İzmir'in Urla ilçesinde bulunan Demircili Koyu'ndaki bir geminin izinsiz şekilde sökülmeye çalışıldığı iddiasına ilişkin

Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Içtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

İzmir'in Urla ilçesi Demircili Koyu'nda bulunan Gökbey isimli gemiyle ilgili süreç, kaçak gemi sökümünün ötesine geçen ciddi bir kamu denetimi ve çevre koruma sorununa dönüşmüştür. Bakanlığınız İzmir Il Müdürlüğü tarafından yapılan 6 Ocak 2026 tarihli denetimde, Gökbey isimli geminin karaya yanaştırıldığı, oksijen kaynaklarıyla kesilmeye başlandığı, kesilen parçaların sahile bırakıldığı ve söküm işlemi için Çeşme Liman Başkanlığından izin alınmadığı tespit edilmiştir. Bu tespit üzerine Çevre Kanunu kapsamında 2 milyon 346 bin TL idari para cezası uygulanmış ve sorumlular hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulduğu ifade edilmiştir.

Ancak aradan geçen aylara rağmen gemi Demircili Koyu'ndan kaldırılmamış, geminin bulunduğu yerde sökülemeyeceği belirtilmesine karşın 8 Ağustos 2026 tarihinde yeniden kaçak söküm girişiminde bulunulduğu kamuoyuna yansımıştır. Bu gelişme üzerine Urla Belediyesi tarafından geminin bulunduğu alanda 24 saat zabıta nöbetine başladığı belirtilmektedir.

Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Daha önce konuyla ilgili Bakanlığınıza verilen yazılı soru önergesine verilen yanıtta bakanlığınız tarafından yapılan resmi işlemler sıralanmış olmakla birlikte, geminin bulunduğu hassas kıyı alanına nasıl getirildiği, çevresel risklerin boyutu, geminin neden aylarca kaldırılmadığı ve hangi kurumun kaldırma işlemini gerçekleştireceği konularında kamuoyunun sorularına açıklık getirilmemiştir.

Öte yandan kaçak sökümün, rutin ve sürekli kamu denetimi sonucunda değil, yurttaşların ve çevre mücadelesinin uyarı ve ihbarları sonucunda gündeme gelmiş olması, doğal ve arkeolojik açıdan hassas bir alandaki denetim mekanizmalarının etkinliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Bakanlığınızca Gökbey gemisinin bulunduğu Demircili Koyu ve çevresinde 6 Ocak 2026 tarihinden bugüne kadar kaç kez denetim yapılmıştır? Bu denetimlerin tarihleri ve sonuçları nedir?

2. 8 Ağustos 2026 tarihinde gerçekleştiği belirtilen yeniden kaçak söküm girişiminden Bakanlığınız ne zaman haberdar olmuştur? Bakanlığınızın bu olayla ilgili yaptığı idari veya adli işlem var mıdır?

3. Bir kez kaçak söküm yaptığı resmi olarak tespit edilen ve hakkında idari para cezası ile suç duyurusu bulunan bir gemide, ikinci kez kaçak söküm girişiminde bulunulabilmesini Bakanlığınız nasıl değerlendirmektedir?

4. Gökbey gemisinin ve bulunduğu kıyı alanının su, sediment, kıyı toprağı, deniz canlıları, asbest, ağır metal, hidrokarbon, sintine suyu, yağ ve diğer tehlikeli maddeler açısından güncel olarak incelenmesi amacıyla herhangi bir çalışma yapılmış mıdır? Yapılmışsa sonuçları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

5. Bakanlığınız, kaçak sökümü yapılmak istenen Gökbey gemisinde (gemi yükü değil, donanım malzemesi olarak) asbest ve diğer tehlikeli maddelerin bulunup bulunmadığına ilişkin ayrıntılı bir envanter çalışması yapmış mıdır? Yapılmamışsa bunun gerekçesi nedir?

6. Geminin bulunduğu bölgede deniz ve kıyı ekosisteminin etkilenme düzeyini belirlemek amacıyla bağımsız üniversiteler ve uzman kuruluşların katılımıyla kapsamlı bir bilimsel araştırma yapılması düşünülmekte midir?

7. Gökbey gemisinin Demircili Koyu'ndan kaldırılması konusunda Bakanlığınızın doğrudan veya koordinasyon sorumluluğu bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa geminin kaldırılması için belirlenmiş somut bir tarih ve takvim var mıdır? 8. Geminin kaldırılmasına ilişkin farklı kurumlar arasında bir görev ve yetki belirsizliği bulunduğu doğru mudur? Doğruysa bu belirsizliğin giderilmesi için hangi kurumlar arasında koordinasyon sağlanmaktadır?

8. Kaçak sökümden sorumlu kişi veya şirket hakkında uygulanan 2 milyon 346 bin TL idari para cezası tahsil edilmiş midir? Söz konusu kişi veya şirket hakkında başlatılan diğer idari ve adli süreçler hangi aşamadadır?

9. Gökbey gemisinin bulunduğu alanın doğal ve arkeolojik değerleri dikkate alınarak, geminin kaldırılması sürecinde yeni bir çevresel tahribata yol açılmaması için hangi teknik ve bilimsel önlemler alınacaktır?

10. Bir geminin kaçak sökümünün engellenmesinin, merkezi idarenin sürekli denetimi yerine yerel yönetim zabıtasının 24 saat nöbet tutmasına bağlı hale gelmesini Bakanlığınız yeterli ve kabul edilebilir bir kamu denetimi yöntemi olarak görmekte midir?

11. Bakanlığınız, Gökbey olayı sonrasında doğal sit, kıyı ve diğer hassas alanlarda gemi sökümüne yönelik denetim ve yaptırım mekanizmalarının yetersiz kaldığını kabul etmekte midir? Bu konuda yeni bir mevzuat veya denetim düzenlemesi yapılması planlanmakta mıdır?

12. Doğal yaşam alanlarında ağır ve geri dönülmez çevresel tahribata yol açan eylemlerin yalnızca idari yaptırımlarla karşılanmasının yeterli olmadığı açıktır. Bakanlığınız, ekokırımın ağır çevresel suç olarak ceza hukuku kapsamında ayrıca düzenlenmesine ilişkin bir çalışma yürütmekte midir?