İnşaat İşlerinde Uzmanlık, Denetim, Sigorta ve Tazminat Sistemine Dair Kanun Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı; inşaat, onarım, tadilat işlerinde insan hayatını ve tüketici haklarını koruyacak şekilde uzmanlık esasına dayalı personel zorunluluğu getirilmesi, zorunlu sigorta ve teminat sisteminin kurulması, gecikme ve kusurlu işler için tazminat rejiminin oluşturulması ve bağımsız bir denetim yapısının tesis edilmesidir.

Gerekçe: Bu madde ile, Kanunun genel çerçevesi çizilmektedir. İnsan hayatının korunması, yapı güvenliğinin sağlanması, teknik standartlara uygunluk ve tüketici haklarının teminat altına alınması amaçlanmaktadır.

(1) Elektrik tesisatı, doğalgaz, betonarme, statik yapı işleri yalnızca;

a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine (TMMOB) bağlı ilgili meslek odasına kayıtlı mühendisler,

b) T.C. Milli Eğitim Bakanlığı onaylı teknik eğitim programlarını tamamlamış ve sertifika sahibi teknikerler, tarafından yürütülür.

(2) Sertifikasız veya meslek odasına kayıtsız kişilerin inşaat alanında bu işlerde görevlendirilmesi alt yüklenici olmaları yasaktır.

(3) Aykırılık halinde, yükleniciye proje bedelinin "10'u oranında idari para cezası uygulanır ve ruhsat iptali yoluna gidilir.

Gerekçe: Bu madde ile yalnızca mühendislik formasyonu olan kişiler ile T.C. Milli Eğitim Bakanlığı onaylı teknik eğitimlerden geçmiş uzmanların ilgili alanlarda çalışmasına izin verilerek, iş kazalarının ve hatalı yapım uygulamalarının önüne geçilmesi hedeflenmektedir.

(1) Her projede, başvuru aşamasında teknik uzman kadro listesi yer alır.

(2) İdari ve mali özerkliği haiz, tüzel kişiliğe sahip, merkezi Ankara'da olan Bağımsız Yapı Güvenliği ve Denetimi Kurumu kurulur.

(3) Kurum, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen 15 üyeden oluşan bir kurul ile temsil edilir.

(4) Kurul;

a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından önerilen 10 kişi arasından seçilen

b) Belediyeler Birliği tarafından önerilen 6 kişi arasından seçilen 3,

c) Yüksek Öğretim Kurulu tarafından önerilen 4 kişi arasından seçilen 2,

ç) T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından önerilen 6 kişi arasından seçilen 3,

d) T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından önerilen 4 kişi arasından seçilen 2, üyeden müteşekkildir.

(5) Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıldır.

(6) Kurum, inşaat işlerine yönelik denetim standartları, Yüksek Riskli Yapı kaydı, denetçi akreditasyonu, saha denetimi, idari yaptırımlar ve kamu raporlamalarına ilişkin usul ve esasları belirlemekle görevlidir.

Gerekçe: Bu madde ile, projelerde görev alacak teknik uzman kadronun rubsat başvuru aşamasında bildirilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Böylece projelerin sorumluluk zinciri baştan belirlenmekte, inşaat sürecinde yetkisiz kişilerin müdahalesi önlenmektedir. Ayrıca bağımsız bir İnşaat Denetim Kurulu kurulması öngörülerek, ruhsatlandırmadan uygulamaya kadar tüm süreçlerin objektif ve teknik temelde denetlenmesi amaçlanmıştır.

(1) İnşaatın tüm risklerini kapsayan sigorta (ALI Risk Şi İgirtisı) ve Ana Tamamlama Sigortası ruhsat öncesi sunulmak zorundadır.

(2) Sigorta poliçeleri kamu dijital sistemine (Yapı Bilgi Sistemi) başlatılamaz.

Gerekçe: Bu madde ile, inşaat projelerinde insan hayatı, mal güvenliği ve üçüncü taraf zararlarını koruma amacıyla üç tür zorunlu sigorta tanımlanmıştır. Bu sigortalarla hem müteahhidin hem tüketicinin hem de çevre sakinlerinin zararlarının teminat altına alınması hedeflenmiştir.

(1) Sözleşmede belirtilen teslim tarihine uymayan yüklenici, her gecikme ayı için bedelin 960.5'i oranında gecikme tazminatı öder.

(2) Uzmanlık dışı kişi çalıştırılması nedeniyle meydana gelen ölüm, yaralanma veya zararda; yüklenici ve teknik sorumlu müteselsilen sorumludur.

(3) İkinci fıkrada sayılan durumlarda mağdura veya yakınına mahkeme dışı uzlaşma durumlarında sözleşme bedelinin 9625'i oranında tazminat ödenir.

Gerekçe: Bu madde ile, yüklenicilerin zamanında teslim ve yetkin personel istihdamı konusunda sorumluluğu netleştirilmiş; aykırılık durumunda uygulanacak maddi tazminatlar düzenlenmiştir. Can kaybı ve yaralanma gibi durumlarda müteselsil sorumluluk tesis edilerek, mağdurların korunması güçlendirilmiştir.

(1) Bu kanun hükümleri; T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, belediyeler ve Sosyal Güvenlik Kurumu ile eş güdüm içinde yürütülür.

(2) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin hususlar, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Gerekçe: Bu madde ile uygulama sorumluluğu T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na verilmiş; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, belediyeler ve SGK gibi önemli paydaşların da sürece dâhil edilmesi öngörülmüştür.

(1) Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanlığı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.