Adıgüzel, Tarım ve Orman Bakanlığına kivi ithalatı iddialarını sordu

Basın bülteni · 28 Ekim 2026

CHP Ordu Milletvekili Mustafa Adıgüzel, son iki yılda yapılan kivi ithalatına ilişkin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 16 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/51406 esas numarasıyla kayda girdi.

Adıgüzel, önergesinde şunları kaydetti:

“Türkiye'de 30 yılı aşkın süredir gelişmekte olan kivi üretimi, özellikle Ordu ve Samsun başta olmak Üzere binlerce ailenin geçim kaynağıdır. Ancak 2026 yılında İran'da kivi fiyatlarının ciddi ölçüde gerilemesiyle birlikte, İran menşeli ürünlerin Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye sokulduğu ve bu durumun yerli üreticilerin ürünlerini satmasını güçleştirdiği yönünde üreticilerden şikâyetler gelmektedir. Üreticiler, 2025 yılında kilogramı 80-90 TL seviyelerinde alıcı bulan kivinin 2026 yılında 40-50 TL seviyelerinde dahi zor satıldığını, depolarda bekleyen ürünlerin bir bölümünün çürüyerek imha edilmek zorunda kaldığını ifade etmektedir. Kivi üretiminin yıl boyunca sulama, budama ve bakım gerektirmesi, bahçe kurulum maliyetlerinin yüksekliği ve ürünün depolama süresinin sınırlı olması, üreticilerin yaşadığı ekonomik kayıpları daha da ağırlaştırmaktadır.”

Adıgüzel, önergede Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı'ya şu soruları yöneltti:

1. 2025 ve 2026 yıllarında İran, Azerbaycan ve Gürcistan menşeli kivi ithalatı miktar ve değer bakımından ne kadardır? Bu ülkelerden yapılan ithalatın yıllara ve aylara göre dağılımı nedir?
2. İran menşeli kivilerin Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye sokulduğu yönündeki iddialara ilişkin Bakanlığınızca herhangi bir inceleme veya denetim yapılmış mıdır? Bu güzergâhlardan gelen kivilerin gerçek menşeinin tespitine yönelik hangi kontroller uygulanmaktadır?
3. İran'dan sınır ticareti kapsamında kivi ithalatına 1 Eylül-15 Şubat tarihleri arasında getirildiği belirtilen yasağın günümüzdeki hukuki dayanağı nedir? Söz konusu yasak 2026-2027 dönemi için • hâlen yürürlükte midir? Yürürlükte ise 2025 ve 2026 yıllarında yasağın uygulanmasına ilişkin kaç denetim gerçekleştirilmiş, yasağa aykırı ithalat tespit edilmiş midir? Tespit edilen ihlaller hakkında hangi işlemler yapılmıştır?
4. Kivi ithalatında 31 Aralık 2021 tarihli ve 5052 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen ton başına 350 ABD doları tutarındaki ek mali yükümlülük hâlen yürürlükte midir? Yürürlükte değilse veya tutarı değiştirilmişse, kivi ithalatında bugün uygulanan gümrük vergisi ve ek mali:yükümlülüklerin * tutarı, hukuki dayanağı ve son değişiklik tarihleri nedir? Yerli kivi üreticilerinin korunması amacıyla ek mali yükümlülüğün ton başına 750 ABD dolarına çıkarılması veya üretim dönemlerini gözeten ' ilave koruma tedbirlerinin uygulanması değerlendirilecek midir?
5. Ordu ve Samsun başta olmak üzere kivi üretiminin yoğun olduğu bölgelerde, 2026 yılında . üreticilerin karşılaştığı fiyat düşüşleri ve depolarda ürün kaybı yaşandığı yönündeki bildirimler Bakanlığınıza ulaşmış mıdır? Üreticilerin zararlarının belirlenmesi, ürün kayıplarının azaltılması ve yerli kivi üretiminin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla herhangi bir destek veya acil eylem planı hazırlanmakta mıdır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/51406 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/35e763f1-693a-4cbe-b714-01a144f7c4b3

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia