İç tüzük 37'ye göre doğrudan gündeme alınma önerisi

AHMET KENAN TANRIKULU (İzmir)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Perakende Ticaret, Alışveriş Merkezleri ve Büyük Mağazalar ile Esnaf ve Sanatkârlık Hizmetlerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Teklifi’mizin İç Tüzük’ün 37’nci maddesi gereğince doğrudan Genel Kurul gündemine alınması hususunda söz almış bulunuyorum. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın milletvekilleri, Anayasa’mızın 173’üncü maddesinde yer alan “Devlet, esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır.” amir hükmünü gözeterek geçtiğimiz dönemlerde, 57’nci Hükûmet zamanında alışveriş merkezleri ve büyük mağazalarla ilgili olarak bir kanun taslağı hazırlamıştık ancak bu yasa 2002 erken seçimlerinden önce maalesef Meclisimizin Genel Kuruluna gelemedi ve yasalaşamadı. 57’nci Hükûmet zamanında bu alanda göstermiş olduğumuz gayreti bizden sonra iş başına gelen hükûmetler, üzülerek ifade etmeliyim ki, maalesef gösterememiştir. Aradan geçen altı yıllık süre zarfında bu konuda gerekli adımlar atılamamış, yasanın çıkacağı yönünde çeşitli zamanlarda sadece sonuç alınamayan vaatlerde bulunulmuştur.

Ülkemizde özellikle büyük şehirlerimizde tüketim maddeleriyle ihtiyaç malzemelerinin beraberce satışının yapıldığı alışveriş merkezlerinin sayısı da hızla artmaktadır. Bu noktada 1998 yılında “hiper”, “süper” veya “zincir marketler” diye söylediğimiz marketlerin sayısı 2.135 iken bu rakam 2008 yılında 8.252’ye ulaşmış durumdadır.

Değerli milletvekilleri, büyük mağazaların sahip oldukları piyasa hâkimiyeti dolayısıyla ürünleri kendi markalarıyla pazarlama eğilimleri, çevrelerinde yerleştikleri çeşitli meslek ve sanat kollarında faaliyette bulunan esnaf ve sanatkârlarımızla küçük ve orta boy işletmelerin yapılarının bozulmaları ve piyasadan da çekilmeleri sonucunu doğurmaktadır. Önceleri sadece bakkal, manav gibi gıda sektörünün sorunuymuş gibi takdim edilen bu değişim, sektöre her alanda giren perakendeci zincir gıdadan mobilyaya, elektronik eşyadan inşaat malzemelerine kadar her alanı kaplamıştır. Yapılan bir araştırmaya göre, Nielsen araştırma şirketinin yaptığı araştırmaya göre, süper marketlerin sigara hariç tüm hızlı tüketim ticaretinden aldığı pay geçtiğimiz on yılda yüzde 54 yükselirken, geleneksel ticaret yapan, yani orta market ve bakkallar dediğimiz kesimin aldığı pay da 26 puan düşüş göstererek yüzde 36’ya gerilemiş durumdadır.

Yine bu araştırmaya göre, 1998 yılında yaklaşık 167 bin olan bakkal ve orta market sayısı yüzde 23 azalarak 2008 yılında 128 bine gerilemiş durumdadır. Tabii bu düşüşte de en çok payı maalesef bakkallarımız almıştır.

Alışveriş merkezlerinin gittikçe hız kazanan gelişim süreci doğal olarak beraberinde bazı sorunları ve sıkıntıları da getirecektir. Yerleşim merkezlerinde kurulan ve büyük mağaza olarak adlandırılan alışveriş merkezleri yeterli otoparklarının olmaması, kira ücretlerinde fahiş fiyatların istenmesi, yerli markalardan daha çok yabancı, ithal markaların tercih edilmesi ve alışveriş merkezinin hem ortak hem de reklam giderlerinin oldukça yüksek olması gibi sebeplerden esnafımız tarafından sorunlar hâlinde bütün yetkililere belirtilmektedir. İşte buna en somut örnek de geçtiğimiz hafta içerisinde, hem Trabzon’da hem Ankara’da ve tabii ki İstanbul’da bulunan büyük, tanınmış alışveriş merkezlerindeki esnafımızın kepenk kapatması durumudur.

Gelişmiş ülkelerde büyük mağazacılığın gelişim sürecinde de tabii bizdeki gibi benzer sorunlar yaşanmış ancak oralarda yapılan hukuki düzenlemelerle bu sorunların giderilmesine de çalışılmıştır. Bu hukuki düzenlemeler sonucunda, bu tür alışveriş merkezlerinin büyüklüklerine göre, zamanla, şehircilik açısından ve trafik yoğunluğu bakımından dikkate alınarak yerleşim merkezlerinin dışında veya belirlenen yerlerinde yapılmalarına gidilmiştir.

Değerli milletvekilleri, kanun teklifimiz ile bu konudaki yasal boşluğun giderilmesi ve ülkemizdeki ticari hayatın daha rasyonel, akılcı bir şekilde verimli ve sağlıklı hâle getirilmesi ve geleceğe dönük çağdaş gelişmeler ışığında da dünya örneklerinin ülkemiz açısından uygulanması esas alınmıştır.

Diğer yandan kanun teklifimiz ile kamu yararının korunması ve rekabet hukuku açısından da büyük mağazaların hukuki bir…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Tanrıkulu, devam edin.

AHMET KENAN TANRIKULU (Devamla)Teşekkürler Sayın Başkanım.

…zeminde, rekabet şartlarına uygun olarak ve Avrupa Birliği normları da dikkate alınarak, çağdaş bir ortamda ticari faaliyetlerini sürdürmeleri amaçlanmıştır.

Teklifimizdeki düzenlemelerle tüketici haklarının, esnaf ve sanatkârlarla küçük işletmelerin, yani KOBİ’lerin, büyük mağazaların çeşitli adlar altında tedarikçisi konumunda bulunan küçük işletmelerin, orta büyüklükteki işletmelerin istismar edilmeleri de önlenmeye çalışılmıştır.

Hazırladığımız teklifimiz KOBİ’lerimizin ve tüketicilerimizin korunmasına yönelik olarak, politika belirleme ve buna bağlı hukuki düzenlemeler yapma yetkisini de gözeterek esnaf ve sanatkârımızın da onayını alan bir çalışma olmuştur.

Teklifimizin doğrudan Genel Kurul gündemine alınması yönünde Genel Kurulumuzun desteğini talep ederek, yıllardır mağdur durumda bulunan esnaf ve sanatkârımızın yüzünü güldüreceğiniz inancıyla, tekrar hepinize saygılar sunuyorum. (MHP sıralarından alkışlar)