Bartin, Sağlık Bakanlığına fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin sağlık yükünü sordu

DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 23 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/51989 esas numarasıyla kayda girdi.

Bartin, önergesinde şunları kaydetti:

“Ekolojik yıkım, kapitalist üretim ve birikim ilişkilerinden bağımsız değerlendirilemeyecek; doğanın metalaştırılması, sınırsız üretim ve tüketim anlayışı ile kamusal yararın piyasa çıkarlarına tabi kılınmasının sonuçlarını açığa çıkaran yapısal bir sorundur. Fosil yakıtlara dayalı enerji politikaları da bu düzenin temel bileşenlerinden biridir. Kömür, petrol ve doğal gazın üretimden ulaşıma kadar yaşamın farklı alanlarında yaygın biçimde kullanılması, yalnızca iklim krizini derinleştirmemekte; hava kirliliği, ekosistemlerin tahribatı, sağlık hakkının ihlali ve toplumsal eşitsizlikler üzerinden çok boyutlu bir yıkım yaratmaktadır. Bu yıkımın önlenmesi, piyasanın kendiliğinden işleyişine bırakılamayacak ölçüde kamusal bir sorumluluktur.”

“Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP) ile Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından 22 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan Fosil Yakıtların…”

Bartin, önergede Sağlık Bakanı Memişoğlu'ya şu soruları yöneltti:

1. Bakanlığınızın fosil yakıt kaynaklı PM:.s kirliliğiyle ilişkili erken ölümler, kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabet vakalarına ilişkin güncel verileri nelerdir? Bu verilerin ülke genelinde il ve ilçe düzeyinde dağılımı nedir?
2. Raporda belirtilen yılda yaklaşık 8 bin erken doğum, 8 bin 200 düşük doğum ağırlıklı bebek ve 5 bin 100 yeni çocukluk çağı astım vakasına ilişkin bulgular Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir? Gebeler, bebekler ve çocuklar başta olmak üzere risk altındaki grupları korumak amacıyla hangi önleyici sağlık politikaları uygulanmaktadır?
3. Termik santralların ve yoğun fosil yakıt kullanımının bulunduğu bölgelerde yaşayan yurttaşların sağlık durumunu izlemek üzere düzenli epidemiyolojik araştırmalar, sağlık etki değerlendirmeleri ve uzun dönemli takip programları yürütülmekte midir? Yürütülüyorsa sonuçları nelerdir?
4. Hava kirliliğinin neden olduğu hastalıkların tanı, tedavi ve takip süreçlerine ilişkin sağlık hizmetleri planlaması yapılmakta mıdır? Fosil yakıt kaynaklı kirliliğin yoğun olduğu bölgelerde koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi için hangi uygulamalar hayata geçirilmiştir?
5. Hava kirliliğinin sağlık üzerindeki etkilerini ve ekonomik maliyetlerini değerlendiren, önlenebilir ölümleri ve hastalık yükünü hesaplayan güncel bir ulusal çalışma bulunmakta mıdır? Bu çalışmaların sonuçları sağlık ve çevre politikalarının oluşturulmasında nasıl kullanılmaktadır?
6. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin önlenmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile ortak yürütülen çalışmalar nelerdir? Sağlık risklerinin azaltılmasına yönelik bütçe, program ve uygulama sonuçları kamuoyuyla paylaşılmakta mıdır?
7. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerini azaltmak amacıyla Bakanlığınızın kısa, orta ve uzun vadeli hedefleri nelerdir? Bu hedeflerin gerçekleşmesini izleyen bir mekanizma bulunmakta mıdır?
8. Hava kirliliğine bağlı hastalıkların önlenmesi, erken tanı olanaklarının geliştirilmesi ve risk altındaki toplumsal kesimlerin korunması amacıyla ilgili bakanlıklarla ortak bir eylem planı hazırlanmış mıdır? Hazırlanmışsa hedefleri ve uygulama takvimi nelerdir?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/51989 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cdcd80b2-c9c8-4824-a25f-01a1780eda4f

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia