Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına

Dair Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ekte sunulmuştur.

KS cano

Tali Komisyon

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Esas Komisyon

Adalet

Tarih: 13-7-2023

Esas No:2/1299

TBMM , o JouAsgb:

Yaşam hakkı, diğer tüm insan haklarının merkezinde yer alan en temel haktır. Bununla beraber hükümlülere ağır veya ölümcül bir hastalık, engellilik veya bunama teşhisi konulan durumlarda; bu hak ekseriyetle risk altındadır. Bu tip tanıların konduğu hastaların; cezaevi ortamında bulunmayabilecek veya yetersiz olabilecek özel bakıma ihtiyaç duydukları ise yadsınamaz bir gerçektir.

Bu durumdan mustarip hükümlülerin infazının ertelenmesi; salt yaşam hakkını güvence altına almak için çok önemli bir adım teşkil etmeyecek; yanı sıra pek çok amaca da hizmet edecektir. Yaşam hakkıyla sınanan hükümlü açısından; geri kalan günlerini ihtiyaçlarına daha uygun bir ortamda geçirmelerini sağlayarak fiziksel, duygusal ve psikolojik olarak iyi olma çabalarına katkı sağlayacaktır. Öte taraftan bu tür hallerde infazın ertelenmesi; cezaevi sağlık sistemleri üzerindeki yükü hafifleterek, kaynakları diğer mahpuslar için rehabilitasyon programları gibi daha iyi kullanılabilecekleri alanlara yönlendirerek uygun maliyetli önlemleri de teşvik edecektir.

Çok sayıda uluslararası yasal belge, çalışma komiteleri ve AİHM içtihatları; yaşam hakkının önemine, ağır hastalıklar ve bunama ile karşı karşıya olan hükümlüler için uygun bakım ihtiyacına özel vurgu yapmaktadır. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (UDHR), Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (ICCPR) ve İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme (CAT), devletlerin koruma ve muhafaza etme yükümlülüğünün altını çizmektedir. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen Mandela Kuralları (Mahpuslara Yönelik Muameleye İlişkin Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kuralları), ciddi sağlık sorunları olanlar da dahil olmak üzere mahpuslara yeterli sağlık hizmeti sunulması açısından kılavuz ilkeler sunar.

Uluslararası mevzuat ve çerçeve ilkeler, mevcut mevzuatları bu küresel standartlarla uyumlu hale getirmek için güçlü bir altlık oluşturmaktadır. Buradan hareketle İnsan Hakları Derneği'nin Kasım 2022 yılında yayınladığı Hasta Mahpuslar İle İlgili İnfaz Kanunu Değişiklik Öneri Raporu'nda; mevcut infaz sisteminin yasal çerçeve ve uygulamada uluslararası mevzuatla olan mesafesi her yönüyle ele alınmıştır. Çıkan tabloda hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesinde; sağlık kurullarının raporuna mugayir olarak Adli Kurum Kurumu'nun "cezaevinde kalabilir" şeklindeki raporlarının pek çok mahpusu ölüme sürüklediği, "toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike değerlendirmesi? gibi hem yoruma açık hem de biyolojik gerçeklikten uzak gerekçelerle düzenlemenin amacından uzaklaşıldığı, hükümlünün talebiyle infazın ertelenmesinde kapsamın daraltılarak ayrımcılığa çanak tuttuğu gibi sayısız sorunu ortaya konmuştur.

Parmaklıklar ardındakiler de dahil olmak üzere tüm bireylerin doğuştan gelen yaşam hakkına samimiyetle değer veren daha adil ve eşitlikçi bir toplum yaratmak ile ceza adaleti sisteminde insan hakları odaklı bir yaklaşımı tesis etmek amacıyla, söz konusu "Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" hazırlanmıştır.