Tanrıkulu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına Diyarbakır'daki engellilerin durumunu sordu

Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili Mustafa Sezgin Tanrıkulu, Diyarbakır'da engelli bireylere sunulan hizmetlerin erişilebilirlik düzeyine ilişkin, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 3 Kasım 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/52416 esas numarasıyla kayda girdi.

Tanrıkulu, önergesinde şunları kaydetti:

“Engelli bireylerin eğitim, sağlık, istihdam, sosyal güvenlik, ulaşım, barınma ve kamusal hizmetlere diğer bireylerle eşit koşullarda erişebilmesi, sosyal devlet ilkesinin ve temel insan haklarının gereğidir.”

“Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10'uncu maddesinde eşitlik ilkesi düzenlenmiş, engelliler hakkında alınacak özel tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Anayasa'nın 61'inci maddesinde ise devletin engellilerin korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirler alacağı belirtilmiştir.”

Tanrıkulu, önergede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Göktaş'a şu soruları yöneltti:

1. Diyarbakır Valiliğinde 15 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirilen erişilebilirlik toplantısında il genelinde hangi eksiklikler tespit edilmiştir? Bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla hangi kurumlara görev verilmiş, hangi takvim belirlenmiş ve 27 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hangi çalışmalar tamamlanmıştır?
2. Diyarbakır'da kamu kurumlarına ait toplam kaç bina erişilebilirlik denetiminden geçirilmiştir? Bu binaların kaçına erişilebilirlik belgesi verilmiş, kaçında eksiklik tespit edilmiş ve kaçına yaptırım uygulanmıştır? Denetim sonuçlarının ilçelere ve kurum türlerine göre dağılımı nedir?
3. Diyarbakır'da engelli bireylerin kullanımına uygun olmayan kaldırımlar, yaya geçitleri, alt ve üst geçitler, parklar ve diğer kamusal alanlara ilişkin kaç şikâyet yapılmıştır? Bu şikâyetlerin kaçı giderilmiştir? Belediyeler ve diğer ilgili kurumlarla yürütülen erişilebilirlik izleme çalışmalarının sonuçları nelerdir?
4. Diyarbakır'da toplu taşıma araçları, duraklar ve ulaşım altyapısının engelli bireylerin erişimine uygunluğu konusunda kaç denetim yapılmıştır? Fiziksel erişilebilirlik, görsel ve işitsel bilgilendirme, rampa ve asansör sistemleri bakımından hangi eksiklikler tespit edilmiştir? Bu eksikliklerin giderilmesi için hangi tedbirler alınmıştır?
5. Diyarbakır'da kamu kurumlarının internet siteleri, elektronik başvuru sistemleri ve mobil uygulamalarının görme, işitme ve diğer engel gruplarındaki bireyler tarafından kullanılabilirliğine ilişkin denetim yapılmış mıdır? Erişilebilirlik standartlarına uygun olmayan dijital kamu hizmetlerinin sayısı kaçtır? Bu hizmetlerin erişilebilir hâle getirilmesi için belirlenen takvim nedir?
6. Diyarbakır'da yaşayan engelli kadınların eğitim, istihdam, sosyal yardım ve bakım hizmetlerinden yararlanma oranları, engelli erkeklerin yararlanma oranlarıyla karşılaştırıldığında nasıl değişmektedir? Cinsiyete dayalı eşitsizliklerin giderilmesine yönelik hangi özel programlar uygulanmaktadır?
7. Diyarbakır'da şiddete maruz kalan veya şiddet riski altında bulunan engelli kadınların sayısına ilişkin Bakanlığınızın kayıtlarında hangi veriler bulunmaktadır? 2020—2026 döneminde engelli kadınlardan gelen şiddet başvurularının kaçı koruyucu ve önleyici tedbirlerle sonuçlanmıştır? Kadın konukevleri ve ŞÖNİM hizmetlerinin farklı engel gruplarına erişilebilirliği hangi düzeydedir?
8. Diyarbakır'ın kırsal mahallelerinde yaşayan engelli bireylerin sayısı kaçtır? Bu kişilerin sosyal hizmet merkezlerine, sağlık kurumlarına, rehabilitasyon hizmetlerine ve toplu taşımaya erişim koşulları il merkezinde yaşayan engelli bireylerle karşılaştırıldığında hangi farklılıkları göstermektedir? Kırsal bölgelerde evde veya yerinde hizmet sunulmasına yönelik hangi uygulamalar bulunmaktadır?
9. Diyarbakır'da kamuya ait ve özel bakım merkezlerinde hizmet alan engelli birey sayısı kaçtır? Bu merkezlerin kapasiteleri, doluluk oranları, personel sayıları ve denetim sonuçları nelerdir? 2020-2026 döneminde bakım merkezleri hakkında kaç şikâyet yapılmış ve kaç idari yaptırım uygulanmıştır?
10. Diyarbakır'da engelli bireylerin ailelerinden veya bakım kurumlarından bağımsız yaşayabilmelerini destekleyen kişisel asistanlık, destekli yaşam, gündüzlü bakım, geçici bakım ve toplum temelli hizmet modellerinden kaç kişi yararlanmaktadır? Bu hizmetlere ihtiyaç duyduğu hâlde yararlanamayan kişi sayısı kaçtır?
11. Bakanlığınız tarafından Diyarbakır'ın Sur ilçesinde 72 bin metrekarelik alanda, 28 farklı yapıdan oluştuğu açıklanan sosyal hizmet kampüsünün toplam yatırım maliyeti kaç TL'dir? Projenin engelli bireylere yönelik hizmet kapasitesi, personel ihtiyacı, hizmet birimleri ve açılış takvimi nedir? 27 Ekim 2026 tarihi itibarıyla proje hangi aşamadadır? Kampüsün faaliyete geçmesiyle Diyarbakır'daki hangi hizmet açıklarının giderilmesi hedeflenmektedir?
12. Diyarbakır'da engelli bireylere yönelik sosyal yardımların, bakım hizmetlerinin, erişilebilirlik yatırımlarının, istihdam desteklerinin ve rehabilitasyon programlarının sonuçlarını ölçen bütünleşik bir etki değerlendirme sistemi bulunmakta mıdır? Bu kapsamda 2027-2030 dönemini kapsayan, Diyarbakır'ın 17 ilçesi için ayrı hedefler içeren; engelli istihdamını artırmayı, erişilebilir olmayan kamu binalarını azaltmayı, bakım hizmetlerine erişimi genişletmeyi ve engelli yoksulluğunu düşürmeyi amaçlayan, bütçesi ve performans göstergeleri belirlenmiş bir eylem planı hazırlanması öngörülmekte midir? Böyle bir plan hazırlanacaksa hedefler, ayrılacak kaynaklar, sorumlu kurumlar ve uygulama takvimi nelerdir?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/52416 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4809b13c-21c0-4890-ab38-01a1a5753575

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia