Rüsumat No:4 Gemisine İstiklal Madalyası Verilmesine Dair Kanun Teklifi

Tali Komisyon

Esas Komisyon İçişleri

Tarih: 10-10-2025 O |EsasNo:2/3310

Numara GENE einen imi aim sm BOCA YA

Kurtuluş Savaşı yıllarında Karadeniz lojistik hattı Anadolu'nun kaderini belirlemiştir. Batum limanından temin edilen silah ve mühimmatın, başta İnebolu olmak üzere Karadeniz kıyılarına ve oradan cephelere güvenle ulaştırılması; ordumuzun nefesi olmuştur. Bu hat üzerinde, cesaretiyle ve aklıyla tarihe geçen Rüsumat No:4 ise bir gemiden öte, bir direniş ve seferberlik sembolüdür.

Rüsumat No:4, İngiltere'de inşa edilmiş; ömrünün ilk yıllarında Osmanlı Devleti tarafından satın alınarak önce Gümrük Dairesi bünyesinde, ardından 1914'ten itibaren Osmanlı Donanması bünyesinde görev yapmıştır. Bir yıl mayın tarama, üç yıl koruma hizmeti gördükten sonra Birinci Dünya Savaşı'nın bitimiyle Karadeniz Ereğlisi'nde limana bağlanmış; Haziran 1919'da limandan kaçırılmış; Temmuz 1921 itibarıyla Milli Deniz Kuvvetleri'ne katılmıştır. Geminin omurgasında görev yapan isimler arasında Kaptan Yüzbaşı Mahmut Gökbora (Paskal Mahmut), Üsteğmen Reşat Talayer, Güverte Teğmenleri Fahrettin Akyollu ve Kemalettin Bozkurt, Mühendis Teğmen Cevat Talu yer alır.

16 Temmuz 1921 günü Batum'dan bir adet 8,8'lik top ve 354 sandık top mermisi dâhil ağır yükle ayrılan Rüsumat No:4, kıyı seyri yaparak Ordu'ya yanaşmıştır. Liman Reisi Dursun Reis aracılığıyla yaklaşan bir Yunan muhribi haberi ulaşmış; silahsız ve düşük süratli gemiyle açık denizde kaçmanın imkânsızlığı karşısında, kaptan ve mürettebat gemiyi batırılmış gibi göstermek üzere plan yapmıştır. Gemi sığlığa oturtulmuş, baş tarafa çalı-çırpı yığılmış; gaz yağı ile kontrollü biçimde yangın başlatılmıştır.

Bu arada Ordu halkı topluca seferber olmuştur: Kayıklar yan yana getirilip üzerlerine kalaslar döşenerek geçici bir iskele kurulmuş; mühimmat, akşam karanlığı çökmeden karaya çıkarılıp emniyete alınmıştır. Yunan donanmasına ait Panter muhribi ile Dafni yardımcı kruvazörü duman ve patlamaları görerek gemiyi batık zannetmiş, emin olmak için bir tekne göndermiş, ama Rüsumat'taki az miktarda mühimmatın patlamaya başlaması üzerine geri dönüp bölgeden uzaklaşmıştır.

Düşman çekilir çekilmez, Gümrüğün yangın tulumbası bir takaya yerleştirilerek yangın söndürülmüş; geminin makine dairesini basan suyun kesilebilmesi için valfin kapatılması gerekmiştir. Ordu'nun gençlerinden Hamdi (sonradan "Karadeniz" soyadını alacaktır), yağlı su dolu makine dairesine defalarca dalış yaparak valfi yerine kapatmıştır. Bir gün bir gece süren tahliye sonunda, ertesi gün İtalyan bandıralı Romeo yolcu gemisinin devridaim pompasından... . da yararlanılarak geminin suları boşaltılmıştır. Yaz ortasında yakıt kıtlığında fındık abuğule, > yağı yakıt olarak kullanılmış, fındık yağı le makineler yağlanıp çalıştırılmıştır. Rü A Rüsumat No:4, Batum—Anadolu hattında toplam 11 sefer yapmış; bu seferlerde 1.070 tüfek, 7.459 sandık mermi, 993 kasatura, 8 top ve 2.244 sandık top mermisini Batı Cephesi Komutanlığı emrine ulaştırmıştır. Eylül 1921'de Samsun dönüşü Giresun Eynesil açıklarında Görele Burnu'nda karaya oturan gemi, peşine düşen aynı Yunan savaş gemileriyle girdiği çatışmada beş isabet alarak batıklar listesine geçmiştir.

Geminin battığı yerin tespitini de istediğimiz 21/08/2020 tarihli soru önergemize verilen cevapta Kültür ve Turizm Bakanlığı, geminin batığının tam yerini tarif ederken, aynı zamanda geminin kahramanlık hikayesine de atıflar yapmıştır.

Rüsumat No:4'ün Ordu halkıyla birlikte yazdığı bu akıl ve cesaret destanı, bir geminin etrafında vücut bulmuş topyekün milli direniş örneğidir. İstiklal mücadelesine silah ve mühimmat akışını sağlayarak savaşın seyrini etkileyen bu hizmet, İstiklal Madalyası ile taçlandırılmayı hak etmektedir.

Bu kanun teklifi ile; Rüsumat No:4 Gemisi"ne İstiklal Madalyası verilmesi, tarihimize karşı bir vefa, Ordu halkının vatanperverliğine karşı bir teşekkür, gelecek kuşaklara da ibret ve ilham vesilesi olacaktır.