Tanal, Tarım ve Orman Bakanlığına kanuni alt sınır ile destek bütçesi arasındaki farkı sordu

Yeni Parti Şanlıurfa Milletvekili Mahmut Tanal, 2021'den bu yana çiftçilere sağlanan tarımsal desteklere ilişkin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 23 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/52009 esas numarasıyla kayda girdi.

Tanal, önergesinde şunları kaydetti:

“Aşağıda belirtilen sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumal”

“5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 21'inci maddesi, tarımsal desteki€meler için bütçeden ayrılacak kaynağın gayrisafi milli hasılanın %1'inden az olamayacağını açıkça hükme bağlamaktadır.”

Tanal, önergede Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı'ya şu soruları yöneltti:

1. 5488 sayılı Kanun'un 21'inci maddesindeki *el'lik alt sınır esas alındığında 2021—2025 yıllarının her biri için ayrılması gereken asgari kaynak kaç TL'dir? Aynı yıllarda bu kapsamda fiilen ayrılan ödenek ve gayrisafi milli hasılaya oranı nedir? Kanuni alt sınırın altında kalınan yıllar varsa eksik tutarlar neden tamamlanmamıştır?
2. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre yaklaşık 622,88 milyar TL'ye karşılık gelen %1'lik asgari kaynak ile Bakanlığınızın açıkladığı 158,55 milyar TL'lik tarımsal destek bütçesi arasındaki fark hangi kalemlerle açıklanmaktadır? Doğrudan destekleme ödemeleri dışında hesaba katılan kredi, yatırım veya diğer harcamaların tutarları ve ayrı ayrı hukuki dayanakları nelerdir?
3. Bakanlığınızın 2026 yılı için öngördüğü 168 milyar TL'lik tarımsal destek ödeneği hangi milli hasıla tahminine ve hangi hesaplama yöntemine göre belirlenmiştir? Kanuni %1 alt sınırının karşılandığı değerlendiriliyorsa bu hesapta kullanılan bütün bütçe kalemleri nelerdir? Karşılanmıyorsa aradaki farkın giderilmesi için hangi işlem yapılmıştır?
4. 2021—2025 yıllarında ve 2026 yılının tamamlanan döneminde tarımsal destekler için başlangıçta ayrılan, sonradan eklenen veya azaltılan ve fiilen ödenen tutarlar destek türlerine göre nedir? Ödemelerin ne kadarı önceki üretim yıllarına ait hak edişlerden oluşmaktadır?
5. Üreticilerin hak kazandığı hâlde henüz ödenmeyen tarımsal desteklerin toplam tutarı nedir? Bunların üretim yılı, destek türü ve il bazında dağılımı ile bekleme süreleri nelerdir? Ödemelerin gecikmesinden kaynaklanan mali kaybı gidermek için herhangi bir telafi mekanizması uygulanmış mıdır?
6. 2021-2025 döneminde tarımsal desteklerden yararlanan üreticilerin sayısı ve ödenen tutarlar, işletme büyüklükleri ve iller itibarıyla nasıl dağılmıştır? Toplam desteklerin en yüksek tutarda destek alan %10'luk üretici grubuna düşen payı nedir? Küçük işletmeler ile kadın ve genç üreticilerin yararlanma oranları ve karşılanamayan destek talepleri nelerdir?
7. Fiilen tarımsal üretim yaptığı hâlde kayıt, mülkiyet, kiracılık veya başvuru koşulları nedeniyle desteklerden yararlanamayan üretici sayısı kaçtır? Bu üreticilerin destek sistemine alınması için hangi somut engeller giderilmiş, hangileri devam etmektedir?
8. 2027 yılı tarımsal destekleme bütçesi hazırlanırken 5488 sayılı Kanun'daki %1'lik alt sınırın karşılanması için ne kadar kaynak öngörülmüştür? Desteklerin ekim ve girdi alımı döneminden önce ödenebilmesi için hangi ödeme takvimi belirlenmiştir? Önceki üretim yıllarından kalan ödenmemiş desteklerin tamamı hangi tarihe kadar karşılanacaktır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/52009 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/225db266-9a17-47b4-97c6-01a17d4646d2

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia