Anayasa mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usülleri hakkında (s.s.696)

ALİ RIZA ÖZTÜRK (Mersin)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun Tasarısı’nın 7’nci maddesi üzerinde verdiğimiz önergeyle ilgili söz aldım. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, görüşülmekte olan tasarının 7’nci maddesi Anayasa Mahkemesinin üyelerinin seçimine ilişkindir. Burada 2010 değişikliğiyle Türkiye anayasal sistemine bir yenilik getirilmiş ve Anayasa Mahkemesi üyeliğine Sayıştay Genel Kurulu ve baro başkanları tarafından gösterilecek adaylar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçim yapılması öngörülmüştü değişiklikten sonra Anayasa’nın 146’ncı maddesinin birinci fıkrası. Buna karşın, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak seçimlerde ikinci ve üçüncü tur oylamalarda eşitlik olması durumunda sürecin nasıl devam edeceği konusunda Anayasa’da bir belirsizlik mevcut idi. Nitekim, geçtiğimiz günlerde bu Mecliste Sayıştay Genel Kurulunun gösterdiği adaylar arasından yapılan seçimlerde ikinci turda 2’nci ve 3’üncü sıradaki adaylar eşit oy almış ve bir sonraki tura kalacak son 2 aday belirlenememiş ve bu konu Genel Kurulda tartışmalara neden olmuş, 7/10/2010 tarihli gazetelerde de “Yeni Anayasa Mahkemesi ilk üyesi eşit oy kriziyle seçildi.” şeklindeki haberlerle gündemde yer almıştı. Bu da Adalet ve Kalkınma Partisinin kendi hukukunu yaratmak için alelacele getirdiği Anayasa tasarısındaki beceriksizliğinin ilk örneğiydi.

Şimdi, bundan sonra, bu tasarıda, bu şekilde eşit oy ihtimaline binaen, eşitlik bozulana kadar oylamanın devam edeceği ifade edilmektedir. Bu getirilen tasarının 1’inci fıkrasının son cümlesi ile “İkinci ve üçüncü tur oylamalarda oyları eşit olan adaylar arasında eşitlik bozulana kadar oylama tekrarlanır.” ibaresi getirilmektedir.

Bize göre, bu düzenlemeyle, milletvekillerine, sürecin devamı adına, tercihlerinden vazgeçip bir başka adaya oy vermesi dayatılmaktadır. Oysa eşit oy alan adayların her birinin bir diğer tura kalması biçiminde bir uygulama daha sağlıklı olabilirdi Sayın Komisyon Başkanı. Dolayısıyla, anılan hüküm bu gerekçeyle yanlıştır. Kaldı ki sürecin devamı adına adayların tercihlerinden vazgeçip bir başka adaya oy vermesi dayatması hem özgür milletvekillerine yakışmamaktadır hem de AKP’nin ileri demokratik düzeniyle uyum içerisinde değildir. İleri demokrasiye aykırıdır bu, bu nedenle de bu savunulamaz bir durumdadır.

Anayasa Mahkemesinin karar alma nisabı ve usulüyle ilgili de referandumdan sonraki süreçte yaşanan diğer bir sorun ise mahkemenin nisaplarına ilişkin olarak yaşanmıştır. Değişiklikten sonra mahkemenin YÖK kontenjanından gelecek üyenin seçilmemiş olmasından dolayı veya bu üyenin seçimi ihtimalinde dahi çeşitli sebeplerle mahkemenin çift sayılı toplantı nisabında nasıl kararlar alacağı sorusu eşit oy ihtimaline binaen cevapsız kalmıştır. Tasarı bu konuyu açıklığa kavuşturma eğiliminde olmakla birlikte getirilmek istenen düzenlemenin yeterliliği tartışma götürür durumdadır, şöyle ki: Tasarıya göre de Anayasa Mahkemesinin görevlerinin büyük bir kısmını yapacak olan genel kurul, Başkan ve en az 12 üyeyle bireysel başvuruları karara bağlayacak olan 7’şer kişilik iki farklı bölümün her biriyse bir başkan vekili, dört üyeyle toplanabilecektir.

Yine tasarıya göre, üyelerin çekimser oy kullanması imkânı kapatılmış, eşit oy durumunda Başkanın oyu yönünden karar alınacağı düzenlenmiştir. Ancak bununla beraber Başkanın toplantıya katılamaması durumunda eşit oy sorununun nasıl çözüleceği ve komisyonlarda eşit oy çıkması durumunda eşitliğin nasıl çözüleceği konusunda bir açıklık getirilmemiştir. Bu konudaki açık düzenleme eksikliği olası yeni tartışmalara neden olacaktır.

İşimiz gücümüz sizin getirdiğiniz bozuk, gerçekten hukuk yapma tekniğine, Anayasa yapma tekniğine aykırı hükümleri tartışmakla geçmemeli Sayın Komisyon Başkanı. O nedenle hem Anayasa’ya aykırı hem hukuk yapma tekniğine aykırı bu maddenin madde metninden çıkarılmasını istiyoruz, önergemizi desteklemenizi istiyoruz.

Hepinize saygılar sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)