Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Türkiye genelinde engelli bireylerin il bazında dağılımını tahmin eden son araştırma "2011

Nüfus ve Konut Araştırması"dır. Aradan geçen 12 yıla rağmen engelli bireylerimizin sayısı, yaş gruplarına ve engel durumlarına göre dağılımı gibi güncel istatistiki bilgilere dönük bir çalışma yapılmamıştır. Nüfus ve Konut Araştırması sonuçlarına göre, en az bir engeli olan (3 ve daha yukarı yaş) nüfusun oranı 906,9 (4.876.000 kişi)"dur. Erkeklerde 905,9 olan bu oran kadınlarda 957,9"dur.

Engelli vatandaşlarımızın sayısına ilişkin bakılabilecek bir diğer veri de Ulusal Engelli Veri Sistemi'dir. Nisan 2023 itibariyle Ulusal Engelli Veri Sisteminde kayıtlı ve hayatta olan engelli sayısı; 1.414.643'ü erkek, 1.097.307'si kadın olmak üzere 2.511.950"dir. Ağır engeli olan kişi sayısı 775.012'dir. Ancak Ulusal Engelli Veri Sistemi de Engelli Sağlık Kurulu Raporu almak için yetkili hastanelere başvurmamış ve hizmet almak için devletle temasa geçmemiş bireyleri kapsamadığı için engelli vatandaşlarımızın sayısına ve engel dağılımına ilişkin güncel ve gerçek bir kaynağın varlığından ne yazık ki söz edilememektedir.

2006 yılından beri kurum bakımına alternatif bir model olarak evde bakım, "evde bakım aylığı? ile desteklenmekte, devlet bakım yükümlülüğünü engelli bireyin yakınlarına yüklemeyi tercih etmektedir.

Anayasamızın 60'ıncı maddesinde "Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır..." şeklinde ifade edilen yükümlülüğe rağmen engelli vatandaşlarımızın bakımı konusunda, devlet bakım hizmeti sorumluluğunu "evde bakım yardımı" ile büyük ölçüde ailelerin, özellikle de kadınların üzerine yüklemiş durumdadır. Bakım verme yükü hane içerisindeki diğer sorumluluklarına eklendiğinde kadın bakım verenlerin yaşam kalitelerinin olumsuz etkilendiği, sosyal, kültürel ve ekonomik hayattan uzaklaştıkları bilinmektedir.

Sosyal devlet anlayışının güçlü olduğu ülkelerde hem bakıma muhtaç bireylere hem de bakım verenlere sosyal, psikolojik ve ekonomik destekler sunulmaktadır. Ancak ülkemizde bakım verenler bu desteklerden yoksun şekilde bakım hizmetini yerine getirmektedir. Bakım hizmetinin günün 24 saatini kapsadığı düşünüldüğünde, bakım verenin başlıca sorumluğu engelli bireyin bakımı olduğu için bakım verenlerin başka bir işle meşgul olmaları, dolayısıyla sigorta kapsamında bir işte çalışmaları mümkün olamamaktadır.

2005 yılında 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle bakıma muhtaç engelli bireyler özel ve tüzel kişiler tarafından açılan ve Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri tarafından denetlenen özel bakım merkezlerinde yatılı veya gündüzlü bakım hizmeti alabilmektedirler. 2007 yılında 10 özel bakım merkezinde 351 engelli birey bakım hizmeti almış ve yaklaşık 1 milyon TL ücret ödenmiştir. 2023 yılı Nisan ayı itibarıyla 306 özel bakım merkezinde 27.773 engelli yatılı bakım hizmetinden faydalanmaktadır..

Yani resmi kayıtlarda yer alan engelli vatandaşlarımızın çok büyük çoğunluğu evdg.baki b görmekte ancak bakım verenler emeklilik hakkı kazanamamaktadır. Bu seb ci akım "

! https:/aile.gov.tı/media/135432/eyhgm istatistik bülteni nisan 23.pdf verenlerin emeklilik hakkı kazanacak şekilde SGK kapsamına alınmalarını hedefleyen düzenleme ile engelli bakımını üstlenenlerin sigortalı sayılmaları ve asgari ücret düzeyinden hesaplanan sosyal güvenlik primlerinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından karşılanması amaçlanmıştır.