Engelli Bireyler ve Bakım Verenlere Destek Sağlanmasına İlişkin Kanun Teklifi

24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun Ek Znci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"Bakıma ihtiyacı olan engellilere, resmi veya özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti "veya sosyal yardım yapılmak suretiyle evde bakımına destek verilmesi sağlanır. Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli bulunması hâlinde, bakım hizmeti veya evde bakımına destek amacıyla yapılacak sosyal yardımın belirlenmesinde her bir engelli bireyin bakım ihtiyacı ayrı ayrı değerlendirilir."

Gerekçe: 2828 sayılı Kanunun Ek 7nci maddesinde yer alan hane gelirine dayalı evde bakım yardımı şartının kaldırılması ve yardımın engelli bireyin bakım ihtiyacı esas alınarak verilmesi amaçlanmaktadır.

2828 sayılı Kanunun Ek 7nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline" ibaresinden önce gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

"Bu madde kapsamında evde bakımına destek amacıyla yapılacak sosyal yardımın tutarı, bakım ihtiyacı bulunan engelli birey için aylık net asgari ücret tutarından az olamaz. Söz konusu tutar, her yıl belirlenen net asgari ücret tutarındaki değişikliklere bağlı olarak ayrıca bir işleme gerek olmaksızın güncellenir."

Gerekçe: Evde bakım yardımının aylık net asgari ücretin altında olmaması ve bakım desteğinin güncel ekonomik koşullara göre otomatik olarak güncellenmesi amaçlanmaktadır.

1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 2nci maddesinin engelli bireylere ve engelli yakınına aylık bağlanmasına ilişkin hükümlerinde yer alan, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelire ilişkin muhtaçlık şartları yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu kapsamda engelli bireylere ve engelli yakınına aylık bağlanmasında, hak sahibinin aynı hanede yaşadığı kişilerin gelirleri dikkate alınmaz.

Gerekçe: 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli bireylere ve engelli yakınına aylık bağlanmasında hane gelirine dayalı muhtaçlık şartının kaldırılması amaçlanmaktadır.

2828 sayılı Kanuna aşağıdaki Ek Madde 15 eklenmiştir:

"EK MADDE 15- BAKIM DESTEK ÖDENEĞİ

Tam bağımlı engelli bireyin bakımını fiilen üstlenen ve bakım yükümlülüğü nedeniyle çalışamayan veya düzenli bir gelir elde edemeyen ebeveynlerden veya yasal vasilerden birine, engelli birey başına aylık net asgari ücret tutarında Bakım Destek Ödeneği ödenir.

Bakım Destek Ödeneğinden yararlanılabilmesi için;

a) Engelli bireyin tam bağımlı olduğunun yetkili sağlık kuruluşunca düzenlenen sağlık kurulu raporu ile tespit edilmiş olması,

b) Engelli bireyin bakımının başvuru sahibi tarafından fiilen gerçekleştirildiğinin sosyal inceleme sonucunda tespit edilmesi,

c) Başvuru sahibinin engelli bireyin ebeveyni veya yasal vasisi olması,

ç) Aynı engelli birey için bu madde kapsamında birden fazla kişiye ödeme yapılmaması şartları aranır.

Bakım Destek Ödeneğinden yararlanılmasında hane içinde kişi başına düşen gelir şartı aranmaz.

Bu ödenek, 2828 sayılı Kanunun Ek 7nci maddesi kapsamında ödenen evde bakım yardımından bağımsız olarak ödenir.

Engelli bireyin on sekiz yaşını doldurmuş ve kendi bakımını tek başına sürdüremeyecek durumda olması hâlinde, hukuki ehliyetinin bulunması ve talep etmesi şartıyla ödenek doğrudan engelli bireyin kendisine ödenebilir.

Bakım Destek Ödeneği hiçbir vergi, harç veya kesintiye tabi tutulamaz; haczedilemez, devredilemez ve temlik edilemez.

Bakım veren kişinin çalışmaya başlaması hâlinde ödeneğin devamına ilişkin usul ve esaslar, engelli bireyin bakım ihtiyacı ve bakım hizmetinin fiilen sürdürülmesi esas alınarak yönetmelikle belirlenir."

Gerekçe: Tam bağımlı engelli bireyin bakımını fiilen üstlenen ve bakım yükümlülüğü nedeniyle çalışma hayatına katılamayan ebeveyn veya yasal vasilere aylık net asgari ücret tutarında Bakım Destek Ödeneği verilmesi amaçlanmaktadır.

2828 sayılı Kanuna aşağıdaki Geçici Madde 15 eklenmiştir:

"GEÇİCİ MADDE 15-

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 2828 sayılı Kanunun Ek 7nci maddesi kapsamında evde bakım yardımından yararlananların hak sahipliği, bu Kanunla yapılan değişiklikler nedeniyle yeniden değerlendirilir.

Hane içinde kişi başına düşen gelir tutarının daha önce uygulanan gelir kriterini aşması nedeniyle evde bakım yardımı kesilmiş olanlardan, diğer hak sahipliği koşullarını taşıdığı tespit edilenlerin başvuruları, yeni başvuru olarak değerlendirilir. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sağlık kurulu raporunun süresinin dolması veya rapor yenileme işlemlerinin idari nedenlerle tamamlanamaması nedeniyle ödemesi kesilen kişilerin hakları, yeni raporun düzenlenmesi hâlinde, hak kaybına yol açmayacak şekilde yeniden değerlendirilir."

Gerekçe: Kanunun yürürlüğe girmesinden önce gelir kriteri nedeniyle evde bakım yardımından yararlanamayan veya yardımı kesilen kişilerin yeni düzenlemeden yararlanabilmelerinin sağlanması amaçlanmaktadır.

2828 sayılı Kanun kapsamında yapılan evde bakım yardımı ve bu Kanun kapsamında yapılacak Bakım Destek Ödeneği ile 2022 sayılı Kanun kapsamında bağlanan engelli aylıkları ve engelli yakını aylıkları, sosyal yardım ve destek programları bakımından hak sahipliğinin belirlenmesinde gelir olarak dikkate alınmaz.

Gerekçe: Engelli bireylere ve bakım verenlere yönelik bir sosyal desteğin başka bir sosyal desteğin kesilmesine veya azaltılmasına gerekçe oluşturmasının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Bu Kanun kapsamında yapılacak ödemeler, hak sahibinin sağlık kurulu raporunun geçerlilik süresi boyunca devam eder.

Sürekli nitelikteki sağlık kurulu raporlarına dayanılarak yapılan ödemeler için yeniden sağlık kurulu raporu istenemez.

Süreli sağlık kurulu raporlarının yenilenmesi gereken durumlarda, yeni rapor düzenlenmesi sürecinde ödeme kesintisi yapılmaz.

Yeni raporun önceki rapordaki engellilik veya tam bağımlılık durumunu devam ettirdiğinin tespit edilmesi hâlinde, rapor yenileme sürecinde kesilmiş olan ödemeler hak sahibine ödenir.

Gerekçe: Sağlık kurulu raporlarının yenilenmesi sırasında engelli bireylerin sosyal desteklerinin kesilmesi nedeniyle ortaya çikan mağduriyetlerin önlenmesi amaçlanmaktadır.

Bu Kanun kapsamında yapılacak başvurular Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının il müdürlükleri, sosyal hizmet merkezleri ve e-Devlet Kapısı üzerinden yapılabilir.

Başvuruların değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması için gerekli iş ve işlemler Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca yürütülür.

Ödemeler hak sahiplerinin banka hesaplarına veya PTT aracılığıyla aylık olarak yapılır.

Gerekçe: Başvuru süreçlerinin kolaylaştırılması ve sosyal desteklere erişimin artırılması amaçlanmaktadır.

Bu Kanun kapsamında yapılacak ödemelerin amacı dışında kullanıldığının veya hak sahipliğinin gerçeğe aykırı bilgi ve belgelerle sağlandığının tespit edilmesi hâlinde, haksız ödemeler genel hükümlere göre geri alınır.

Hak sahibinin kusuru bulunmaksızın idarenin hatası, teknik hata veya sağlık raporlarının yenilenmesi sürecindeki idari gecikmeler nedeniyle yapılan ödemeler haksız ödeme olarak değerlendirilmez.

Gerekçe: Haksız ödemelerin geri alınmasına ilişkin denetim mekanizması korunurken, hak sahibinin kusuru bulunmayan İdari veya teknik nedenlerle mağduriyet yaşamasının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Bu Kanun kapsamında yapılacak ödemeler için gerekli ödenek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesinde gösterilir.

Bu Kanun kapsamında yapılacak ödemelerin karşılanmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetkilidir.

Gerekçe: Kanun kapsamında yapılacak ödemelerin merkezi yönetim bütçesinden karşılanmasına ilişkin gerekli bütçe düzenlemesinin yapılması amaçlanmaktadır.

Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Gerekçe: Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan diğer kanun ve yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.

Gerekçe: Kanun ile mevcut mevzuat arasında ortaya çıkabilecek norm çatışmalarının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.