Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Yoksulluk, ekonomik temelli sosyal ve toplumsal sonuçları olan bir krizdir. Ortalama yaşam süresinden beslenmeye, sağlıktan ulaşıma ve barınmaya kadar temel yaşam hakkını doğrudan etkilemektedir. TÜİK'in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırmasına göre Türkiye'de en az 17 milyon 821 yurttaş en temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayacak kadar yoksuldur. Yoksulluk oranı yüzde 21,2'ye yükselirken her on yurttaştan ikisi yoksul hale gelmiştir. Düşük asgari ücret, ağır vergiler ve adaletsiz gelir dağılımı, çalışan yoksulluğunu her geçen gün artırmaktadır. 2024 yılında Türkiye'de çalışanların yoksulluk oranı 9010,7'dir. İşsizliğin yüksekliği, bu yoksulluğun daha geniş kitleleri ve aileleri etkilemesine yol açmaktadır.

Ücretler enflasyon karşısında hızla erirken, milyonlarca emekçinin alım gücü her geçen gün daha da düşmektedir. Buna rağmen, işçilerin yarısına yakınının açlık sınırının altında asgari ücretle çalışması yoksulluğun kitlesel bir hâl almasına yol açmakta ve Türkiye'deki derin yoksulluk krizinin en somut göstergesini oluşturmaktadır. Resmi veriler, bu gerçeği ortaya koymaktadır: 2029'in Eylül Ayı dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 27.970 TL. Gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamalar için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarı (yoksulluk sınırı) ise 91.109 TL. Asgari ücret ise yalnızca 22 bin 104 TL'dir. Aynı dönemde en düşük memur maaşı 50 bin 503 TL, en düşük emekli aylığı ise 16 bin 881 TL seviyesinde kalmıştır.

Hanehalklarının tüketim harcamaları incelendiğinde, yoksulluğun en net hissedildiği alanların en temel ihtiyaçlar olduğu görülmektedir. Çeşitli araştırmalara göre 2023'te toplam hanehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması 24 bin 383 TL iken, 2024"te bu tutar neredeyse iki katına çıkarak 45 bin 344 TL'ye ulaşmıştır.

Bununla birlikte Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2024 yılı faaliyet raporuna göre sosyal yardımlardan faydalanan toplam hane sayısı 4 milyon 574 bin 684 olmuştur. Bu rakam yaklaşık 20 milyon insana denk gelmektedir.

Bu ekonomik tablo içinde ülkemizde 2024-2025 Yükseköğrenim Bilgi Sistemi verilerine göre 2 milyon 853 bin 439 önlisans, 3 milyon 536 bin 313 lisans, 346 bin 668 yüksek lisans, 98 bin 695 doktora öğrencisi olmak üzere 6 milyon 835 bin 115 yükseköğrenim kurumlarına kayıtlı öğrencimiz bulunmaktadır. Büyük bir kısmı yurt veya kiralık evlerde kalmak zorunda olan öğrencilerimiz bu ekonomik şartlar altında ailelerinden aldıkları destek miktarı da oldukça sınırlıdır. Hatta kimi öğrencimiz ya okulu dondurmakta ya da terk etmek zorunda kalmaktadır. Bu koşullarda sağlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu kredi ve burs miktarları ise önlisans ve lisans öğrencisine 3 bin TL, yüksek lisans öğrencisine 6 bin TL ve doktora öğrencisine 9 bin TI.'dir.

İstanbul, Ankara, İzmir başta olmak üzere büyükşehirlerimizde söz konusu okuma maliyeti daha da artmakta ve öğrencilerin büyük bir kısmını çalışmaya sevk etmektedir. Böylece nitelikli eğitim alma ve kişisel bilgi ve beceri düzeyini arttırmada öğrencilerimizi geri kalmaktadır. Bu durum, sağlanan yükseköğrenim kredi ve burs miktarlarının makul düzeyde artırılmasını zorunlu kılmaktadır.

Teklifimizle; Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından sağlanan burs ve kredi miktarlarının; önlisans ve lisans öğrencileri için güncel asgari ücretin 1/3'ü, yükseklisans öğrencileri için 1/2"si ve doktora öğrencileri için ise 3/4*ü kadar attırılması ve asggri lehe Rİ oranına sabitlenmesi ile her yıl net asgari ücret artışı oranında güncellenmesini açlar 2, Cem AVŞAR Tekirdağ Milletvekili