Karal, Bakanlığa tarımsal ürün alım fiyatları ve maliyet hesabını sordu

Basın bülteni · 28 Ekim 2026

Yeni Yol İstanbul Milletvekili Hasan Karal, TMO tarafından açıklanan ürün alım fiyatlarına ilişkin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 15 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/51513 esas numarasıyla kayda girdi.

Karal, önergesinde şunları kaydetti:

“Türkiye'de çiftçi, bir taraftan mazot, gübre, ilaç, tohum, elektrik, sulama ve işçilik başta olmak üzere üretim maliyetlerinde yaşanan yüksek artışlarla mücadele ederken diğer taraftan açıklanan alım fiyatlarının maliyet artışlarının gerisinde kalması nedeniyle üretimden uzaklaşma riskiyle karşı karşıyadır.”

“2026 yılında tarımsal üretim maliyetleri hızla artarken birçok üründe açıklanan alım fiyatları bu artışın gerisinde kalmıştır. TMO, buğdayda yaklaşık yüzde 22, arpada yüzde 16 artış açıklarken; yaş çayda artış yüzde 37,6, fındıkta yaklaşık yüzde 28 olmuştur. Buna karşılık 9 numara çekirdeksiz kuru üzümün fiyatı 120 TL'den 95 TL'ye gerilemiştir.”

Karal, önergede Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı'ya şu soruları yöneltti:

1. Bakanlığınız, TMO ve diğer kamu kurumları tarafından açıklanan alım fiyatları belirlenirken çiftçinin gerçek üretim maliyeti hangi yöntemle hesaplanmaktadır? Mazot, gübre, tohum, ilaç, elektrik, sulama, işçilik, kira ve finansman giderlerinin tamamı bu hesaba dahil edilmekte midir?
2. tarımsal girdilerde yaşanan artışlarla ürünlere verilen fiyat artışları arasındaki belirgin farkın gerekçesi nedir? Çiftçinin maliyeti hızla yükselirken ürün fiyatının aynı oranda artırılmaması hangi ekonomik hesaba dayanmaktadır? TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(2tbmm.gov.tr Bakanlığınızın, çiftçinin yalnızca maliyetini karşılamasını değil, ailesinin geçimini sağlayıp ertesi yıl yeniden üretim yapabilmesini esas alan bir "üretici kârı" veya "refah payı" hesabı bulunmakta mıdır? Varsa bu oran nedir?
3. Bakanlığınızın hesapladığı üretim maliyetinin altında veya hemen üzerinde açıklanan bir alım fiyatının üreticiyi nasıl koruduğu düşünülmektedir? Zarar eden çiftçinin üretimde kalması nasıl beklenmektedir?
4. TMO'nun temel görevlerinden biri üreticiyi piyasa şartları karşısında korumak olduğuna göre, açıklanan fiyatların üreticiden ziyade tüccar, sanayici veya aracıların lehine sonuç doğurmadığını gösteren herhangi bir etki analizi yapılmış mıdır?
5. Çiftçi bütün üretim riskini ve maliyetini üstlenirken, ürününü düşük fiyattan satmak zorunda kalmakta; aynı ürün tüketiciye çok daha yüksek fiyatlarla ulaşmaktadır. Üretici ile tüketici arasındaki bu büyük fiyat farkı kimlerin kazancına dönüşmektedir? Bakanlığınız bu fiyat makasını azaltmak için 2026 yılında hangi somut adımları atmıştır?
6. Son on yılda tütün, buğday, arpa, mısır, ayçiçeği, üzüm, fındık, çay ve şeker pancarı üretiminden vazgeçen veya ÇKS kaydını sonlandıran üretici sayısı kaçtır? Bu ürünlerin ekim alanlarında ne kadar azalma yaşanmıştır?
7. Kendi çiftçisine üretim maliyetini karşılayacak fiyatı vermek yerine aynı veya benzer tarım ürünlerinin ithalat yoluyla temin edilmesinin ülke ekonomisi açısından daha doğru olduğuna ilişkin Bakanlığınızın bir hesabı veya politika tercihi bulunmakta mudır?
8. Yerli üreticinin ürünü maliyet baskısıyla değersizleşirken ithalata kaynak aktarılmasının Türkiye'yi orta ve uzun vadede tarımda daha fazla dışa bağımlı hâle getireceği değerlendirilmekte midir?
9. Tarımsal ürünlerde alım fiyatlarının, gerçek üretim maliyetinin üzerine makul bir üretici kârı eklenerek belirlenmesini güvence altına alacak kalıcı ve şeffaf bir fiyatlandırma sistemi kurulması düşünülmekte midir?
10. Çiftçinin ekim yaptıktan aylar sonra hangi fiyata ürün satacağını öğrenmesi yerine, üretim kararını verirken önünü görebilmesi amacıyla ekim öncesinde taban fiyat veya gelir garantisi açıklanmasına yönelik bir çalışma var mıdır?
11. Bakanlığınız, çiftçinin maliyetini dahi karşılayamadığı bir fiyat politikasının sürdürülebilir olduğunu düşünmekte midir? Üreticinin her yıl biraz daha toprağından uzaklaştığı bir sistemin sonunda Türkiye'nin tarımsal üretimini ve gıda güvenliğini nasıl korumayı planlamaktadır?
12. Mevcut alım fiyatı politikalarının amacı üreticiyi üretimde tutmak ise, çiftçinin neden her hasat döneminde zarar ettiğini, borçlandığını ve üretimden çekildiğini Bakanlığınız nasıl izah etmektedir? TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, Oda: E-210 Çankaya/ Ankara E-mail: hasan.karal(âatbmm.gov.tr SİS3

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/51513 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/3df557bf-92df-4e15-9745-01a143cef588

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia