Akran zorbalığına karşı Bakanlığın bilgilendirme çalışmalarına ve projelerine ilişkin

İlgi (o : 08.01.2024 tarihli ve 1355405 sayılı yazınız.

İlgi yazı ekinde alınan İzmir Milletvekili Sayın Tamer OSMANAĞAOĞLU tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/7829 Esas Numaralı yazılı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan

İzmir Milletvekili Sayın Tamer OSMANAĞAOĞLU'na Ait 7/7829 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni

Akran zorbalığı, çocukların fiziksel, sosyal, psikolojik ve akademik gelişimi açısından olumsuz etkilere sebep olmakta olup okul başta olmak üzere çocukların sosyal olarak birlikte zaman geçirdiği ortamlarda (oyun parkı, dijital ortam vb.) ortaya çıkmaktadır.

Akran zorbalığının ortaya çıkmasında, hem zorba davranışlar gösteren çocuklar hem de zorbalığa maruz kalan çocuklar açısından aile, okul, sosyal çevre ve bireysel faktörler belirleyicidir. Bu sebeple akran zorbalığının önlenmesinde çocuk, aile, okul ortamını kapsayan bütüncül çalışmalar yapılması büyük önem taşımaktadır.

Bakanlığımız tarafından 0-18 yaş aralığındaki çocukların ihmal, istismar ve şiddetten korunması, iyilik hallerinin arttırılması, sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla "Çocukların Yaşam Becerilerinin Güçlendirilmesi ve Geliştirilmesine Yönelik Farkındalık Eğitim Programı" hazırlanmaktadır. Programın 0-18 yaş grubu çocuklara ve ebeveynlerine yönelik modüllerinin geliştirilmesine ilişkin çalışmalar başlatılmış olup ilgili modüllerde akran zorbalığı konusu da programa alınacaktır. Böylelikle akran zorbalığının önlenmesine yönelik çocukların ve ebeveynlerin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca okullarda, risk altında bulunan çocuklarımız için koruyucu ve önleyici hizmet sunan "Çocuklar Güvende Programı" uygulaması hayata geçirilmiştir. Uygulama ile okullarda; okul devamsızlığı olan, suça sürüklenme riski olan, ihmal ve istismar riski olan veya sosyal hizmet müdahalesine ihtiyaç duyan çocuklar tespit edilerek çocuk ve aile görüşmeleri gerçekleştirilmektedir. Görüşmeler sonrası çocuğun ve ailenin ihtiyaçları belirlenmekte, ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik koruyucu, önleyici ve destekleyici tedbirler alınmakta ve gerekli mesleki çalışmalar gerçekleştirilerek çocuğun, aile ve okul ortamında takibi yapılmaktadır. Ayrıca ailenin ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik ilgili kurum ve kuruluşlar da harekete geçirilmektedir.

Akran zorbalığı konusu, 81 ilimizde oluşturulan ve Bakanlığımız koordinesinde faaliyetlerini sürdüren Çocuk Hakları Komitelerine üye çocuklarımızın da son yıllarda gündemlerinde yer alan bir konu olup Çocuk Danışma Kurulu toplantılarında ve çocuklarımızın bulundukları illerinde gerçekleştirdikleri eğitim vb. faaliyetlerde öncelikle ele aldıkları bir husus olmuştur.

Diğer taraftan Bakanlığımızca yürütülen Aile Eğitim Programı (AEP) aile üyesi bireylerin çağın gerektirdiği temel aile yaşam becerilerine yönelik bilgi, beceri ve tutumları kapsamlı olarak edinebilmelerini amaçlayan bir yetişkin eğitim programıdır.

AEP, etkin ve esnek bir şekilde uygulanabilmesi için modüler şeklinde tasarlanmıştır. Program, aile yaşamı için temel sayılan, gündelik yaşamın bütününü kuşatan Aile Eğitim ve İletişimi, Hukuk, İktisat, Medya ve Sağlık olmak üzere 5 alanda hazırlanan toplam 28 modülden oluşmaktadır. Aile Eğitim ve İletişimi alanında yer alan "Okul ve Aile Modülü" ile anne babaların, çocuklarının okul deneyimlerini geliştirecek bilgi ve becerilere sahip olmaları hedeflenmektedir. Bu modülde çocuğun okula başlama ve uyum sürecine dair ailenin yüklenmesi gereken rol ve sorumluluklar, okul ve ailenin bir araya gelerek oluşturacakları sinerjinin çocukların okul yaşantısını daha iyi hâle getireceği vurgulanmaktadır. Çocuğun okula başlaması ve uyum sağlaması, okul-aile iş birliği süreçlerinde anne babanın dikkat etmesi gereken hususlar, okul temelli öğrenme ve davranış problemleri ile bunlarla başa çıkma yolları, okul hayatında karşılaşılan öğrenme problemleri ve davranış problemleri konularında anne babanın yapabilecekleri ele alınmaktadır.

Aile Eğitim Programı güncel ihtiyaçlara göre revize edilmekte ve yeni modüller geliştirilmektedir. Bu kapsamda 2018 yılında "Çocuk Yetiştirmede Temel Beceriler Eğitim Paketi" geliştirilmiştir. Eğitim paketi genel olarak ailenin önemi, çocuk ve ergen gelişimi becerilerini içermektedir. Anne babanın çocuk davranış problemlerinin oluşmasını engelleyecek ya da var olan davranış problemlerinin ortadan kalkmasına yardımcı olacak olumlu ve şiddet içermeyen yaklaşımlarının, çocuğun kendine güvenini, toplum merkezli davranışlarını, problem çözme becerilerini ve akademik başarısını artıracağı düşüncesiyle paket içeriğinde çocukta görülen davranış problemleri ve bu problemlerle başa çıkma yolları ele alınmaktadır. Bu kapsamda akran zorbalığı hakkında bilgi verilmekte, zorbalığa maruz kalan bir çocuğun anne babasının dikkat edeceği hususlar da yer almaktadır.

Akran Zorbalığı konusuna ilişkin Bakanlık olarak 2023 yılında "Akran Zorbalığının İncelenmesi ve Değerlendirilmesi Araştırması" gerçekleştirilmiştir. Araştırma ile ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerinde görülen akran zorbalığı davranışlarının meydana gelme nedenleri ile bu davranışların yoğunluğunun okuldaki sınıf düzeyi ve cinsiyet gibi değişkenlere göre nasıl farklılaştığına, zorbalığa maruz kalmada bu değişkenlerin risk faktörü olup olmadığına, zorbalık yapan ve zorbalığa uğrayan çocukların kişisel özellikleri gibi faktörler ile zorbalıkla baş etme yollarına ilişkin yapılmış olan araştırmaların incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda söz konusu araştırmanın raporu, akran zorbalığı ile ilgili veriye dayalı sosyal politika üretimine katkı sağlamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı ilgili birimleri ile de paylaşılmıştır.

Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan