Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Sosyal güvenlik sistemimizin temel işlevi, çalışanların emeklilik dönemlerinde insan onuruna yaraşır bir hayat standardını sürdürebilmelerini sağlamaktır. Bu çerçevede, emeklilik sisteminin adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir olması hayati önem taşımaktadır. Ancak mevcut düzenlemeler, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde, aynı koşullarda emekli olan vatandaşlarımız arasında telafisi güç adaletsizliklere yol açabilmektedir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 29'uncu maddesinde düzenlenen güncelleme katsayısı hesaplama yöntemi, 2024 ve 2025 yıllarında emekli olacak sigortalılar arasında yaklaşık yüzde 30 oranında bir gelir farkı oluşmasına neden olacaktır. Bu durum, sosyal devlet ilkesi ve eşitlik prensibiyle bağdaşmayan sonuçlar doğurmaktadır.

Sorunun teknik nedeni, güncelleme katsayısının hesaplanma yönteminden kaynaklanmaktadır. Mevcut sistemde, yılın ikinci yarısında emekli olanlar için o yılın enflasyon ve büyüme rakamları belli olmadığından, emekli aylıklarına yapılan artış oranları uygulanmaktadır. 2024 yılı özelinde bu durum, ikinci yarıda emekli olanlar için yüzde 86,16'lık toplam artış oranının uygulanmasına, buna karşılık 2025 yılının ilk yarısında emekli olacaklar için ise yaklaşık yüzde 42'lik güncelleme katsayısının kullanılmasına yol açacaktır.

Bu adaletsizlik, sadece 2024-2025 dönemiyle sınırlı kalmayıp, söz konusu dönemde emekli olan vatandaşlarımızın gelecekteki emekli aylıkları arasındaki farkın süreklilik arz etmesine neden olacaktır. Böylece, aynı prim gün sayısına ve benzer prime esas kazanca sahip sigortalılar arasında, salt emeklilik tarihlerinin birkaç ay farklı olması nedeniyle kalıcı ve telafi edilemez bir gelir uçurumu oluşacaktır. Bu çerçevede, 2024 yılı için güncelleme katsayısının emeklilere yapılan toplam zam oranında (yüzde 86,16) belirlenmesi zorunlu hale gelmiştir.

Önerilen düzenleme ile:

1. 2024-2025 yılları arasında ortaya çıkacak adaletsizliğin giderilmesi,

2. Emekli aylıklarının hesaplanmasında öngörülebilirliğin artırılması,

3. Sosyal devlet ilkesinin ve eşitlik prensibinin güçlendirilmesi,

4. Emekliler arasında emeklilik tarihinden kaynaklanan gelir farklılıklarının ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.

Yaklaşık 2,5 milyon aktif sigortalıyı ilgilendiren bu düzenleme, sosyal adaletin tesisi ve emeklilik sisteminin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır. Düzenleme, sosyal güvenlik sistemimizin temel ilkelerinden olan "nimet-külfet dengesi" ve "eşit işe eşit aylık" prensiplerinin korunmasını hedeflemektedir. Bu gerekçelerle, 5510 sayılı Kanunda değişiklik yapılması zaruri hale gelmiştir.

TBMM Halkla İlişkiler Binası 2.Kat, Oda: D-206 Bakanlıklar-Ankara

Selma Aliye KAVAF DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı