TBMM kaydı·2 kaynak·Güncelleme: 19 Kas 2026 20:32
KOMİSYONLAR Plan ve Bütçe Komisyonu KONUŞMA TARİHİ: 19 KASIM 2026
Çandar, Dışişleri Bakanlığına AİHM kararları ve KKTC'nin tanınmasını sordu
Çandar, AİHM kararlarına uyulmamasının dış politika sorunu haline geldiğini belirterek telkinde bulunulup bulunulmayacağını sordu. Ayrıca Türkiye'ye 700 bin ton plastik çöp gönderildiğini ve Türk Devletleri Teşkilatı üyelerinin KKTC'yi tanımadığını söyledi.
KAYIT NOTU & BU HABERDE
TBMM’nin açık kayıtlarına dayanır · Yayın ilkeleri ↗- KİM
- Osman Cengiz ÇandarDEM Parti · Diyarbakır milletvekili
- NEREDE
- Plan ve Bütçe Komisyonu
- NE ZAMAN
- 19 Kasım 2026Perşembe
- KAYNAK
- TBMM resmî kaydı ↗Komisyon konuşması · 19 Kasım 2026
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Osman Cengiz Çandar, 19 Kasım 2026 tarihinde Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uyum sağlamaması ve dış politika süreçlerindeki aksaklıkları eleştirdi. Çandar, AİHM kararlarının uygulanmaması ve Türk Devletleri Teşkilatı'ndaki dengesizlikler üzerine hükümete sorular yöneltti.
AİHM kararlarının uygulanmaması ve hukuki süreçler
Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uyum sağlamadığını belirten Çandar, "Türkiye'nin ta 1950'den beri altında imzasının bulunduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin gereklerinin yerine getirmemesi hâli; bu giderek bir dış politika sorunu hâline gelecek ve doğrudan sizin görev alanınızı ilgilendiriyor. Kastettiğim şu: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi AİHM kararlarına uyulmasını zorunlu kılıyor. AİHM'in hem de Büyük Dairesi yaklaşık üç ay önce, 25 Ağustosta Osman Kavala kararını açıklamıştı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 18'inci maddesinin ihlal edildiğine hükmederek Osman Kavala'nın derhâl serbest bırakılması gerektiğini son kez bildirmişti. Bu kararın itirazı mümkün değil, hukuk yolu tükendi. Buna rağmen, yerel mahkemeler Osman Kavala'nın yeniden yargılanma talebini bile reddettiler. AİHM daha birkaç gün önce Hatay'dan milletvekili seçilen Can Atalay'la ilgili de ihlal kararı verdi. Türkiye adım adım Avrupa Konseyinde yaptırım uygulanma ihtimaliyle yüz yüze kalmaya doğru yol alıyor. Sayın Bakan, üç yıl önce burada yaptığınız gibi "AİHM kararları siyasidir." diye geçiştirmeyin, bu yol kapandı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ve bu çerçevede kendi Anayasa'mızın 90'ıncı maddesini çiğnemenin doğrudan sizi ve tüm ülkemizi ilgilendiren bir bedeli olacak."" dedi.
Avrupa'nın Türkiye'ye yönelik çevresel ve diplomatik tutumu
Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye yönelik tutumunu eleştiren Çandar, "Avrupa'yla ilişkilerden söz etmişken Avrupa Birliği bir dizi Türkiye'ye yönelik haksızlığının yanı sıra ülkemize kendi çöplüğü muamelesi yapıyor. Bu sabahki sunumunuzda Antalya iklim zirvesinden, diplomatik öneminden söz ettiniz. Bakın, elimde "New York Times" gazetesinin 9 Temmuz tarihli, zirve arifesinde yayınlanan sayısında çıkan yazısı var. "Avrupa'nın pisliği Türkiye'nin plajlarında son buluyor." başlığını taşıyor. Her yıl Türkiye'ye gönderilen Avrupa'nın plastik çöplerinin 700 bin tona eriştiğini ve bunun bir rekor olduğunu yazıyor. Adana'dan Antalya'ya kadar Türkiye'nin kıyılarının bu nedenle zehirlenmekte olduğu anlatılıyor. "Mavi vatan" kavramı üzerinde ve Doğu Akdeniz'de "münhasır ekonomik bölge" "deniz yetki alanları" gibi konularda görünürde pek duyarlıyız ama kendi kara sularımızı Avrupa'nın akıttığı pislikle para karşılığı zehirlemekte sanki bir beis görmüyoruz. Bu konudaki görüşünüzü merak ediyorum, ne diyeceksiniz?" ifadelerini kullandı.
Türk Devletleri Teşkilatı ve Kıbrıs meselesi
Türk Devletleri Teşkilatı'ndaki dengesizliklere ve Kıbrıs'ın tanınması konusuna dikkat çeken Çandar, "Türk Devletleri Teşkilatının 5 tam üyesinden 2'si Kazakistan ve Azerbaycan; Türkiye'nin Orta Doğu bölgesinde ve ötesinde bir numaralı güvenlik tehdidi olarak beliren İsrail'le yakın ilişki içindeler. Kazakistan bir yıl önce İsrail'le İbrahim Anlaşmaları'na katıldı. Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Fas ve Sudan'dan gayri 5'inci ülke; Arap olmayan tek ülke ve tek Orta Asya ülkesi. Azerbaycan'ın İsrail'le ilişkileri ise bunun da çok ötesinde. Türkiye'nin İsrail hassasiyeti ortadayken Türk Devletleri Teşkilatı'nda niye Türkiye ağırlığı hissettirilmiyor, hissedilmiyor. Bu soruya cevabınızı merak ediyorum. Bir başka sorum da Kıbrıs'la ilgili olacak. Türkiye 2021'den beri Kıbrıs'ta iki devletli çözüme yönelmiş durumda; hatta, iki devletli çözüm ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin tanınması yönündeki tutumu Türkiye Büyük Millet Meclisinde 18 Temmuz 2024'te oy birliğiyle kabul edildi. Peki, nasıl oluyor da temelleri 2009'a giden ve ismini aynı yıl 2021'de İstanbul zirvesinde alan Türk Devletleri Teşkilatı'nın tek bir üyesinin bile bugüne kadar KKTC'yi tanıması sağlanamadı? Bütün bunları Türkiye'nin dış politikasının etkili ve başarılı bir dış politika yürüttüğünün örnekleri arasında sayabiliyor musunuz Sayın Bakan?"" diye konuştu.
Kaynak: TBMM tutanağı · https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92906
TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia
KAYNAKLAR
2 kaynak- TBMM’deki resmî kayıt ↗Komisyon konuşması · 19 Kasım 2026
- Konuşmanın tamamıVekilpedia kaydı
- Komisyon konuşması · 19 Kasım 2026Vekilpedia kaydı
Bu haber yalnız TBMM’nin kamuya açık kayıtlarından derlendi; alıntılar ve sayılar kaynak kayda bağlıdır. Basın bülteni olarak indir →
KAYDIN BAĞLAMI
O günkü Plan ve Bütçe gündemi · 3 kurum
- Dışişleri Bakanlığı64,4 milyar TL
- Avrupa Birliği Başkanlığı18,1 milyar TL
- Türk Akreditasyon Kurumu636,6 milyon TL
Bu haberi paylaş
Bu haber hakkında ne düşünüyorsunuz?
Bir tepki seçebilir, seçiminizi daha sonra değiştirebilirsiniz.
Toplamlar yeterli katılım oluştuğunda gösterilir.
AYNI GÜNDEM
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU
Çandar: Meclis yürütmenin noterliği haline geldi, fon krizi önerileri reddedildi
Osman Cengiz Çandar
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU
Çandar: Meclis Külliye'nin noterlik kurumu hâline gelmiştir
Osman Cengiz Çandar
PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU
Usta: Dışişleri bütçesinde KKTC'nin tanınması için ödenek artırılsın
Erhan Usta
ÇOK OKUNANLAR
- 1Akay: Özata Tersanecilik'in savunma projelerindeki akıbetini sordu
- 2Usta: Türkiye kendi deniz yetki alanlarında neden sismik araştırma ve sondaj yapmıyor?
- 3Açıkkapı: Elazığ'daki motor ve şanzıman yenileme tesisi için bilgi istedi
- 4Usta, beraat eden ihraç polisin göreve iade edilip edilmeyeceğini sordu.
- 5Türkeş Taş: Şehit yakınları ve gaziler için bütçe artışı istedi