9/5/1955 Tarihli ve 6551 Sayılı Barut ve Patlayıcı Maddelerle Silah ve Teferruatı ve Av Malzemesinin İnhisardan Çıkarılması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Her türlü kutlama için yaygın şekilde kullanılan havai fişekler ve maytaplar atmosfere, karbonmonoksit, kükürtdioksit ve azotdioksit gibi çok sayıda kirletici yaymaktadır. Peki bir havai fişek patladığı zaman neler oluyor? İlk akla gelen rahatsız edici büyük bir gürültü. Bir jumbojetin çıkardığ sese yakın şiddette bir ses oluyor. Kuşların göç yolu rotalarında sorun yaratıyor. Kuşlara zarar veriyor. Çıkardığı büyük ışık kuşlarda körlüğe yol açıyor. Bu patlayıcılarda birçok kimyasal kullanılıyor. Bu kimyasallar da havaya karışmış oluyor. Denize karıştığında balıklara zarar veriyor.

Havai fişekler potasyum, nitnat, potasyum klorat, potasyum perklorat, mangal kömürü, sülfür, sodyum okzalat, aliminyüm, demir tozları vb. gibi kimyasallar içerir. Havai fişek kullanımıyla çevre kirliliğine yol açan sülfür dioksit, karbondioksit, karbonmonoksit, asılı partiküller gibi maddeler serbest kalır. Bu maddeler ise, ciddi sağlık riskleri ortaya çıkarmaktadır. Havai fişek partikülleri ve içerdikleri elementleriyle organik bileşikler insan sağlığı için önemli tehditler oluşturmaktadır. Bununla birlikte renkli havai fişeklerin kullanılması güçlü ve zararlı oksitlenme ajanı olan ozonu yer seviyesinde getirebilir. Bu ise insan sağlığını yüksek risk altına sokmaktadır.

Yeni yıl kutlamalarının vazgeçilmezi havai fişeklerin en çok kullanıldığı ülke ise Çin. Havai fişek patlamalarının zararları hakkında dünya çapında çeşitli araştırma grupları çalışma yapıyor. Ancak Çin'deki bu yaygın kullanımdan dolayı, Wei Gong'un Wuhan Üniversitesindeki araştırma grubunun daha önce görülmemiş biçimde daha düzenli zaman aralıkları içinde ve daha büyük bir coğrafya bölgesinde yürüttüğü araştırma dikkat çekiyor. Ekip dikey atmosferik dağılım üzerine ayrıntılı ilk verileri de sunuyor. Bu tutunmuş parçacıklar, iklime ve solunum sistemine etki edebildiği için kalp ve akciğer işlevleri bakımından önemli bir konuyu oluşturuyor.

2010 yılında, Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) küresel hastalık raporunda belirtildiği gibi Çin'deki ölümlerle ilgili temel risk unsurları arasında havadaki katı parçacıklar dördüncü sırayı alıyor.

Havai fişek türlerinin yapımında fare zehrinde bulunan baryumun da kullanıldığını nitrat ve odun karışımıyla yaydığı kimyasal içerikli tozların kanserojen etkisi bulunmaktadır.

Kanserojen etkisi bulunan kimyasal içerikli tozların insan sağlığına zarar verdiğini, işitme kaybı, gürültü ve hava kirliliği meydana getirmesi nedeniyle kültürel ve tarihi eserlere zarar verdiği gibi, daha pek çok olumsuzları meydana getirmektedir. Havai fişeklerden ince tozlar diğer tozlara benzemez. Bu tozların etkisi yeterince bilinmemekle beraber solunum yoluyla alınması durumunda, astım veya bronşite neden olabilmektedir.

17 Ağustos 2009 yılında Hendek ilçesine bağlı Çalıkuru köyündeki bir havai fişek fabrikasının fitil ünitesinde henüz belirlenemeyen nedenle patlama meydana gelmiş, havai fişek fabrikasının fitil ünitesindeki patlama sonucu çıkan yangında 1 kişi ölmüş, 32 kişi yaralanmıştı.

2017 Yılı Haziran ayında Antalya'nın Alanya ilçesinde Alaaddin Keykubat Üniversitesi (ALKÜ) 2'nci mezunlarına yönelik düzenlenen törende bin 639 öğrencinin kep attığı sırada havai fişek gösterisi yapıldı. Yüzlerce kişinin izlediği gösteride atılan birçok havai fişeğin yere yakın patlaması sonucu 5'i hafif 9 kişi yaralanmıştır.

2018 Ocak ayında ise Niğde'nin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesinde bulunan havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 2 kişi yaşamını yitirmiştir.

Her geçen gün kullanımı yaygınlaşan havai fişeklerin, sesi, dumanı ve ışığıyla kuşları korkutmakta, sağır etmekte ve şok sonucu ölümlerine bile yol açmaktadır.

2003'te New York'ta yeni yıl kutlaması için yapılan havai fişek gösterisinde yaklaşık iki bin kuş panikten ve panik içinde birbiriyle çarpışmaları sonucu ölmüştür. Yoğun havai fişek gösterilerinde oluşan dumanın da kuşların ölmesine neden olduğu bilinmektedir.

Sonuç olarak havai fişek patlamasının yarattığı gürültü, başta insanlar olmak üzere ölümlere ve yaralanmalara sebebiyet vermekte, bütün yabani ve evcil hayvanları korkutmaktadır. Onların sağır olmalarına, paniklemelerine, şok nedeniyle ölümlerine yol açmaktadır. Ayrıca, patlayan havai fişeklerin yakınında olan kuşlar yanmakta, bu yanma ölüm derecesinde dahi olmakta, gözlerine zarar vermekte, göç eden kuşların bir süre oryantasyonunun bozulmasına neden olmaktadır.

Yukarıda anlatılan nedenlerle doğaya ve canlılara kalıcı zararlar veren, 3-5 dakikalık görsel zevk için insanların ve diğer canlıların sağlığını tehdit eden havai fişek ve benzerlerinin yasaklanması amacıyla bu Kanun Teklifi hazırlanmıştır.

9/5/1955 TARİHLİ VE 6551 SAYILI BARUT VE PATLAYICI MADDELERLE SİLAH VE TEFERRUATI VE AV MALZEMESİNİN İNHİSARDAN ÇIKARILMASI HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ