Bartin, Kültür ve Turizm Bakanlığına Kürt müziği eserlerinin Türkçeleştirildiğini sordu

DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Kürtçe sanat eserlerinin kaynak bilgilerinin korunmasına ilişkin, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 21 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/51743 esas numarasıyla kayda girdi.

Bartin, önergesinde şunları kaydetti:

“Kürt müziği, yalnızca estetik bir ifade alanı değil; dilin, toplumsal hafızanın, sözlü tarihin, kolektif kimliğin ve kuşaklar arası aktarımın temel taşıyıcılarından biridir. Bu nedenle bir eserin melodisinin, sözlerinin veya köken bilgisinin değiştirilmesi; kaynak halkın veya halkların görünmez kılınmasıyla sonuçlandığında, mesele yalnızca müzik piyasası ya da telif uyuşmazlığı olmaktan çıkar ve kültürel haklar, eşit yurttaşlık, tarihsel adalet ve kamusal hafıza alanlarını ilgilendirir.”

“Rüdaw'ın 20 Ekim 2026 tarihli haberinde, Diyarbakırlı müzikolog Veysi Varlı'nın 1988'den bu yana yürüttüğü araştırmalarda 28 bin eseri incelediği ve bunların 4.971'inin Türkçeleştirilerek kaynak belirtilmeden yayımlandığını tespit ettiği aktarılmıştır.”

Bartin, önergede Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy'a şu soruları yöneltti:

1. Müzikolog Veysi Varlı'nın 28 bin eseri incelediği ve bunlardan 4.971'inin Türkçeleştirilerek kaynak belirtilmeden yayımlandığını tespit ettiği yönündeki açıklamaları Bakanlığınızın bilgisine ulaşmış mıdır? Ulaşmışsa iddiaların incelenmesi için hangi işlemler başlatılmıştır?
2. Kürtçe eserlerin melodilerinin farklı sözlerle kaydedilmesi, eserlerin kökenlerinin belirtilmemesi ve farklı yörelere ait parçaların başka kültürel aidiyetlerle tanıtılması iddialarını araştırmak üzere bağımsız, disiplinler arası ve çoğulcu bir uzman komisyonu kurulması planlanmakta mıdır?
3. Bakanlığınıza bağlı kütüphane, müze, nota koleksiyonu, ses arşivi ve diğer kültürel envanterlerde Kürt müziğine ait eserler hangi dil, yöre, kaynak, derleyici ve icracı bilgileriyle kayıt altına alınmaktadır? Bu verilerin ayrıntılı dökümü mevcut mudur?
4. TRT ve diğer kamu kurumlarının arşivlerinde bulunan, Kürtçe kaynaklara dayandığı ileri sürülen eserlerin ilk kayıtları, derleme tarihleri, söz varyantları ve kaynak kişileri üzerinde karşılaştırmalı bir inceleme yapılması için ilgili kurumlarla ortak çalışma yürütülecek midir?
5. Şti? Diyarbakır, Urfa, Antep, Maraş ve Tunceli yörelerine ait olduğu belirtilen eserlerin farklı adlarla veya farklı kültürel kökenlerle kaydedildiği iddialarını incelemek üzere yöre araştırmacıları, yerel sanatçılar ve kültürel toplulukların temsilcileri sürece dâhil edilecek midir? i Hasan Zirek'in eserleri ve Celal Güzelses repertuvarındaki bazı parçalar hakkında dile getirilen köken ve kaynak gösterme iddiaları, özgün kayıtlar ve arşiv belgeleri üzerinden araştırılacak mıdır? Bu incelemelerin takvimi nedir?
6. Eserlerin kökeni veya hak sahipliği doğrulandığında, kamuya açık katalogların düzeltilmesi, kaynak dilin ve kültürel aidiyetin belirtilmesi, yanlış atıfların giderilmesi ve ilgili tarafların itirazlarının değerlendirilmesi için hangi idari mekanizmalar işletilecektir?
7. Anonim halk müziği repertuvarı ile belirli sanatçıların eserleri arasındaki ayrımı gözeterek, eser sahiplerinin, icracıların, derleyicilerin ve kaynak halkların haklarını koruyacak bir inceleme ve uzlaşma mekanizması kurulması düşünülmekte midir?
8. Kürt müziğine ait tarihi ses kayıtlarının korunması, dijitalleştirilmesi, erişilebilir hâle getirilmesi ve Kürtçe özgün kaynak bilgilerinin kataloglarda görünür kılınması için ayrılmış bir bütçe veya yürütülen bir proje bulunmakta mıdır?
9. Kürt müziğinin tarihsel kökenlerinin araştırılması, kültürel asimilasyon iddialarının kanıta dayalı biçimde incelenmesi ve doğrulanan hak ihlallerinin giderilmesi amacıyla bir eylem planı hazırlanacak mıdır? Hazırlanacaksa takvim, bütçe, sorumlu birimler ve kamuoyuna raporlama yöntemi ne olacaktır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/51743 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/53c9466a-8ba0-4433-bbaf-01a163711861

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia