Umumi Hıfzıssıhha Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Erkek egemenliğinin toplumun bütün hücrelerine sirayet ettiği günümüzde toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık dolayısıyla kadınlar yalnızca sosyal, siyasal ve ekonomik haklarından değil aynı zamanda sağlık haklarından da mahrum kalmaktadır. Toplumsal, ekonomik ve siyasal çevrenin sağlıklılığı belirmede temel etkenler olduğu göz önünde bulundurulduğunda kadınların sağlığının bu süreçlerden ciddi biçimde etkilendiği açıktır. Toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılığın olumsuz sonuçlarından biri kadınların sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamamasıdır.

Kadınların sağlığa erişimi erkeklere oranla daha düşüktür. Kadınların istihdama, eğitime, kamusal alana ve teknolojiye erişiminin erkeklere oranla daha düşük olması kadınların sağlık hizmetinden yararlanmasını da önemli oranda etkilemektedir. En güvencesiz, düzensiz ve düşük ücretli işlerde çalışanların büyük kesimini kadınların oluşturması kadınların sağlık hakkından yeterince yararlanmamasını beraberinde getirmektedir. Ayrıca, kadınların sağlık merkezlerine erişememesi, anadili gibi temel sorunlar dolayısıyla sağlık sorunlarını da yeterince dillendirememesi, sağlık hakkının merkezinde yer alan bilgilendirme hakkında yararlanamaması, sağlık hizmetini düzenli alamaması ve aşı ve ilaç gibi temel tıbbi ihtiyaçlara ulaşamaması gibi ngdenlerle kadınlar ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu sağlık sorunlarından biri de kadınlar arasında en yaygın görülen dördüncü kanser türü olan rahim ağzı kanseridir.

Kadınların sağlık hakkından mahrum bırakılması yalnızca kadınların sağlığını kaybetme riskini doğurmamakta aynı zamanda yaşamını kaybetme gibi hayati riskleri beraberinde getirmektedir. Nitekim dünyada her yıl binlerce kadın rahim ağzı kanserinden (serviks) kaynaklı yaşamını kaybetmektedir. Oysa rahim ağzı kanser, Human Papilloma Virüsü (HPV) aşısı ve tarama testleri sayesinde büyük oranda önlenebilmektedir.

Türkiye'de her 5 kadından birinde görüldüğü halde kadınların HPV aşısına ulaşımı önünde ciddi engeller bulunmaktadır. Üç doz yapılması gereken aşının ücreti çok sık zamlanmakta olup gelen son zamlarla birlikte yaklaşık 3.046,593 liraya yükselmiştir.

HPV aşısının düzenli bir şekilde uygulandığı gelişmiş ülkelerden toplanan veriler, aşının 15-19 yaş arası genç kadınlarda HPV enfeksiyonu yüzde 83 azalttığı, ayrıca aşı sayesinde 20- 24 yaş arası kadınlarda enfeksiyon oranının yüzde 66 düştüğü belirtilmektedir. Koruyuculuğunun yüzde 100"e yakın olduğu bilinen, güncel yayınlarda HPV aşısı, 2006-2020 yılları arasında 100'den fazla ülkenin ulusal aşı programına girmişken, Türkiye'de asgari ücretin yarısından fazlasına satılan aşının maddi külfeti sebebiyle birçok insan devletin yükümlülüğü olan eşit, parasız ve ulaşılabilir sağlık hakkına erişmekte güçlük yaşamaktadır.

Yapılacak aşıyla bir sürü kanser çeşidinin önüne geçilebilecekken iktidar tarafından, aşılama bir maliyet olarak görmektedir. Hâlbuki kamusal sağlık hizmetlerinin etkili ve önleyici bir yaklaşımla sunulması, HPV aşısının ulusal aşı programına alınmasıyla daha az maliyetle kanser hastalığı önlenebilecek ve birçok kadının yaşam hakkı daha etkili bir şekilde korunmuş olacaktır.

Sağlık ve sosyal güvenlik hakları, Anayasa ile koruma altına alınmış ve devlete sorumluluk yüklemiştir. Yargı da verdiği kararlarda HPV aşısı ile ilgili sorumluluğun devlete alt olduğuna karar vermiştir. HPV aşısı işle ilgili HPV aşısına ilişkin gerek kadınların bireysel olarak gerekse de kadınlçocuk derneklerinin açtığı ve kadınların lehine kazandığı davalar bulunmaktadır. Henliz geçtiğimiz günlerde Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği, "HPV Aşısı Ücretsiz Olsun" müçadelesi kapsamında, aşı ücretinin iadesi talebiyle açtığı davayı kazandı. Kadınların olumlu sbnuçlanan hukuki mücadelelerine rağmen yasal düzenleme için herhangi bir adım atılmamıştır.

HPV'ye bağlı gelişen kanserlerden aşı ile korunmak mümkündür. Bu nedenle öncelikli olarak kız çocuklarının 9-14 yaş aralığında aşılanmaları, halihazırda yürütülen ulusal taramanın yanıda HPV aşılarının herkes için ulaşılabilir şekilde ücretsiz olarak ulusal aşı programına eklenmesi ve önlenebilir hastalıkların ve ölümlerin önüne geçilmesi için gerekli adımlar atılmalıdır.