Tanrıkulu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yoksulluk verilerini sordu

Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili Mustafa Sezgin Tanrıkulu, Yoksulluk sınırı altında yaşayan kişilere ve sosyal yardım alan hane halkı sayısına ilişkin, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Önerge, 3 Kasım 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve 7/52417 esas numarasıyla kayda girdi.

Tanrıkulu, önergesinde şunları kaydetti:

“Av. Dr. M. Sezgih TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili”

“Yoksulluk, yalnızca bireylerin gelir düzeyinin belirli bir sınırın altında kalmasıyla açıklanabilecek ekonomik bir sorun değildir. Yeterli ve sağlıklı beslenememe, barınma koşullarının kötüleşmesi, sağlık hizmetlerine erişimde güçlük, eğitim olanaklarından yararlanamama, borçluluk ve sosyal dışlanma gibi birbiriyle ilişkili sonuçlar doğurmaktadır.”

Tanrıkulu, önergede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Göktaş'a şu soruları yöneltti:

1. Türkiye'de 1 Ocak 2020 — 27 Ekim 2026 döneminde, eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 40, yüzde 50, yüzde 60 ve yüzde 70'i esas alınarak hesaplanan yoksulluk sınırlarının altında yaşayan kişi sayıları yıllar itibarıyla — kaçtır? Bakanlığınızın sosyal yardım kayıtları ile TÜİK'in yoksulluk verileri karşılaştırıldığında ortaya çıkan farklılıkların nedenleri nelerdir?
2. TÜİK'in 2025 yılı araştırmasında göreli yoksulluk oranı yüzde 13 olarak açıklanırken, medyan gelirin yüzde 60'ı esas alındığında bu oranın yüzde 20,6'ya yükselmesi, yoksulluk sınırının belirlenmesinde kullanılan ölçütün sonuçlar üzerindeki etkisini ortaya koymaktadır. Bakanlığınız sosyal yardım ihtiyacını belirlerken hangi yoksulluk ölçütünü esas almaktadır? Farklı yoksulluk sınırları kullanıldığında sosyal yardım kapsamına alınması gereken ilave hane ve kişi sayısı kaç olmaktadır?
3. Türkiye'de sosyal yardımlar, emekli aylıkları ve diğer sosyal transferler öncesindeki yoksulluk oranı ile bu transferler sonrasındaki yoksulluk oranı yıllar itibarıyla kaçtır? Sosyal yardımların tek başına yoksulluk oranını kaç puan azalttığı hesaplanmakta mıdır? Bu etkinin yaş, cinsiyet, hane tipi ve illere göre dağılımı nedir?
4. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre sürekli yoksulluk oranı yüzde 13,6'dır. Bakanlığınızdan en az üç yıl boyunca düzenli sosyal yardım alan hane sayısı kaçtır? Bu hanelerin ne kadarı yardım almaya başladıkları tarihten itibaren gelir düzeyini kalıcı biçimde yükseltebilmiş, ne kadarı yardım almaya devam etmiş ve ne kadarı ekonomik koşulları iyileştiği için yardım sisteminden çıkmıştır?
5. Türkiye'de 0—17 yaş grubundaki çocukların yüzde 36,8'inin yoksulluk veya sosyal - dışlanma riski altında bulunmasının nedenlerine ilişkin Bakanlığınız tarafından hazırlanmış bir etki analizi var mıdır? Bu çocukların kaçının yaşadığı hanede düzenli ücret geliri bulunmamakta, kaçının hanesinde en az bir kişi çalışmasına rağmen yoksulluk devam etmekte ve kaçının hanesinde sosyal yardım alınmaktadır?
6. 1 Ocak 2020 — 27 Ekim 2026 döneminde, ekonomik yoksunluk nedeniyle Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetinden yararlanan çocuk sayısı yıllar ve iller itibarıyla kaçtır? Destek tutarlarının gıda, barınma, eğitim ve diğer temel ihtiyaçların maliyetini karşılama oranı yıllar içinde nasıl değişmiştir?
7. Yoksulluk içinde büyüyen çocukların eğitim başarısı, okula devam durumu, erken yaşta çalışma hayatına katılımı ve yükseköğretime erişimi üzerindeki etkileri Bakanlığınız tarafından izlenmekte midir? Sosyal yardım alan hanelerde yaşayan çocuklarla yardım almayan hanelerde yaşayan çocukların eğitim göstergeleri arasında hangi farklılıklar tespit edilmiştir?
8. Çocukluk döneminde sosyal yardım alan bireylerin yetişkinlik dönemindeki gelir, istihdam ve sosyal yardım bağımlılığı durumlarını izleyen uzun dönemli bir çalışma — bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa çocuklukta yoksulluk yaşayan bireylerin yetişkinlikte yeniden yoksulluk yaşama olasılığı ne kadardır? Yoksulluğun kuşaklar arası aktarımını azaltmaya yönelik hangi somut hedefler belirlenmiştir?
9. Bakanlığınızın sosyal yardım kayıtlarına göre, hanesinde en az bir tam zamanlı çalışan bulunmasına rağmen düzenli sosyal yardım alan hane sayısı 2020—2026 döneminde yıllar itibarıyla kaçtır? Bu hanelerin toplam sosyal yardım yararlanıcıları içindeki oranı nedir? Çalışma geliri bulunmasına rağmen yoksulluğun devam etmesinin temel nedenleri konusunda hangi araştırmalar yapılmıştır?
10. Asgari ücretle çalışan tek gelirli bir kişinin geçindirdiği iki, üç, dört ve beş kişilik hanelerin gelirlerinin, TÜİK'in göreli yoksulluk sınırları ve temel yaşam maliyetleri karşısındaki yeterliliği Bakanlığınız tarafından hesaplanmakta mıdır? Bu hanelerin • kaçının sosyal yardıma ihtiyaç duyduğu ve kaçının yardım alamadığı tespit edilmiş midir?
11. Sosyal yardım sisteminde gelir artışı nedeniyle yardımı kesilen hanelerin kaçında, yardım kesintisi sonrasında toplam kullanılabilir gelir azalmaktadır? Çalışmaya başlayan veya daha yüksek ücretli bir işe geçen bireylerin sosyal yardımlarını bir anda kaybetmesi nedeniyle ortaya çıkabilecek gelir kayıplarını önlemek amacıyla kademeli yardım azaltma sistemi uygulanmakta mıdır?
12. TÜİK'in 2025 yılı araştırmasına göre nüfusun yüzde 35, 1'i iki günde bir et, tavuk veya balık içeren yemek masrafını karşılayamamaktadır. Bakanlığınızın gıda yardımlarından yararlanan hanelerde yeterli ve dengeli beslenmeye erişim ölçülmekte midir? Gıda yardımı öncesinde ve sonrasında hanelerin beslenme koşullarında meydana gelen değişimlere ilişkin hangi somut göstergeler bulunmaktadır?
13. Türkiye'de 2020—2026 döneminde kira giderlerinin hanehalkı gelirinin yüzde 30, yüzde 40 ve yüzde 50'sini aştığı sosyal yardım yararlanıcısı hanelerin sayısı kaçtır? BULL Tt Barınma giderlerinin yükselmesi nedeniyle ilk kez sosyal yardım başvurusunda bulunan hanelerin sayısı ve toplam başvurular içindeki oranı nedir?
14. TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre nüfusun yüzde 19,6'sı konutunun ısınma . ihtiyacını ekonomik nedenlerle karşılayamamaktadır. Elektrik, doğal gaz ve yakacak desteklerinden yararlanan hanelerin kaçında destek sonrasında da enerji yoksunluğu devam etmektedir? Enerji yardımlarının hanelerin gerçek tüketim ihtiyacını karşılama oranı nedir?
15. Sosyal yardım alan hanelerin kaçında kredi kartı borcu, tüketici kredisi, icra takibi veya diğer borç yükümlülükleri bulunmaktadır? Bakanlığınız, borçluluğun yoksulluğu kalıcı hâle getirme etkisini incelemekte midir? Sosyal yardımların zorunlu ihtiyaçlar yerine geçmiş dönem borçlarının ödenmesinde kullanılma oranına ilişkin herhangi bir çalışma yapılmış mıdır?

Kaynak: TBMM, yazılı soru önergesi 7/52417 · https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4ca9b99a-c178-4454-8f10-01a1a57de8c2

TBMM kayıtlarından derlenmiştir · Vekilpedia