Psikolog Meslek Kanunu Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı; psikologluk mesleği hizmetlerinin sunumunda standartlara uygun olmasına, psikolog unvanının mesleki hak ve yetkinliklerinin belirlenmesine ve korunmasına, serbest çalışma şartlarının tanımlanmasına, Türkiye Psikologlar Birliğinin ve Psikologlar odalarının kurulmasına, işleyişine ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Kanun; psikologluk mesleği hizmetlerinde yer alan, psikolojik hizmet üreten, kamu, özel kurum ve kuruluşlar ile mesleğini serbest icra eden psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog ünvanını kullanan kişilere ilişkin usul ve esasları kapsar. Tanımlar

Gerekçe: Bu madde ile psikologluk mesleğinin standartlara uygun bir şekilde icra edilmesi, psikolog unvanının hak ve yetkinliklerinin belirlenmesi ve korunması, serbest çalışma şartlarının tanımlanması, Türkiye Psikologlar Birliği'nin ve Psikologlar Odaları'nın kurulması, işleyişi ve faaliyetlerinin düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Bu düzenlemeler, mesleğin mesleki standartlara uygun bir şekilde icra edilmesini sağlamak, psikologların haklarını korumak ve mesleki etik ilkelerin gözetilmesini temin etmek için önemlidir.

(1) Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,

b) Birlik: Türkiye Psikologlar Birliğini,

c) Doktor psikolog: Lisans eğitimlerini psikoloji ve yüksek lisans eğitimlerini psikoloji uzmanlık alanlarından birinde alan ve psikoloji uzmanlık alanlarında doktora yapmış veya psikoloji lisans üzerine psikoloji uzmanlık alanlarında bütünleşik doktora programını tamamlamış olanları,

ç) Oda: Psikologlar odalarını,

d) Psikolog: Psikolog, üniversitelerin ilgili fakültelerinin örgün eğitim veren psikoloji bölümlerinde lisans diploması almış veya öğrenimlerinin denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmak koşuluyla yabancı ülkelerdeki üniversitelerden psikoloji lisans diploması almış olanları,

e) Psikolojik hizmet: Psikolojinin klinik, endüstri, sağlık, trafik, adli, deneysel, gelişim, psikometri, eğitim, sosyal, çevre, spor ve diğer uzmanlık alt alanlarında psikologlar tarafından verilen hizmetler ve uygulamalardır. Temel psikolojik hizmetler; önleyici, koruyucu ve iyileştirici bireysel, grup ve toplum ruh sağlığı alanlarında ölçme ve değerlendirme, görüşme, destek ve rehabilitasyon, psiko-eğitim, psikolojik danışmanlık, psikoterapi, psikolojik ilk yardım ve psiko-sosyal destek gibi hizmetleri,

f) Serbest meslek icra lisansı: Psikologluk mesleğini serbest olarak icra edecek olanlara ilgili yasa ve yönetmelikler çerçevesinde Türkiye Psikologlar Birliği tarafından verilen onay belgesini,

g) Uzman psikolog: Üniversitelerin psikoloji ana bilim dalları tarafindan yürütülen, psikolojinin uzmanlık alanlarında lisansüstü eğitimlerini tamamlayan kişileri ifade eder. Mesleğin icrası

Gerekçe: Bu madde, kanunun uygulanmasında kullanılacak terimlerin tanımlarını içermektedir. Tanımların açık ve net bir şekilde belirlenmesi, kanunun yorumlanmasını ve uygulanmasını kolaylaştıracaktır. Bu sayede, psikologlar, kamu ve özel kurumlar ile Birlik ve odalar arasındaki ilişkilerde belirlenen terimleri anlamak ve doğru bir şekilde kullanmak mümkün olacaktır.

(1) Kamu kurumlarına psikolog olarak atamada ve serbest meslek icrasında psikoloji lisans mezuniyeti esas alınır.

(2) Kamu kurumlarında psikologluk mesleğini icra eden uzman psikolog ve doktor psikolog unvanına sahip psikologlara ilgili kadrolar ihdas edilerek özlük hakları Bakanlık tarafından düzenlenir.

(3) Psikologların çalıştıkları kurumlarda, kendi alanları ile ilgili birimlerdeki psikologlardan sorumlu pozisyonuna görevlendirilecek kişi, psikologlar arasından seçilir.

(4) Kamu veya özel kurum ve kuruluşlarda tahsis edilen psikolog kadrolarına psikologlar dışında atama veya görevlendirme yapılamaz.

Gerekçe: Bu madde, kamu kurumlarına psikolog olarak atanmada ve serbest meslek icrasında psikoloji lisans mezuniyetinin esas alınması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, kamu kurumlarında psikologluk mesleğini icra eden uzman ve doktor psikologlara ilişkin kadro ihdası ve özlük haklarının Bakanlık tarafından düzenlenmesi öngörülmektedir. Bu düzenleme, mesleğin nitelikli bir şekilde icra edilmesini sağlamak, psikologların haklarını korumak ve kamu hizmetlerinde etkin bir şekilde görev almalarını temin etmek amacıyla yapılmıştır.

(1) Mesleğini kamu kurum ve kuruluşlarının asli ve sürekli görevlerinde icra edenler dışındaki psikologlar, çalıştıkları özel kurum ve kuruluşa bakılmaksızın odaya üye olmak zorundadır. Herhangi bir sebeple mesleğini icra etmeyenler, istedikleri takdirde odalara üye olabilir. Odalara üye olmayan meslek mensupları mesleklerini serbest olarak icra edemez. Buna aykırı davrandığı tespit edilen meslek mensuplarına yönelik oda yönetimi tarafından alınan kapatma kararları mülki idare amirlikleri tarafından geciktirilmeksizin yerine getirilir.

(2) Psikolojik hizmet talep edenlerle psikologlar arasında hukuka aykırı herhangi bir menfaat karşılığında aracılık yapanlar veya meslek diplomasını herhangi bir menfaat karşılığı psikologluk mesleğini uygulama yetkisine sahip olmayan kişilere kullandıranlar ya da yargı mercilerince veya oda ya da Birlik disiplin kurulları tarafından serbest meslek uygulamasından geçici veya sürekli alıkonma cezası verilenlerden serbest meslek uygulamasına devam edenler hakkında adli işlem yapılmak üzere Birlik veya oda üyeleri ile diğer ilgililer tarafından Cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur. Bu kişiler eylemleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde altı aydan bir yıla kadar hapis ve yüz günden üç yüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(3) Psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog unvanlarına haiz olmadığı halde bu unvanların görev, yetki ve sorumluluklarını istismar edenler ya da bu kişileri bilinçli olarak istihdam edenler ya da bu kişileri eğitim, seminer, kurs ve sair isimler adı altında psikologların görev ve yetkilerini istismar etmeye teşvik edenler bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Disiplin cezaları ve soruşturma usulü

Gerekçe: Bu madde, mesleğin korunması ile ilgili düzenlemeleri içermektedir. Psikologların, oda üyeliğine kayıt olmaları ve mesleklerini serbest olarak icra etmeleri arasındaki bağın güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, mesleği icra etmeyenlerin odalara üye olmaları zorunluluğu getirilmiş ve mesleki etik ilkelerin ihlal edilmesi durumunda alınacak cezalar belirlenmiştir. Bu düzenlemeler, mesleğin itibarını korumak, meslek mensuplarının haklarını ve sorumluluklarını belirlemek ve mesleki etik ilkelerin gözetilmesini sağlamak için önemlidir.

(1) Mesleğini bu Kanun hükümlerine uygun olarak icra etmeyen ve meslek kuralları ile etik ilkelerine uymayan psikolog, uzman psikolog veya doktor psikologlar hakkında aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:

a) Uyarma cezası; mesleğin icrasında daha dikkatli davranması gerektiğinin psikolog, uzman psikolog veya doktor psikoloğa yazılı olarak bildirilmesidir.

b) Kınama cezası; mesleğini icra ederken kusurlu davrandığının psikolog, uzman psikolog veya doktor psikoloğa yazılı olarak bildirilmesidir. Kınama cezası aşağıdaki hâllerde verilir:

1. Meslek etik ilkelerine aykırı davranmak.

2. Uzman olmadığı konularda herhangi bir şekilde kendini uzmanmış gibi tanıtmak.

3. Yazılı ve görsel medyayı bilimsel testlerin içeriğini teşhir edecek şekilde kullanmak, içeriği bilimsel veya mesleki açıdan doğru ya da geçerli olmayan açıklamalarda bulunmak.

4. Psikolojik hizmet verdiği kişilerin kişisel bilgilerini yazılı ve görsel yayınlar yoluyla kamuoyuna duyurmak, kamuoyunca tanınan kişilerin haklarında yayımlanan haberlere ya da edinmiş olduğu özel bilgilere dayanarak yorum yapmak, bu gibi ortamlarda bulunan diğer bireyler hakkında tanısal yorumlarda bulunmak.

5. Uyarma cezasının uygulandığı tarihten itibaren altı ay içinde ikinci kez uyarma cezası gerektiren bir fiili işlemek.

c) Meslekten geçici men cezası; psikolog, uzman psikolog veya doktor psikoloğun mesleği icra etmesinin bir aydan bir yıla kadar yasaklanmasıdır. Meslekten geçici men cezası aşağıdaki hâllerde verilir:

1. Yapılan kontrol ve denetimlerde bilgi vermekten kaçınmak.

2. Gerçeği gizlemek, yalan veya eksik bilgi vermek.

3. Mesleğin icrasında psikolojik hizmet verdiği kişilere kasıtlı olarak zarar vermek.

4. Birlik ve odalara, yöneticilerine, çalışanlarına veya mesleğe karşı güven ve itibarı zedeleyecek veya mesleğe zarar verecek nitelikte haksız söz ve davranışlarda bulunmak.

5. Aynı yıl içinde iki kez kınama cezası almak.

ç) Meslekten çıkarma cezası; psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog unvanının kaldırılması ve oda üyeliğinden silinmesidir. Meslekten çıkarma cezası aşağıdaki hâllerde verilir:

1. Psikolojik hizmet verdiği kişilere dil, ırk, renk, cinsiyet, cinsiyet kimliği, cinsel yönelim, cinsiyet ifadesi, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrımcı uygulamalarda bulunmak.

2. Meslek ve unvanını kullanılarak suç işlemek veya işlenmesine yardım etmek.

3. Mesleğe ilişkin iş ve işlemlerde sahte belge kullanmak veya yalan beyanda bulunmak.

4. Meslekten geçici men cezası uygulanan ilk fiilin işlendiği tarihten itibaren beş yıl içinde toplamı iki yılı aşacak şekilde meslekten geçici men cezası gerektiren filleri işlemek.

5. Bu Kanunda sayılan nitelikleri taşımadan psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog olarak psikolojik hizmet sunmak.

(2) Serbest meslek icrasının denetimi Birlik ve odaların yetkisi dâhilindedir.

(3) Hiçbir psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog işlediği iddia edilen bir disiplin suçu nedeniyle disiplin soruşturması ve kovuşturması yapılmadan ve en az on beş günlük savunma süresi tanınmadan cezalandırılamaz.

(4) Meslekten geçici men veya çıkarma cezası alanlara ilişkin bilgiler ilgili oda tarafından gecikmeksizin Birliğe bildirilir,

(5) Uyarma ve kınama cezasını gerektiren hâllerde üye olunan odanın yönetim kurulu; meslekten geçici men ve meslekten çıkarma cezasını gerektiren hâller ile oda ve Birlik organlarının üyelerinin fiillerinde ise Birlik yönetim kurulu tarafından resen veya oda yönetim kurulunun başvurusu üzerine Birlik disiplin kurulu tarafından disiplin soruşturması başlatılır.

(6) Fiilin ilgili birliğe bildirilmesinden itibaren bir yıl içinde disiplin soruşturması sonuçlandırılır.

(7) Disiplin soruşturmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir. Birliğin ve odaların organları, görev ve yetkileri

Gerekçe: Bu madde, meslek mensuplarına uygulanacak disiplin cezalarını ve soruşturma usulünü düzenlemektedir. Meslek etiğine aykırı davranışların tespiti ve bu davranışlara uygun cezaların verilmesi, mesleğin saygınlığını korumak ve toplum güvenini sağlamak için önemlidir. Ayrıca, disiplin cezalarının adil bir şekilde uygulanması ve meslek mensuplarının savunma haklarının korunması da bu madde ile sağlanmaktadır.

(1) Birliğin ve odaların görev ve yetkileri şunlardır:

a) Üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak ve mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak.

b) Mesleğin genel menfaatlerine ve uluslararası standartlara uygun olarak ifa edilmesini ve gelişmesini sağlamak.

c) Meslek mensuplarının birbirleri ve psikolojik hizmet alanlarla olan ilişkileri ile mesleğin icrasında dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere; meslek etiğini ve disiplini korumak, meslek konusunda araştırma ve incelemeler yapmak.

ç) Bakanlıkça istenilen konularda görüş bildirmek.

d) Psikologlar ve Psikoloji Öğrencileri tarafından ihtiyaç duyulan bilgi ve eğitimi ücretsiz bir şekilde sunmak ve bu bilgi ve eğitime herkesin erişmesini kolaylaştırmak.

e) Psikologluk hizmeti alanların ve Psikologluk hizmetinden dolaylı olarak etkilenenlerin haklarını güvence altına almak, mağduriyetlerini engellemek. () Bulunduğu ildeki Psikologlar için dayanışma olanakları yaratmak.

g) Bu Kanun ve ilgili mevzuatta belirtilen görevleri yerine getirmek.

(2) Odaların ve Birliğin Organları

Odaların organları, Oda Genel Kurulu, Oda Kadın Genel Kurulu, Oda Yönetim Kurulu, Oda Disiplin/Etik Kurulu, Oda Kadın Kurulu ve Oda Denetleme Kurulu'dur.

Birlik'in organları, Birlik Genel Kurulu, Birlik Kadın Genel Kurulu, Birlik Yönetim Kurulu, Birlik DisiplinEtik Kurulu, Birlik Kadın Kurulu ve Birlik Denetleme Kurulu'dur.

Odalar, ihtiyaca göre faaliyet alanları içindeki il ve ilçelerde temsilcilikler kurabilirler. Oda temsilcilerinin atanma usulleri ile görev, yetki ve sorumlulukları Birlikçe hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.

a) Oda Kadın Genel Kurulunun Oluşumu

Oda Kadın Genel Kurulu Oda'ya kayıtlı kadın psikologlardan oluşur.

b) Oda Kadın Genel Kurulunun Toplantıları

Olağan Genel Kurul toplantılarından bir gün önce olağan bir şekilde, Oda Kadın Kurulu veya kadın üyelerin beşte birinin yazılı isteği üzerine olağanüstü olarak Oda merkezinde toplanır. Toplantıya Oda Kadın Kurulu tarafından çağrılır. Oda Kadın Kurulu, kadın üyelerin beşte birinin yazılı isteğine rağmen Kadın Genel Kurulunu toplantıya çağırmazsa, olağanüstü toplantı isteyen üyelerden birinin yazılı başvurusu üzerine Birlik Merkez Kadın Kurulu,

Kadın Genel Kurulu'nu toplantıya çağırır.

Olağanüstü Oda Kadın Genel Kurulunda Toplantıların günü, yeri, saati ve gündemi toplantı tarihinden en az yirmi gün önce ulusal veya mahalli bir gazeteyle ilan edilir ve ayrıca taahhütlü mektupla üyelere bildirilir. Bu ilan ve mektupta çoğunluk sağlanamaması nedeniyle toplantı yapılamaması durumunda; yapılacak ikinci toplantının günü, yeri, saati ve gündemi de belirtilir. Olağan şekilde yapılacak toplantı için Oda Genel Kurul çağrısından ayrı bir çağrı yapılmaz. Oda Kadın Genel Kurulu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır. İlk toplantıda yeterli çoğunluk sağlanamazsa, ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Üyeler, Oda Yönetim Kurulunca düzenlenen listedeki adları karşısına imza atarak toplantı yerine girerler. Toplantı, Oda Kadın Yönetim Kurulu Başkanı veya görevlendireceği bir kurul üyesi tarafından açıldıktan sonra; toplantıyı yönetmek üzere bir Divan Başkanı, bir Başkan Vekili ve iki kâtip üye seçilir. Genel Kurul Toplantılarında önceden bildirilen gündemdeki konular görüşülür. Ancak, üye tam sayısının onda birinin imzası ile teklif edilen konular görüşmesiz olarak gündeme ilave edilir. Toplantıda hazır bulunan üyelerin yirmide birinin imzası ile de gündeme yeni madde ilavesi teklif edilebilir. Genel Kurul Toplantıları'nda kararlar, hazır bulunanların salt çoğunluğu ile alınır. Toplantıyı Divan Başkanı yönetir. Kâtipler, toplantı tutanağını düzenler ve Başkanla birlikte imzalar.

c) Oda Kadın Genel Kurulunun Görevleri

Oda Genel Kurulunun yetki ve görevleri şunlardır: Oda Kadın Kurulunun raporunu görüşmek, Oda Kadın Kurulunu seçmek ve kurulun işleyiş ilkelerini belirlemek, gerekirse bunları güncellemek, Birlik Genel Kadın Kurulunu oluşturmak üzere kadın delege seçmek ve

Gündemdeki diğer konuları görüşüp karara bağlamaktır.

(3) Birlik genel kurulu, oda genel kurullarınca seçilen delegelerle birlikte Birlik organlarının asıl üyelerinden ve oda başkanlarından oluşur.

(4) Birlik Başkanı ve Birlik yönetim kurulu dört yıllık bir dönem için Birlik genel kurulunca delegeler arasından seçilen bir Başkan ve on bir asıl ve on bir yedek üyeden oluşur.

(5) Birlik Başkanlığına ve yönetim kurulu üyeliğine seçilebilmek için bu Kanunda belirtilen seçilme yeterlilik şartlarının yanında, meslekte en az altı yıl bilfiil çalışmış olmak şarttır.

(6) Birlik yönetim kuruluna seçilen üyelerin, varsa diğer seçimle gelinen Birlik organlarındaki götevleri ve oda delegelikleri düşer.

(7) Birlik yönetim kuruluna seçilebilmek için Birlik genel kurulu delegesi olmak şart değildir.

(8) Sınırları içinde fiilen hizmet veren en az yüz psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog bulunan her ilde bir oda kurulur. Yeter sayıda psikolog, uzman psikolog veya doktor psikolog bulunmayan illerdeki psikolog, uzman psikolog veya doktor psikologların kayıt, iş ve işlemleri doğrudan Birlik tarafından gerçekleştirilir ve odaların üyelere verdiği hizmetleri sağlamak amacıyla oda bulunmayan illere Birlik yönetim kurulu tarafından temsilcilik açılabilir, (9) Yeni kurulacak odaların kurucu üyeleri Birlik yönetim kurulunca atanır.

(10) Yeni kurulan odalar en geç üç ay içinde organlarının seçimini gerçekleştirir. (11) Odalar, kuruluşlarını Birlik yönetim kurulu aracılığıyla Bakanlığa bildirmekle tüzel kişilik kazanır.

(12) Birliğin ve odaların çalışma usul ve esasları ile organlarının seçimi ve görevleri yönetmelikle düzenlenir.

Gerekçe: Bu madde, Türkiye Psikologlar Birliği'nin ve Psikologlar Odaları'nın organlarını ve görevlerini belirlemektedir. Birlik ve odaların, mesleğin genel menfaatlerini ve uluslararası standartlara uygun olarak ifa edilmesini sağlamak, mesleki faaliyetleri kolaylaştırmak ve meslek mensupları arasındaki ilişkileri düzenlemek gibi önemli görevleri bulunmaktadır. Bu düzenlemeler, meslek mensuplarının birlik ve dayanışma içinde olmalarını sağlamak ve mesleklerini etik bir şekilde icra etmelerini temin etmek amacıyla yapılmıştır.

(1) Bakanlık, Birliğin ve odaların her türlü iş, işlem, faaliyet ve hesaplarını denetleme yetkisini haizdir. Birlik ve odalar, denetim esnasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeyi göstermekle yükümlüdür.

Gerekçe: Bu madde, Bakanlık, Türkiye Psikologlar Birliği ve Psikologlar Odaları'nın denetim ve gözetim yetkilerini düzenlemektedir. Bu yetkiler, mesleğin standartlara uygun bir şekilde icra edilmesini sağlamak, meslek mensuplarının haklarını korumak ve kamu güvenliğini temin etmek için önemlidir. Ayrıca, Birlik ve odaların denetim esnasında Bakanlığa gerekli bilgi ve belgeleri sunma yükümlülüğü de bu madde ile belirlenmektedir.

(1) 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sam'atlarının Tarzı

İcrasına Dair Kanunun ek 13"üncü maddesinin (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"a) Psikolog; üniversitelerin ilgili fakültelerinin örgün eğitim veren psikoloji bölümlerinde lisans diploması almış veya öğrenimlerinin denkliği Yüksek Öğretim Kurulu tarafından onaylanmak koşuluyla yabancı ülkelerdeki üniversitelerden psikoloji lisans diploması almış olan sağlık meslek mensubudur.

Klinik psikolog; psikoloji lisans eğitimi üzerine en az klinik psikoloji alanında yüksek lisans veya psikoloji lisans eğitimi üzerine klinik psikoloji alanında doktora yapmış sağlık meslek mensubudur.

Psikolog ve klinik psikolog, nesnel ve yansıtmalı ölçüm araçları, gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak psikolojik değerlendirme ile psikoterapi işlemleri yapar. Klinik psikoloğun bulunduğu kurumlarda psikologların verdiği hizmetler klinik psikologların koordinasyonunda gerçekleşir."

Gerekçe: Bu madde, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sam'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ek 13'üncü maddesinin değiştirilmesini içermektedir. Bu değişiklikle, psikolog ve klinik psikolog tanımları güncellenmekte ve psikoloji lisans eğitimi ile klinik psikoloji alanında yüksek lisans veya doktora yapmış olanların belirli görev ve sorumlulukları açıklanmaktadır. Bu düzenleme, psikologların mesleklerini etik bir şekilde icra etmelerini ve standartlara uygun hizmet sunmalarını sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük Maddesidir

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme Maddesidir.