Antep Fıstık Üretiminin, Üreticisinin ve Sulama Altyapısının Desteklenmesi Hakkında Kanun Teklifi

Bu Kanunun amacı, Türkiye'de Antep fistik üretiminin sürdürülebilirliğini sağlamak, üreticilerin ekonomik olarak korunmasını temin etmek, ürünün kalite ve verimliliğini artırmak, üretimden tüketime kadar olan süreci düzenlemek ve üretici gelirlerini güvence altına almaktır.

Gerekçe: Kanunun amacı ve kapsamı belirlenerek, Antep fıstığı üretiminde sürdürülebilirlik, üretici gelirlerinin güvence altına alınması ve üretim zincirinin düzenlenmesi hedeflenmektedir. TI. Kurumsal Yapı

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde, üretici kooperatifleri, ziraat odaları, üniversiteler ve yerel yönetimlerin temsilcileri yer aldığı Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu (AFÜDK) kurulur.

AFÜDK, her üretim sezonu öncesinde fıstığın taban ve tavan fiyatlarını belirler. Fiyat belirleme sürecinde; üretim maliyetleri, işçilik giderleri, bölgesel iklim etkileri, ihracat potansiyeli ve piyasa talepleri dikkate alınır.

Gerekçe: Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu'nun (AFÜDK) kuruluşu, yapısı ve görevleri düzenlenmektedir. AFÜDK'nin taban ve tavan fiyatları belirlemesi, üretici lehine adil fiyat politikalarının oluşturulmasını sağlayacaktır.

Fıstık üretimi yapılan illerdeki üretici kooperatifleri, Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği (TAFÜB) adıyla Türkiye'de bir çatı örgüt altında birleşir.

TAFÜB; üretim planlaması, fiyat koordinasyonu, ihracat payı dağılımı ve üretici haklarının takibinden sorumludur.

Üst birlik, Tarım ve Orman Bakanlığı ile eşgüdüm içinde çalışır; karar alma süreçlerinde üretici temsilcilerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.

Gerekçe: Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği'nin (TAFÜB) kurulması öngörülmektedir. Üretici kooperatiflerinin ülke genelinde örgütlenmesi, üretim planlaması ve fiyat koordinasyonu açısından önem taşımaktadır. TI. Üretim ve Destek Mekanizmaları

Tüm Antep fistik üreticileri, Türkiye Antep Fıstık Üretici Kayıt Sistemi (TAFÜKS) kapsamında kayıt altına alınır. Kayıt sistemi; üretim alanı, rekolte, fıstık türü, kullanılan girdi ve satış verilerini içerir. Destekleme ve teşvik programlarından yalnızca kayıtlı üreticiler yararlanabilir.

Gerekçe: Üreticilerin kayıt altına alınmasını sağlayacak Türkiye Antep Fıstık Üretici Kayıt Sistemi (TAFÜKS) oluşturulmaktadır. Böylece destek ve teşviklerin adil, şeffaf ve veriye dayalı biçimde yürütülmesi sağlanacaktır.

Kurak ve kıraç bölgelerde, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Devlet Su İşleri (DSİ) iş birliğiyle Antep fıstık üretim alanlarına yönelik sulama kanalları, yer altı su depoları ve damla sulama sistemleri kurulması esas alınır.

Bu yatırımların finansmanı, Tarımsal Kalkınma Fonu ve İklim Uyum Fonu kaynaklarından karşılanır. DSİ, on yıl içinde tüm Antep fıstık üretim bölgelerinde sulama erişimini yüzde 100'e çıkarma amacı taşıyan Yeşil Antep Fıstık Programı uygulamakla yükümlüdür.

Gerekçe: Antep fistığı üretim alanlarında sulama ve altyapı yatırımlarının geliştirilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Devlet Su İşleri (DSİ) iş birliği içinde planlanmaktadır. "Yeşil Antep Fıstık Programı" ile on yıl içinde tüm üretim bölgelerinde sulama erişiminin sağlanması hedeflenmektedir.

Tarım Kredi Kooperatifleri ve Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), AFÜDK tarafından belirlenen taban fiyatın altına düşülmemesi için alım garantisi sağlar. Üreticiler, belirlenen fiyat üzerinden ürünlerini kooperatifler aracılığıyla kamu kurumlarına satabilir.

Gerekçe: Devlet alım garantisi hükme bağlanarak, üreticinin emeğinin piyasa dalgalanmalarından korunması düzenlenmektedir.

Antep fıstık üreticilerine; mazot, gübre, ilaç, sulama ve enerji giderlerine yönelik Tarım Orman Bakanlığı tarafından doğrudan yardım sağlanır. Bu destekler, üretim sezonu başlamadan önce üretici hesaplarına aktarılır.

Gerekçe: Üretim maliyetlerinin azaltılması için doğrudan girdi desteği sağlanmaktadır. IV. Katma Değer ve İhracat Politikası

Yerel yönetimlerin desteğiyle Antep fıstık işleme, paketleme ve depolama tesislerinin kurulması teşvik edilir. Bu tesisler üretici kooperatifleri tarafından işletilir. İşlenen ürünlerden elde edilen katma değer doğrudan üreticilere yansıtılır.

Gerekçe: Yerel kooperatiflerin üretim sonrası katma değer yaratacak işleme, paketleme ve depolama tesislerini işletmesi teşvik edilmektedir.

Antep fıstık ihracatından elde edilen gelirlerin en az yüzde 25'i Üretici Destek Fonu'na aktarılır. Bu fon; üretici eğitimi, yeni bahçe kurulumu, organik üretim desteği, kadın ve genç üreticilerin güçlendirilmesine yönelik projelerde kullanılır.

Gerekçe: Antep fıstığı ihracatından elde edilen gelirlerin bir kısmının Üretici Destek Fonu'na aktarılması hükme bağlanmaktadır. Bu fon, kadın ve genç üreticilerin güçlendirilmesi, organik üretim ve yeni bahçe kurulumu gibi alanlarda kullanılacaktır.

AFÜDK ve TAFÜB faaliyetleri her yıl Türkiye Büyük Millet Meclisi Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu'na rapor olarak sunulur. Şeffaflık ilkesi gereği; fiyat belirleme süreçleri, ihracat gelirleri ve üretici destekleri kamuya açık olarak yayımlanır.

AFÜDK kararlarına aykırı olarak taban fiyatın altında alım yapan kişi veya şirketlere idari para cezası uygulanır. Antep fıstığı ithalatı, yerli üreticiye zarar verecek şekilde yapılamaz.

Gerekçe: Kurumsal yapıların ve piyasa aktörlerinin faaliyetlerinin denetimi ile şeffaflık ilkeleri düzenlenmektedir. İhlaller için idari yaptırımlar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. V. Uygulama ve Geçiş Hükümleri

Bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde; üretici kooperatifleri, ziraat odaları, üniversiteler ve yerel yönetimlerin temsilcilerinin katılımıyla Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu (AFÜDK) kurulur. Kurulların görev ve yetkilerini düzenleyecek yönetmelik, Bakanlık tarafından hazırlanır.

Gerekçe: Bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde; üretici kooperatifleri, ziraat odaları, üniversiteler ve yerel yönetimlerin temsilcilerinin katılımıyla Antep Fıstık Üretim ve Destekleme Kurulu (AFÜDK) ve Türkiye Antep Fıstık Üreticileri Üst Birliği (TAFÜB) kurulur. Bu kurulların görev ve yetkilerini düzenleyecek yönetmelik Bakanlık tarafından hazırlanır. VI Denetim ve Çeşitli Hükümler Madde 12 — Yürürlük maddesidir.

Bu kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.