Kanun teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işler

AYÇA TAŞKENT (Sakarya)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün yalnızca Kızılayın hukuki statüsünü değil ülkemizin afet yönetimini, kamu kaynaklarının nasıl kullanılacağını ve yurttaşlarımızın insani yardım kurumlarına duyduğu güveni ilgilendiren önemli bir düzenlemeyi görüşüyoruz. Ki, yurttaşların yardım kuruluşlarına duyduğu güven çok önemli çünkü son yıllarda birçok şey gibi bunun da çöküşüne tanıklık ettik. On binlerce insanımızı kaybettiğimiz, milyonlarca yurttaşımızın evsiz kaldığı, insanların dondurucu soğukta bir çadır bulabilmek için çaresizce beklediği günlerde Kızılayın çadır sattığını öğrenmiştik. İnsanlar sokakta soğuktan titrerken bir yardım kuruluşu, hele de böylesine köklü bir kuruluş nasıl çadır satabilir! Kızılayın varlık nedeni tam da böyle zamanlarda insanların yardımına koşmak değil midir? İktidarınız süresince birçok kurum türlü çöküşler yaşadı, Kızılayda yaşananlar bu çöküşün en sembolik örneklerinden biri. Bütün bunlardan sonra ne yapılması gerekirdi? Kızılayın yönetimini daha şeffaf hâle getirmek, bağışların nereye harcandığını kamuoyuna açıklamak, şirketlerin faaliyetlerini denetlemek ve bu kuruma duyulan güveni yeniden tesis etmek gerekirdi ama siz ne yapıyorsunuz? Kızılayın şirketlerine kamu kurumlarına ihalesiz mal ve hizmeti satma imkânı tanımak istiyorsunuz. Depremde çadır satan bir kurumun şirketlerine şimdi kamuya ihalesiz çadır ve barınma hizmeti satabilme ayrıcalığı veriyorsunuz. Bir tarafta yurttaşın bağışlarıyla büyüyen bir yardım kuruluşu, diğer tarafta kamu kaynaklarıyla ticari faaliyetlerini genişletebilecek şirketler. Siz bu düzenlemeyle hangi sorunu çözüyorsunuz; depremzedelerin barınma sorununu mu, Kızılayın şirketlerine yeni bir pazar yaratma sorununu mu?

Bize afet dönemlerinde hızlı hareket etmek gerektiğini söylüyorsunuz. Elbette hızlı hareket etmek gerekir ancak hızlı hareket etmenin yolu kamu denetimini ortadan kaldırmak değildir. Üstelik ihale istisnası yalnızca afet anlarıyla sınırlı değil, afetlere hazırlık dönemlerini de kapsıyor. Peki, bu alımların bedelini kim belirleyecek? Fiyatların piyasa koşullarına uygunluğunu kim denetleyecek? Kamu kaynaklarının hangi şirketlere hangi koşullarda aktarıldığını yurttaşlar nasıl öğrenecek? Yalnızca kanun metnine yazmakla şeffaflık sağlanmaz. Şeffaflık yönetenlerin hesap vermek zorunda olduğu bir sistem kurmakla sağlanır. Biz bu nedenle Kızılayın kamu kaynaklarıyla ilişkili faaliyetlerinin Sayıştay denetimine açık biçimde bağlanmasını istedik çünkü kamu kaynağının kullanıldığı yerde denetim bir lütuf değil, zorunluluktur.

Bu teklifin bir başka ciddi sorunu da sosyal yardım alan yurttaşlarımızın kişisel verilerinin Kızılayla paylaşılmasıdır. Yardım alan yurttaşlarımızın bilgileri hangi amaçla kullanılacak, kimlerin erişimine açılacak; bunların açıkça ortaya konulması gerekir.

Kızılay herhangi bir siyasi iktidarın uzantısı değil, bağımsız ve tarafsız bir insani yardım kuruluşudur. Kızılayın adını, tarihini korumak istiyorsanız önce o adı ticari hesapların gölgesinden çıkarmalısınız. Kızılayı güçlendirmek istiyorsanız şirketlerini denetlenebilir bir hâle getirmelisiniz ve Kızılaya duyulan güveni yeniden tesis etmek istiyorsanız önce toplumun yaşadığı hayal kırıklığıyla yüzleşmelisiniz çünkü depremde çadır bulamayan insanların hafızasını bir kanun maddesiyle silemezsiniz. Bu ülkenin insanları Kızılaya bağış yaparken bir şirketin bilançosuna katkıda bulunduğunu düşünemez, o bağışın bir gün ihtiyacı olan bir insanın hayatını kurtaracağına inanır, işte sizin korumak zorunda olduğunuz şey bu inançtır. Bir yardım kuruluşunun başarısı ne kadar satış yaptığıyla, kaç şirket kurduğuyla, ne kadar ticari ayrıcalık elde ettiğiyle ölçülemez, başarısı felaket anında kaç insanın hayatına dokunduğuyla ölçülür.

Tüm bu nedenlerle teklifin denetimsizliği ve ayrıcalıklarını büyüten anlayışa karşı çıkıyor, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (Yeni Parti sıralarından alkışlar)