Giresun'da bulunan Aslancık Barajı'nın Süttaşı Heyelan Bölgesinde oluşturduğu risklere karşı alınan önlemlere ilişkin
CHP
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Elvan Işık Gezmiş (CHP), 14 Kasım 2023 tarihinde 7/6251 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 76 gün sonra, 29 Ocak 2024).
Elvan Işık Gezmiş (CHP, Giresun). “Giresun'da bulunan Aslancık Barajı'nın Süttaşı Heyelan Bölgesinde oluşturduğu risklere karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6251, 14 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6251-giresun-da-bulunan-aslancik-baraji-nin-suttasi-heyelan-bolgesinde-olusturdugu-risklere-kar (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/31ee2afe-548e-4635-b54e-018bceed1f72
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 76 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Mehmet ÖZHASEKİ tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını dilerim.
Giresun Milletvekili TBMM Katip Üyesi
Doğankent ve Tirebolu sınırlarında yer alan Harşit Çayı üzerinde kurulu Giresunun en büyük, ülkemizin enerji santralleri arasında 150'inci, Hidroelektrik Santralleri (HES) arasında 62. sırada yer alan Aslancık Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES) inşasına 2010 yılında başlanmış ve 2014 yılında devreye alınmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aslancık Barajı gölalanı Doğankent İlçesine kadar yaklaşık 1,5 km uzunluğundadır. Barajın temel kotu ilçe merkezinde bulunan yapıların bir kısmının temel kotu seviyesinin üzerinde kalmaktadır. Baraj su seviyesi yüksek tutulduğunda göl alanının geniş vadi tabanında yer alan geçirimli alüvyon kaynaklı su kaçakları nedeniyle ilçe merkezinde konutların zemin katlarını su basmaktadır. Bu uzun süre zarfında yapıların taşıyıcı unsurlarında korozyona, betonda bozulma, çürüme, çatlama, demirlerinde paslanmaya sebep olmaktadır.
Ayrıca Aslancık Barajı ve Hidroelektrik Santralı (HES) gölalanı sol sahilde baraj gövdesinden yaklaşık 600 metre uzaklıkta Doğankent İlçesi karşısında "Süttaşı Heyelan Bölgesi" yer almaktadır.
"Süttaşı Heyelan Kütlesi" ilçede yer alan yerleşim birimleri yanında, Aslancık Barajı Gövdesi, Doğankent HES ve Tirebolu yönünde yer alan mahalle ve köylerimiz için büyük tehlike arz etmektedir. Bahsi geçen heyelan kütlesinin karşısına 2020'de yaşanan sel taşkını sonrası afet konutları inşa edilmiştir.
Doğankent İlçesi, yan dereleri ve kollarından, dik yamaçlardan gelen ani ve yüksek miktarda yağmur suyu, taşkın riskiyle potansiyel bir tehlike teşkil ederken "Süttaşı Heyelan Riski" nin baraj gövdesine, ilçe merkezinde yer alan yapılara, Doğankent HES ve Tirebolu İlçesi yönünde yer alan köylere etkileri kaygı veren bir tehdit niteliğindedir.
HES'lerde baraj rezervuarında yükselen su seviyesinin heyelanlara, paleoheyelanların yeniden hareket etmesine sebep olabileceği, rezervuar alanı ve ölü hacmin dolması yanında kütle hareketinin meydana getireceği dalganın sel ve su taşkınlarına dönüşebileceği ifade edilmektedir.
"Süttaşı Heyelan Kütlesi" nin 1.796.336 metreküp olup bunun 1.5 milyon metreküplük kısmı Aslancık Baraj Gölünün 183 metre kotu üzerinde kalmaktadır. Baraj, herhangi bir sebeple maksimum işletme seviyesine ulaştığında, heyelan kütlesi topuğunun 15 metre su altında kalacağı, topuğun doygun hale gelip kaymaların başlayacağı, ardından büyük kütlenin hareket edeceği düşünülmektedir.
Bu hususlara ilişkin olarak:
I. Aslancık Barajı HES Prejesinin İşletmecisi tarafından hazırlanan "Aslancık Barajı ve HES Projesi Fizibilite Raporunda proje ve proje sahasına ait Genel Jeoloji, Stratigrafik Jeoloji, Hidrojeoloji ve proje sahasına ait heyelan riskleri nelerdir? Mart 2008 tarihli Nihai Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Raporunda heyelanın oluşumunu tamamladığı ve baraj gölünün oluşmasından sonra bu heyelandan olumsuz bir etki beklenmediğine yönelik tespitleri Bakanlık olarak ikna edici ve yeterli buluyor musunuz?
SORULAR
Aslancık Barajı ve HES Projesinin eksiklerine ve barındırdığı diğer risklere ilişkin tespitler nelerdir? Bu riskleri azaltma yönünde neler yapılmıştır? Hangi tedbirler alınmıştır? Tesisin kesin kabulü yapılmış mıdır?
"Süttaşı Heyelanının" Aslancık Barajına ve Doğankent İlçesine Etkilerinin Araştırılması konulu Devlet Su İşleri (DSİ) 22. Bölge Müdürlüğü'nün çalışmasında yer alan potansiyel tehlike ve buna yönelik hesaplamalar nelerdir? Engebeli bir arazi yapısına sahip "Süttaşı Heyelan Bölgesi" olası bir kütle hareketinin sonuçların tespiti için diğer hangi kurumlar hangi çalışmaları yürütmüştür? Baraj su seviyesinin yükselmesi durumunda yamaçtaki paleo-heyelan malzemesinin hareketinin, suya çarpma hızının, oluşacak dalga yüksekliği ve hızının, baraj gövdesine ve ilçeye zarar verme riskini gideren bilimsel çalışmalar ve raporlar mevcut mudur?
Aslancık Barajı su seviyesi yüksek tutulduğunda göl alanının geniş vadi tabanında yer alan geçirimli alüvyon kaynaklı su kaçakları nedeniyle ilçe merkezinde meydana gelen su baskınına yönelik bir tedbir alınacak mıdır? Bu sebeple konutların zemin katlarında meydana gelen su baskınının önüne geçmek üzere barajda geçirimsiz perde duvar inşası düşünülmekte midir? Hangi önlemler alınması gerekmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
SORULAR:
1. Aslancık Barajı HES Prejesinin İşletmecisi tarafından hazırlanan "Aslancık Barajı ve HES Projesi Fizibilite Raporunda proje ve proje sahasına ait Genel Jeoloji, Stratigrafik Jeoloji, Hidrojeoloji ve proje sahasına ait heyelan riskleri nelerdir? Mart 2008 tarihli Nihai Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Raporunda heyelanın oluşumunu tamamladığı ve baraj gölünün oluşmasından sonra bu heyelandan olumsuz bir etki beklenmediğine yönelik tespitleri Bakanlık olarak ikna edici ve yeterli buluyor musunuz?
2. Aslancık Barajı ve HES Projesinin eksiklerine ve barındırdığı diğer risklere ilişkin tespitler nelerdir? Bu riskleri azaltma yönünde neler yapılmıştır? Hangi tedbirler alınmıştır? Tesisin kesin kabulü yapılmış mıdır?
3. "Süttaşı Heyelanının" Aslancık Barajına ve Doğankent İlçesine Etküerinin Araştırılması konulu Devlet Su İşleri (DSİ) 22. Bölge Müdürlüğü'nün çalışmasında yer alan potansiyel tehlike ve buna yönelik hesaplamalar nelerdir? Engebeli bir arazi yapısına sahip "Süttaşı Heyelan Bölgesi" olası bir kütle hareketinin sonuçların tespiti için diğer hangi kurumlar hangi çalışmaları yürütmüştür? Baraj su seviyesinin yükselmesi durumunda yamaçtaki paleo-heyelan malzemesinin hareketinin, suya çarpma hızının, oluşacak dalga yüksekliği ve hızının, baraj gövdesine ve ilçeye zarar verme riskini gideren bilimsel çalışmalar ve raporlar mevcut mudur?
4. Aslancık Barajı su seviyesi yüksek tutulduğunda göl alanının geniş vadi tabanında yer alan geçirimli alüvyon kaynaklı su kaçakları nedeniyle ilçe merkezinde meydana gelen su baskınına yönelik bir tedbir alınacak mıdır? Bu sebeple konutların zemin katlarında meydana gelen su baskınının önüne geçmek üzere barajda geçirimsiz perde duvar inşası düşünülmekte midir? Hangi önlemler alınması gerekmektedir?
CEVAP:
Giresun İli, Doğankent ve Tirebolu İlçesi sınırları içerisinde Aslancık Elektrik Üretim ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan "Aslancık Barajı ve HES (90 MW)" projesine Bakanlığımız tarafından 2 Nisan 2008 tarihinde "ÇED Olumlu" kararı verilmiş olup, ÇED süreci içerisinde İnceleme- Değerlendirme Komisyonu tarafından, karara esas Nihai ÇED Raporunda jeolojik özellikler, hidrojeolojik özellikler, depremsellik ve doğal afet durumu, jeoteknik etüt ve hidrolojik özellikler kapsamlı bir şekilde incelenip değerlendirilmiştir. Proje kapsamında çevreye olabilecek etki ve riskler belirlenerek alınması gerekli önlemler detaylı bir şekilde tespit edilmiş olup, bu önlemler doğrultusunda projenin gerçekleştirilebileceği taahhüt altına alınmıştır.
Söz konusu projenin nihai ÇED raporu ve eklerinin yeterli ve uygun olduğu, yapılan tüm bu incelemelerin, hesaplamaların ve değerlendirmelerin yeterli düzeyde veri, bilgi ve belgeye dayandırıldığı gözetilerek "ÇED Olumlu Kararı" verilmiştir. Kaldı ki, ÇED Olumlu Kararı verilmesi daha sonra bir denetim olmayacağı anlamına gelmemektedir. Zira ÇED süreci, ÇED Olumlu Kararı'nın verilmesinden itibaren Nihai ÇED Raporu'nda taahhüt edilen hususların yerine getirilip getirilmediğine yönelik olarak, inşaat, işletme ve faaliyetin sonlanmasına kadar olan süreçteki İzleme ve Denetimi de kapsar.
Bu husus; ÇED Yönetmeliği'nin 18 inci maddesinde "İzleme ve Kontrol" başlıklı ayrı bir bölümde düzenlenmiş olup, buna göre gerçekleştirilecek izleme ve denetim faaliyeti ile ilgili mevzuata veya ÇED Raporu'nda taahhüt edilen hususlara uyulmadığının tespit edilmesi halinde öncelikle bir defaya mahsus Valilikçe süre verilmesi söz konusu olabilecektir, Bu süre sonunda da taahhüt edilen hususlara uyulmadığı takdirde, yatırım durdurulabilecek ve yükümlülükler yerine getirilmedikçe, durdurma kararı kaldırılamayacaktır. Ayrıca, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili hükümleri gereğince idari para cezası işlemi tesis edilebilecektir.