Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

24.01.2024 10:27 T aoutiblank YE CUMHURİYET HALK PARTİSİ prBaşka EHP tari; 7 7 de YAYA Te Sayı A

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur.

ŞanfHürf;

ANAL illetvekili

Tali Komisyon

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Esas Komisyon

Plan ve Bütçe

Tarih: 23-1-2024

Esas No:2/1946

I j Ocak 2Ü74 GENEL GEREKÇE

Engellilik, doğuştan gelen bir özellik olmanın yanı sıra her insanın başına her an gelebilecek ve çoğunlukla insan ihmalinden de kaynaklı sebeplerden dolayı oluşan kalıcı veya geçici bir durumdur ve dolayısıyla bir halk sağlığı meselesidir. Dünya Sağlık Örgütü'nün tespitiyle günümüz dünyasında bir milyardan fazla insan (küresel nüfusun yaklaşık 9015'i) bir tür engel ile yaşamaktadır ve engelli nüfusu demografik eğilimler, kronik sağlık koşulları, yaşlanma ve diğer nedenlerle gittikçe artmaktadır.

Devlet, engelli bireylerin korunması amacıyla etkin bir çaba göstermek, gerekli desteği sağlamakla mükelleftir. Bu kapsamda, engellilerin hakları Anayasal olarak da koruma altına alınmıştır. Anayasanın 10. maddesinin 3. fıkrası, "Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz." hükmünü içermektedir. Bu kapsamda engelli bireylerin toplumsal yaşama aktif katılımını sağlama amacıyla alınan tedbirlerin, anayasa tarafından koruma altına alınmış olduğu ve bu tedbirlerin alınmasının eşitlik ilkesine aykırı sayılmadığı ifade edilmektedir. Yine, Anayasamızın 61. maddesi "Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır." hükmünü ihtiva etmektedir. Görülmektedir ki, engelli bireylerin hakları Anayasal güvence altındadır.

Uluslararası sözleşmelerde, Anayasada ve Kanunlarda öngörülen engellilere yönelik hakların yaşama geçirilmesi, idarenin aktif faaliyetleri ile söz konusu olacaktır. Bu kapsamda yerinden yönetim kuruluşları, görevli oldukları coğrafi bölge veya hizmetle ilgili oldukları alanda gereken tedbirleri ivedi olarak alırken; merkezi idare de kurum ve kuruluşları aracılığıyla gecikmeksizin hizmetlerin bütün bireylere ulaşmasını sağlayacaktır. Aksi halde bu haklar, topluma ulaştırılmadığı sürece etkisiz kalacaktır. Öte yandan, engelli bireylerin ve aile fertlerinin karşılaştıkları zorluklar ayrımcılığa sebep olmakta, bu durum psikolojik olarak yeni sorunlar meydana getirmekte; engelli kişinin gerçekte sahip olduğu kapasitesinin altında performans göstermesine ve yaşam kalitelerinin de düşmesine sebebiyet vermektedir. Engelli kişiler arasında eğitim, öğretim oranı düşük seviyelerde seyretmektedir. Bu durum erişilebilirlik hakkının etkin olarak sunulmasıyla orantılı olarak iyileşecektir. Erişilebilirlik hakkının etkin bir biçimde sağlanabilmesi de elbette ki engelli bireyin ailesinin ve en çok da annesinin desteğiyle mümkün olabilecektir.

Evde başkasının yardımı olmaksızın hayatını idame ettiremeyecek şekilde engelli olduğu ilgili mevzuat çerçevesinde alınacak Sağlık Kurulu Raporu ile kanıtlanan kişilere bakım hizmeti veren ve 5510 sayılı kanun kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek bir çalışması bulunmayan ev kadınlarının maruz kaldığı eşitsizlik de devlet tarafından giderilm bir durumdur.

'Bu çerçevede, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede "ağır engelli" çocuğu bulunan ve çalışmayan kadınlar lehine Sosyal Güvenlik mevzuatımızda birtakım değişiklikler yapılması gerekmektedir. Sosyal güvenlik reformu ile yürürlüğe konulan 5510 sayılı Kanun ile başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede "ağır engelli" çocuğu bulunan kadınların emeklilik primlerinin devlet tarafından karşılanması ve engelli bireyin ihtiyaçlarını karşılayan anneye bu yolla emeklilik hakkı tanınması, sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir.

Ülkemiz sosyal bir hukuk devletidir. Sosyal devlet anlayışına göre devlet, ekonomik ve sosyal yaşama müdahale yoluyla, toplumdaki sınıf çatışmalarını yumuşatarak, ulusal bütünleşmeyi sağlamayı hedeflemelidir. Dolayısıyla sosyal devlet anlayışı çerçevesinde öncelikli olarak toplumun güçsüz kesimlerine ve elbette herkese insan onuruna yaraşır bir şekilde yaşam seviyesinin sağlanması gerekmektedir. Ayrıca Anayasamızın "Sosyal Güvenlik Hakkı" başlıklı 60. maddesi: "Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar." hükmüne havidir. Devletimizin sosyal güvenliği sağlayacak tedbirleri alma yükümlülüğü Anayasamızdan kaynaklanan bir yükümlülüktür.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, evde bakıma muhtaç engelli çocuğu olması sebebiyle iş hayatına katılamayan ev kadınlarının anayasal hükümler ile güvence altına alınmış sosyal güvenlik hakkının temini ve engelli bireyin bakımının annesi tarafından gelecek kaygısından uzak ve en iyi şekilde sağlanabilmesi amacıyla İşbu kanun teklifinin verilmesi zaruriyeti doğmuştur.