Isparta Merkez Müzesine ilişkin

Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;

Isparta Müze Müdürlüğünün Etnografya salonunda yaşanan duvar kaplamalarının düşmesi, bu durumun Müze'nin diğer salonları için de geçerli olduğunun görülmesi ve ziyaretçiler için risk teşkil etmesi münasebetiyle can ve eser güvenliğini sağlamak amacıyla Bakanlık Makamının 27.08.2014 tarihli onayı ile çalışmalar tamamlanıncaya kadar Müze ziyarete kapatılmıştır.

2014 yılında ziyarete kapatılan Isparta Müzesi'ndeki eserlerin bir kısmı Müze bahçesindeki konteynırda muhafaza edilmekte olup 1.000 kadar etnografik eser ise Müze Müdürlüğü bağlı birimi olan Uluborlu Müzesi'ndeki depolarda muhafaza edilmekte ve Antalya Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvar Bölge

Müdürlüğü elemanlarınca da sürekli kontrolleri yapılmaktadır.

Isparta Müzesi Müdürlüğü hizmet binasının onarım ve teşhir-tanzim düzenlemesi işi devam ederken, iş kapsamında yapının kabuk elemanlarının sökümü tamamlandığında, yapının mevcut durumu taşıyıcı unsurların inşasında kullanılan malzeme niteliği, yapı malzemelerinin uzun yapım süreci esnasında uğradığı deformasyonlar ve yürürlükteki Deprem Yönetmeliği doğrultusunda bina ile ilgili yeniden bir statik değerlendirme yapılma zorunluluğunun ortaya çıktığı görülmüş, tespit ve değerlendirme sonucunda güçlendirme maliyetinin yeniden yapım maliyetinden fazla olacağı tespit edildiğinden mevcut iş tasfiye edilmiştir.

2022 yıl sonu itibarıyla Isparta Müzesi Müdürlüğüne ait 3.588 arkeolojik, 2.363 etnografik, 16.267 sikke olmak üzere toplam 22.218 eser bulunmaktadır. Müze'nin kapalı olması nedeniyle eser sağlığı ve güvenliği açısından Müze'de bulunan eserlerin bir kısmı Uluborlu Müzesi içerisinde yer alan depolarda, bir kısmı ise Müze bahçesinde konumlandırılan eser niteliklerine uygun olarak iklimlendirmiş 5 konteynerde, Zarar görmeleri engellenecek biçimde, uygun malzemelerle paketlenerek, gerekli güvenlik önlemleri alınmış olarak muhafaza edilmektedir. Söz konusu eserlerin rutin bakım ve kontrolleri Müze uzmanlarınca, denetlemeleri ise Antalya Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü uzmanlarınca altı aylık periyotlarla gerçekleştirilmektedir.

Arkeolojik kazı ve araştırma yapma hakkı 2863 sayılı Kültür ve Tabiat

Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında Bakanlığımıza ait olup bilimsel ve mali yeterliliği kabul ve takdir olunan heyetlere kazı araştırma izni verilebilmektedir. Isparta ilinde Türk bilim heyetlerince yürütülen Bakanlar Kurulu/ Cumhurbaşkanı Kararlı 2, Müze Başkanlığında 1 arkeolojik kazı çalışması bulunmaktadır.

Isparta ili, Yalvaç ilçesinde yer alan Pisidia Antiocheia Antik Kenti'nde, Bakanlığımız ve Süleyman Demirel Üniversitesi adına 2008 yılından itibaren Prof. Dr. Mehmet Özhanlı başkanlığında çalışmalar yürütülmektedir.

Isparta ili, Atabey ilçesinde yer alan Seleukeia Sidera Antik Kenti'nde, Bakanlığımız ve Süleyman Demirel Üniversitesi adına 2019 yılından itibaren Prof. Dr. Bilge Hürmüzlü Kortholt başkanlığında çalışmalar yürütülmektedir.

Isparta ili, Aksu ilçesindeki Tymbriada Antik Kenti'nde Isparta Müzesi Müdürlüğü başkanlığında ve Süleyman Demirel Üniversitesinden Prof. Dr. Fikret Özcan'ın bilimsel sorumluluğunda kazı çalışmaları devam etmektedir.

Bakanlığımız bünyesinde 09.03.2020 tarihinde Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanlığının kurulmasıyla beraber müzelerimizin yediemin depoları da dâhil olmak üzere pek çok alanda kültür varlıklarının sayım, kontrol ve denetimleri daha da arttırılmış, bu suretle geçmiş yıllarda gerçekleşen kayıp / çalıntı olayları da bu süreçte ortaya çıkarılmıştır. Bakanlığımızın kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadeledeki kararlı tutumu, yürütülen çok yönlü çalışmalarla devam etmektedir.

Bu bağlamda, Bakanlığımıza bağlı müzeler ile bağlı birimlerinden ve kazı alanlarından kayıp/çalıntı olduğu bu süreçte tespit edilerek Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne bildirilen ve bulunmaları için gerekli duyuruları Bakanlığımızca yapılan eserlere ilişkin bilgiler, Genel Müdürlüğün internet sitesinde yayımlanmakta olup kamuoyuyla paylaşılmaktadır.

Isparta Göksöğüt Beldesinde 1980'li yıllarda çok parçalı olarak tespit edilmiş olan Sidamara tipi bir lahdin 1988 yılında çalındığı tespit edilmiştir. Bu durum karşısında konu ile ilgili olarak çalışan bilim adamlarının yayınları ve düzenlenen bilimsel raporlar temel alınarak Bakanlığımızca yapılan çalışmalar sonucunda İngiltere'de yerleşik bir müzayede evinde söz konusu lahit parçasının satışa çıkarıldığı tespit edilmiştir. Ülkemizce sağlanan veriler sayesinde yasa dışı olarak Türkiye'den çıkarılmış olduğu ispatlanmış ve eserin 15 Şubat 2020 tarihinde ülkemize iadesi sağlanmıştır.

Bakanlığımıza bağlı müzeler, özel müzeler ve kazı alanlarından kaybolduğu tespit edilen kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili iş ve işlemler Bakanlığımız birimlerince tesis edilmekte, bu varlıkların bulunması amacıyla gerekli duyuruları yapılmaktadır.

Kaçak kazı ve hırsızlıkla elde edilerek yasadışı yollarla yurt dışına çıkarılmış olabilecek Isparta kökenli kültür varlıklarımıza ilişkin olarak, diğer Anadolu kökenli eserlerin takibinde olduğu gibi Bakanlığımızca yürütülen çalışmaların ilk aşaması eserlerin yer tespitinin yapılmasını temel almaktadır. Bu doğrultuda yurt içinde aranmaları devam ederken, yurt dışına çıkarılmış olma ihtimallerine karşın da yurt dışında mukim müzayede evlerinin satışları ve müze koleksiyonları gibi açık kaynak taraması üzerinden yapılan çalışmalar hâlihazırda devam etmektedir. Yasa dışı yollarla yurt dışına kaçırılmış eserlerimizin geri alınabilmesi için Bakanlığımızca uluslararası platformlarda yoğun bir mücadele sürdürülmekte, hukuki yollar, ikili görüşmeler ve anlaşmalar yoluyla kültür varlıklarımızın iadesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bakanlığımızca yürütülen bu çok yönlü çalışmalarda, Dışişleri Bakanlığı başta olmak üzere İçişleri Bakanlığı ve Gümrük Teşkilatı ile koordineli olarak hareket edilmektedir.

Bu çalışmalar sayesinde 2002'den günümüze kadar, 3.016'sı 2023 yılı içerisinde olmak üzere, yasa dışı yollarla ülkemizden çıkarılan toplam 12.076 eserimizin iadesi sağlanmıştır.

Son üç yılda, kaçak kazılarla bulunan ve kolluk birimleri tarafından yapılan operasyonlarda ele geçirilen 839 bin 951 kültür varlığı ve obje müzelerimize getirilerek incelenmiş ve koruma altına alınmıştır.

Genel Müdürlüğe bağlı 122 müze müdürlüğü ile 214 müze bulunmakta olup hitps://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-43253/genel-mudurlugumuze-bağlı-müzeler-veorenyerleri.html adresinden tüm listeye ulaşım sağlanabilmektedir.

Geçici süre ile kapalı bulundurulan müze sayısı 37'dir. Bunların bir bölümü kısmi bir bölümü genel olarak bakım/onarım, güçlendirme ve yenileme nedeniyle kapalı durumdadır.

30.10.2023 tarihi itibarıyla Bakanlığımız denetiminde mevcut olan özel müze sayısı 390 adettir. Özel müzelere hittps://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-135633/ozelmuzeler.html adresinden ulaşılabilmektedir.

Mehmet Nuri ERSOYBakan