Bazı köprü ve otoyolların özelleştirilmesine dair Cumhurbaşkanı Kararı'na ilişkin

Aşağıdaki sorularımın, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Sayın Abdulkadir URALOĞLU tarafından Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Karayolları Genel Müdürlüğünün kontrolünde bulunan Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler) ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-Iskenderun, Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme, İzmir-Aydın Otoyolları, İzmir ve Ankara Çevre Otoyolları ile bunların bağlantı yolları, hizmet tesisleri, bakım ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ve diğer mal ve hizmet üretim birimleri ile varlıkları vatandaşlarımızın ve bizlerin tüm itirazlarına rağmen özelleştirme kapsamına alınmıştır.

Karayolları, köprüler ve otoyollar, vatandaşların günlük yaşamında ve ülke ekonomisinin işleyişinde temel kamu hizmetleri arasında yer almaktadır. Kamu kaynaklarıyla inşa edilen bu altyapıların özelleştirme kapsamına alınması, yalnızca bir işletme devri olarak değerlendirilemez. Özelleştirme sonrasında geçiş ücretlerinin vatandaşın bütçesine getireceği yük, işletme süreleri, garanti ödemeleri, bakım ve yatırım yükümlülükleri ile kamu maliyesine etkileri kamuoyunun bilmesi gereken temel konulardır.

Özellikle yüksek geçiş ücretleri nedeniyle bazı köprü ve otoyolların vatandaş açısından adeta kullanılması zorunlu ancak maliyeti ağır hizmetlere dönüşmesi, ulaşım hakkı ve kamu yararı açısından ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Kamu kaynaklarıyla oluşturulan altyapının özel işletmecilere devredilmesi sonucunda vatandaşın daha yüksek ücret ödemesi, buna karşılık kamunun çeşitli garanti ve yükümlülükler üstlenmesi kabul edilebilir bir kamu politikası değildir.

Bu bilgiler ışığında;

SORULAR

1. Vatandaşlarımızın dişinden tırnağından artırarak devlete vermiş oldukları vergileri ile yaptırılan Karayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğundaki köprü ve otoyollar hangi gerekçelerle özelleştirilmekte ve işletme hakkı 30 yıllığına özel firmalara devredilmektedir.

2. Söz konusu köprü ve otoyolların bugüne kadar kamu kaynaklarıyla yapılan toplam yatırım maliyeti ne kadardır? Özelleştirme kapsamında bulunan köprü ve otoyolların işletme hakkının devredilmesi halinde kamu bütçesine sağlanması beklenen toplam gelir ne kadardır?

3. Özelleştirme sonrasında köprü ve otoyollardaki geçiş ücretlerinin belirlenmesine ilişkin hangi kriterler uygulanacaktır? Ücret artışlarına herhangi bir üst sınır getirilecek midir?

4. Vatandaşların ve ticari araç sahiplerinin artan geçiş ücretleri nedeniyle karşı karşıya kalacağı ekonomik yükün azaltılması amacıyla Bakanlığınızca herhangi bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?

5. Özelleştirilecek köprü ve otoyollar için özel şirketlere herhangi bir araç geçiş garantisi, gelir garantisi veya başka bir kamu garantisi verilmesi planlanmakta mıdır? Verilecekse garanti tutarları ne kadardır?

6. Geçiş garantilerinin gerçekleşmemesi durumunda kamu bütçesinden şirketlere yapılacak ödemelerin yıllık ve toplam tahmini maliyeti ne kadardır? Özelleştirme bitimi sonrasında bakım, onarım, yenileme ve kapasite artırımı gibi yatırımların mali sorumluluğu kamuya mı, işletmeci şirkete mi ait olacaktır?

7. Özelleştirme kapsamında bulunan köprü ve otoyolların işletme hakkının devredilmesiyle birlikte vatandaşların daha yüksek geçiş ücretleriyle karşılaşmasının önüne geçmek amacıyla herhangi bir sosyal tarife veya indirim mekanizması oluşturulacak mıdır?

8. Kamu kaynaklarıyla inşa edilmiş köprü ve otoyolların özel sektöre devredilmesinin, bu altyapıların kamu mülkiyetinde ve kamu hizmeti anlayışıyla işletilmesine kıyasla kamu maliyesine sağlayacağı net ekonomik fayda hangi hesaplamalara dayanmaktadır?

9. Özelleştirme sürecinde bağımsız bir kamu yararı, maliyet-fayda ve sosyal etki analizi yapılmış mıdır? Yapılmışsa bu çalışmaların sonuçları kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

10. Köprü ve otoyolların özelleştirilmesi sonucunda elde edilecek gelirlerin hangi kamu yatırımlarında kullanılacağına ilişkin bir planlama yapılmış mıdır? Yapılmış ise bu planlamayı kamuoyu ile paylaşabilir misiniz?

11. Kamuoyunda büyük tepkilere neden olan ve "yetim hakkı olarak görülen" köprü ve otoyol özelleştirmelerinden vazgeçmeyi düşünüyor musunuz? Bu konuda bir çalışmanız olacak mı?