Yurt Dışına Çıkış Harcı Hakkında Kanun ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Yurt dışına çıkış harcı, Türkiye Cumhuriyeti Pasaportu ile ülke dışına çıkan tüm vatandaşlarının zorunlu olarak ödediği bedeldir. Ülkemizde yaklaşık 60 yıldır yurt dışına çıkış yapan vatandaşlarımızdan alınan yurt dışına çıkış harcı 2018 yılında 15 TL iken 15 Temmuz 2019 tarihinde 30 TL, 17 Mart 2022 tarihinde 150 TL olmuş; 2023 yılı itibariyle de 150 TL*ye yükseltilmiştir. Küreselleşen dünyada ülkeler arası seyahat trafiğinin arttığı, başta turizm sektörü olmak üzere iş insanlarının, sivil toplum kuruluşlarının, üniversitelerin, uluslararası kuruluşların ve çeşitli alanlarda uzmanların küresel ölçekte çalışmalarının yaygınlaşması uluslararası dolaşımı artık zorunlu kılmaktadır. Yurt dışına çıkış harcı aşağıda bahsedildiği üzere seyahat özgürlüğü hakkının kullanılması yönünde engel teşkil etmektedir. Bu amaçla ve işbu Kanun Teklifi ile yurt dışına çıkış harcının ortadan kaldırılması hedeflenmektedir. Bu sayede, mevzuatımız uluslararası standartlara uygun bir şekilde düzenlenmiş olacak, seyahat özgürlüğü hakkında engeller ortadan kalkacak ve vergi adaleti sağlanacaktır.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2022 Turizm İstatistik Bülteni'ne göre ülkemizden çıkış yapan ziyaretçi sayısı 2022 yılında bir önceki yıla göre yüzde 75 artarak 51 milyon 369 bin 26 kişi olmuş; bunların yüzde 13,7'sini 7 milyon 27 bin 504 kişi ile yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturmuştur. 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi"ne göre yurt dışına çıkış harcından 2 milyar 307 milyon 96 bin lira gelir elde edileceği öngörülmektedir. Harçlar, devlet veya yetkili kıldığı organları tarafından sunulan bir hizmetin karşılığında bu hizmetlerden yararlananlar tarafından ödenen paralardır. Ancak yurt dışına çıkışta vatandaşlara sunulan herhangi bir kamusal hizmet olmaması nedeniyle harç alınması kamu hizmeti ve vergi ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında yurt dışına çıkış harcı uygulaması bulunmamasına rağmen, ülkemizdeki bu uygulama, "serbest seyrüsefer ve ikamet hakkı"nı savunan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile Anayasa'nın 23. Maddesinde yer alan "seyahat özgürlüğü" hakkına aykırıdır. Ayrıca harç ücretlerinin yıllara göre olağanüstü artışı da, kamuoyunda seyahat özgürlüğü hakkının fiili olarak engellenmesi anlamına gelmektedir. Tüm bu yönleriyle yurt dışına çıkış harcı, karşılığında bir kamu hizmetinin olmaması nedeniyle bir tür "haraç" uygulamasına dönüşmüştür. İşbu Kanun Teklifiyle yurt dışına çıkış harcı uygulamasının yürürlükten kaldırılması hedeflenmektedir.