaşan resmi tespit veya şikâyet var mıdır? Eğer

   • bu tür hasarlar oluşmuş ise bunların malzeme alımı faaliyetleriyle bağlantısı araştırılmış

5. Bölgede Devlet Su İşleri(DSİ) tarafından hazırlanmış güncel bir hidrolojik veya morfolojik etki analizi bulunmakta mıdır?

6. Yeşilırmak ve Çarşamba Ovası'nda benzer risklerin önüne geçmek amacıyla yeni bir çevresel koruma veya faaliyet kısıtlama planı hazırlanmakta mıdır?