5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin temel amaçlarından biri, çalışma hayatını tamamlamış emeklilerin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürmesini temin etmektir. Ancak son yıllarda yüksek seyreden enflasyon nedeniyle fiyatlar genel seviyesindeki artış hızlanmış, sabit gelirli tüm kesimlerde olduğu gibi emeklilerde de ciddi refah kayıpları yaşanmıştır. Özellikle geçim sepetinin ağırlığını oluşturan barınma, gıda, ulaşım ve sağlık gibi zorunlu harcama kalemlerindeki artışlar, mevcut ücret ve aylık ayarlamalarını yetersiz bırakmıştır.

Mevzuat uyarınca emekli aylıkları yılın belirli dönemlerinde artırılmakla birlikte, gerçekleşen enflasyon ile öngörülen enflasyon arasındaki farkların dönem içinde hızla açılması, reel gelirlerde tahribat yaratmaktadır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası her yıl Ocak ayında yayımladığı Enflasyon Raporu ile yılsonu tüketici fiyatları enflasyonuna ilişkin resmi tahminde bulunmaktadır. Bu tahminler; ekonomik göstergeler, küresel enerji ve emtia piyasaları, kamu maliyesi politikası ve finansal projeksiyonlar göz önünde bulundurularak hesaplanmakta ve ülkenin makroekonomik çerçevesine yön veren temel referanslardan biri olmaktadır.

Ne var ki yıl içinde ekonomik koşullarda meydana gelen beklenmedik değişimler, rapor dönemindeki tahminlerin yılsonu tüketici fiyatları enflasyonundan sapmasına neden olabilmektedir. Bu durum, sabit gelire tabi emekliler açısından öngörülebilirliği ve gelir güvencesini zayıflatmaktadır. Emekli aylıklarına, tahmin edilen enflasyon ile gerçekleşen enflasyon arasındaki farkın belirli bir oranının ilave edilmesi, satın alma gücündeki aşınmayı telafi eden adil bir dengeleme mekanizması oluşturacaktır.

Bu teklif ile öngörülen düzenleme, farkın tamamının değil yarısının ilave edilmesini öngörerek, hem kamu maliyesindeki dengeyi koruyan hem de emeklilerin refah kaybının önemli kısmını telafi eden bir model sunmaktadır. Böylece sürdürülebilir bütçe politikası ile sosyal devlet yükümlülükleri arasında dengeli bir yol izlenmektedir.

Sosyal adalet ilkesinin güçlendirilmesi, gelir dağılımının iyileştirilmesi, emekli aylıklarının reel değerinin korunması ve vatandaşların refahı için kamusal destek mekanizmalarının güncellenmesi bir zorunluluktur. Teklif, yalnızca emeklilerin mevcut gelirlerini korumayı değil, ekonomik büyümeden hak ettikleri ölçüde faydalanmalarını sağlamayı da amaçlamaktadır. Bu nedenle enflasyon tahmini ile gerçekleşen enflasyon arasındaki farkın yarısının emekli aylıklarına yansıtılmasına ilişkin düzenleme, sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesi ve emeklilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi açısından kamu yararı içeren bir düzenlemedir.