Konukcu Kok, Bakanlığa inşaat işçilerinin ödenmeyen alacaklarını sordu

DEM Parti İstanbul Milletvekili Keziban Konukcu Kok, İstanbul'un Silivri ilçesinde yürütülen bir konut projesinde çalışan işçilerin ücretlerinin ödenmemesine ilişkin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 30 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/52629 esas numarasıyla kayda girdi.

Konukcu Kok, önergesinde şunları kaydetti:

“Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 97'nci maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.”

“Türkiye'de patron ile iktidar arasındaki çıkar ittifakını besleyen neoliberal politikalar, sermayenin çıkarlarını emeğin haklarının önüne koyarak işçi sınıfının yoksullaşmasını ve güvencesiz çalışma koşullarına mahkum edilmesini derinleştirmektedir. Hayat pahalılığının her geçen gün arttığı, ücretlerin alım gücünün düştüğü ve emekçilerin temel ihtiyaçlarını karşılamakta giderek daha fazla zorlandığı bir ortamda işçilerin çalıştıkları hâlde ücretlerini alamaması, fazla mesai alacaklarından mahrum bırakılması ve yasal tazminatlarını tahsil edememesi, emeğin nasıl değersizleştirildiğini ortaya koymaktadır.”

Konukcu Kok, önergede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan'a şu soruları yöneltti:

1. Silivri'deki Berluna Vista Villaları şantiyesinde çalışan yaklaşık 70 inşaat işçisinin ücret, fazla mesai alacakları ve ihbar tazminatlarının ödenmediği gerekçesiyle başlattığı direniş Bakanlığınızın bilgisi dâhilinde midir? Söz konusu şantiyede Bakanlığınızca herhangi bir denetim veya inceleme yapılmış mıdır? Yapılmışsa denetimlerin tarihleri, kapsamı, tespit edilen ihlaller ve bu kapsamda gerçekleştirilen işlemler nelerdir? Henüz " bir denetim yapılmamışsa bunun gerekçesi nedir?
2. Söz konusu şantiyede çalışan işçilerin ücret, fazla mesai, ihbar tazminatı ve varsa diğer işçilik alacaklarının toplam tutarı ne kadardır? Bu alacakların ne kadarının ödendiği ne kadarının ödenmediği Bakanlığınızca tespit edilmiş midir? İşçilerin tüm yasal alacaklarının belirlenmesi ve ödenmesi için hangi işlemler yürütülmektedir?
3. İşçilere asgari ücret ve fazla mesai ödemelerinin yapılacağı belirtilerek belge imzalatılmak istendiği, ancak bu belgelerin işçilerin tüm alacaklarını kapsamadığı yönündeki iddialar araştırılmış mıdır? Söz konusu belgelerin içeriği, işçilerin - bilgilendirilme koşulları ve hukuki sonuçları incelenmiş midir? İşçilerin gerçek alacaklarının altında bir ödeme yapılması veya alacaklarından feragat etmelerinin sağlanması yönünde bir uygulama tespit edilmiş midir? Bu tür belgelerin mevzuata uygunluğu nasıl değerlendirilmektedir?
4. İşçilerin ücretlerinin bir bölümünün resmi bordrolar üzerinden, bir bölümünün ise elden ödendiği ve gerçek ücretlerinin eksik bildirilmiş olabileceği yönündeki iddialar ihbar kabul edilerek araştırılmış mıdır? Söz konusu işyerinde ücret bordroları, banka ödeme kayıtları, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilen prime esas kazançlar ve fiili ücret ödemeleri arasında karşılaştırmalı bir inceleme yapılmış mıdır? Kayıt dışı ücret ödemesi veya gerçek ücretlerin eksik bildirilmesi tespit edilmişse hangi idari yaptırımlar uygulanmış, ilgili diğer mercilere bildirimde bulunulmuş mudur?
5. Berluna Vista Villaları projesinde işveren, yüklenici firma ve varsa alt işverenler arasındaki sözleşmesel ilişkiler ile işçilik alacaklarından doğan hukuki sorumluluklar incelenmiş midir? İşçilerin ücret ve diğer alacaklarının ödenmemesinde şirketler arasındaki ticari anlaşmazlıkların etkili olduğu yönündeki iddialar araştırılmış mıdır? İşverenler arasındaki ticari uyuşmazlıkların işçilerin yasal alacaklarının ödenmemesine gerekçe oluşturmasının önüne geçmek ve sorumluların yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamak amacıyla hangi işlemler yapılmaktadır?
6. Aydoğanlar Yapı ve söz konusu projede sorumluluğu bulunan Sayın İnşaat veya alt işverenler hakkında geçmiş dönemlerde işçi ücretleri, fazla mesai, tazminat ödemeleri, iş sağlığı ve güvenliği ya da sendikal hak ihlalleri nedeniyle herhangi bir idari para cezası veya başka bir idari yaptırım uygulanmış mıdır? Uygulanmışsa yaptırımların tarihleri, gerekçeleri, tutarları ve sonuçları nelerdir? Bu konularda devam eden inceleme veya soruşturma bulunmakta mıdır?
7. İnşaat sektöründe ücretlerin zamanında ödenmemesi, fazla mesai alacaklarının eksik veya hiç ödenmemesi, gerçek ücretlerin SGK'ya eksik bildirilmesi ve işçilerin haklarından vazgeçmelerine yönelik baskı iddiaları hakkında 2022-2026 döneminde, yıllara göre kaç şikâyet alınmıştır? Bu şikâyetlerin kaçı denetim veya incelemeyle sonuçlandırılmış, kaçında mevzuata aykırılık tespit edilmiş ve kaç işveren hakkında yaptırım uygulanmıştır? Gerçekleştirilen denetimlerin ve uygulanan yaptırımların sayısı ile toplam tutarı nedir? Verilerin yıllara ve ihlal türlerine göre dağılımı nedir?
8. Bakanlığınızın işçi ücretlerinin ve diğer işçilik alacaklarının zamanında ve eksiksiz ödenmesini güvence altına almaya yönelik mevcut denetim mekanizmaları nelerdir? Ücretlerini alamayan işçilerin şikâyetleri üzerine denetim başlatılmasında hangi ölçütler uygulanmakta ve başvurular ortalama ne kadar sürede sonuçlandırılmaktadır? Başvuruların sonuçlandırılma sürelerinin kısaltılması, denetimlerin etkinliğinin artırılması ve işçilerin hak kayıplarının önlenmesi amacıyla yürütülen çalışmalar nelerdir?
9. İşçilerin ücret ve diğer işçilik alacaklarını tahsil edebilmek için uzun süren başvuru, arabuluculuk ve yargı süreçleriyle karşı karşıya kalması, ekonomik açıdan güç durumda bulunan emekçiler üzerindeki yükü artırmaktadır. Bakanlığınızın, kendi görev ve yetkileri kapsamında ve ilgili kurumlarla iş birliği içinde, işçilerin alacaklarına daha hızlı erişmesini sağlayacak mekanizmaları geliştirmeye yönelik bir düzenleme veya uygulama planı bulunmakta mıdır? Bulunmaktaysa bu çalışmaların kapsamı ve takvimi nedir?
10. Hayat pahalılığı ve yüksek enflasyon karşısında ücretlerin alım gücü gerilerken, ücretlerin zamanında ödenmemesi veya işçilik alacaklarının geciktirilmesi işçilerin temel yaşam giderlerini karşılamasını güçleştirmektedir. Ücret alacaklarının gecikmesi nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kayıpların önlenmesi veya azaltılması için Bakanlığınızca hangi tedbirler alınmaktadır? Ücretlerin zamanında ödenmesini güvence altına alacak denetimlerin güçlendirilmesi ve işverenlerin ücret ödeme yükümlülüklerini ihlal etmesi hâlinde caydırıcı yaptırımların etkin biçimde uygulanması konusunda yeni bir çalışma yürütülmekte midir?
11. İşçilerin sendikal örgütlenme ve toplu mücadele yoluyla haklarını arayabilmelerini güvence altına almak amacıyla Bakanlığınızca hangi tedbirler uygulanmaktadır? Sendikalı işçilerin ücret ve diğer alacaklarını talep etmeleri ya da hak arama eylemlerine katılmaları nedeniyle baskı, tehdit, işten çıkarma veya ayrımcı uygulamalarla karşılaşmaları durumunda hangi başvuru ve koruma mekanizmaları işletilmektedir? Bu tür ihlallere ilişkin son beş yılda kaç şikâyet alınmış, kaç inceleme yapılmış ve kaç işveren hakkında yaptırım uygulanmıştır?
12. İnşaat sektöründe, özellikle yüksek değerli konut projelerinde ücretlerin ödenmemesi, fazla mesai alacaklarının karşılanmaması ve işçilik alacaklarının geciktirilmesi gibi ihlallerin önlenmesi amacıyla Bakanlığınızın özel veya sistematik bir denetim programı bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa programın kapsamı, denetim ölçütleri ve sonuçları nelerdir? Mevcut denetimlerin yetersiz kaldığı alanları gidermek ve benzer hak kayıplarının tekrarını önlemek amacıyla yeni bir denetim, yaptırım ve işçi koruma programı hazırlanmakta mıdır?
13. Berluna Vista Villaları şantiyesinde direniş yürüten işçilerin hak arama faaliyetleri sırasında baskı, tehdit, engelleme veya güvenlik güçlerinin müdahalesiyle karşılaştıklarına ilişkin Bakanlığınıza ulaşan herhangi bir bildirim bulunmakta mıdır?
14. Bu tür durumların yaşanması hâlinde işçilerin sendikal haklarının ve hak arama özgürlüklerinin korunması için Bakanlığınız kendi görev ve yetkileri kapsamında hangi işlemleri yapmaktadır? İşçilerin ücret ve diğer yasal alacaklarını talep etmeleri nedeniyle yeni hak kayıplarına uğramalarını önlemek amacıyla ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanmakta mıdır?
15. Kayıt dışı ücret ödemelerinin ve gerçek ücretlerin eksik bildirilmesinin söz konusu olabildiği inşaat sektöründe, işçilerin gerçek ücretlerini ve diğer alacaklarını belgeleyebilmelerini kolaylaştırmak amacıyla Bakanlığınızca hangi mekanizmalar uygulanmaktadır? Ücret bordroları, banka kayıtları, çalışma sürelerine ilişkin kayıtlar ve diğer belgelerin işçilerin alacaklarını ispatlamasında etkin biçimde kullanılmasını sağlamak için hangi tedbirler alınmaktadır? Mevcut mevzuatın işçilerin haklarını ispatlamasını güçleştirdiği alanlarda düzenleme yapılması ve ispat yüküne ilişkin hükümlerin yeniden değerlendirilmesi konusunda Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/52629 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f602a90-3c4f-4c66-9e1b-01a19b52eb46

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia