Dijital suçlara ve çocuklara ilişkin gündem dışı konuşması

AYŞE BÖHÜRLER (Kayseri)Sayın Başkan, kıymetli milletvekilleri; bugün, bu kürsüde hepimiz ama en çok da geleceğimiz ve çocuklarımız için hayati önem taşıyan bir konuya dikkat çekmek istiyorum; dijital dünyada çocuk hakları.

Bu çatı altında yüce milletimizi temsil eden vekiller olarak sorumluluğumuz büyük. Teknoloji ve dijital çağın getirdiği değişimlerin insan ve toplum üzerinde fırsatlar barındırdığı kadar riskler de barındırdığının farkındayız. Bugünkü konuşmamın temel sorusu: Çocukları dijital teknolojilerin kötü amaçlarla kullanılmasıyla ortaya çıkan tehlikelerden nasıl koruyabiliriz? Aynı zamanda, onların bu dünyaya sağlıklı katılımlarını nasıl sağlayabiliriz?

Hız çağında çocukların risklerden korunması ve sosyal medya platformlarına sağlıklı katılımlarının sağlanması konusunda birey ve toplum konusunun, birey ve toplum sağlığının ötesinde bir iç güvenlik konusu olduğuna da inanıyorum.

Sürekli çevrim içi olmak çocukları tehlikeli ortam ve kişilerin zorbalığına maruz bırakıyor. Çocukların sanal dünyada maruz kaldıkları bu zorbalıklar bazen tüm yaşamlarını takip eden etkilere sebep oluyor; bağımlılık geliştiriyorlar, suç çeteleriyle irtibatlanıyorlar, bazen de ruh ve beden sağlıkları bozuluyor, onları intiharın eşiğine getiriyor. Daha geçen hafta psikolog bir dostum böyle 2 vakadan söz etti. İntiharın eşiğine gelen çocuklar henüz 13 yaşındaydı ve her ikisi de sosyal medya platformlarında sadece avatarlarıyla tanıdıkları ama aslında hiç tanımadıkları kişiler tarafından cinsellik kullanılarak istismara uğramışlardı.

Bu noktada ailelere de çok iş düştüğü inancındayım. Emniyet yetkililerimiz ancak konudan aileler şikâyetçi olduktan sonra haberdar olabiliyor ki ancak bu safha çocuk üzerinde zaten kalıcı izlerin meydana geldiği dönem oluyor. Tehlikelerden korunma, risk ve güvenlik konularında çocuklara gerekli donanım ve becerileri kazandırmayı gerektiriyor. Sadece çocuklar değil, aileler, öğretmenler de bu tehlikelerden haberdar olmalı. Bunun için siyasetçilerin model olması ve bu konuda hazırlanacak bir ülke eylem planına katkı vermesinin önemli olduğuna inanıyorum. “Erişilebilirlik” bir önemli kavram “korunma” kadar. Erişilebilirlik sınırlandırılmadığında çocuklarımıza ve ergen gençlerimize henüz iyi ve kötünün ayırdına varamayacak yaşta suç örgütleri, pedofiller, psikolojik hastalıkları olanlar musallat olabiliyor. Fransız Senatosu, haziran ayında daha bir hafta önce çıkan bir yasayla 15 yaş altındakilerin dijital platformlara ebeveynlerinin izni olmadan katılmasına izin vermiyor. Çocukların erişilebilir oldukları andan itibaren maruz kalabilecekleri tehditler konusunda sadece uzmanlar değil, Alman Telekom Şirketi gibi teknoloji şirketleri de uyarıda bulunuyor. Çocukların fotoğraflarına sosyal medyada yer veren ailelere seslenen şirket bu fotoğrafların gelecekte pek çok suç odağının malzemesi olacağını söylüyor. Bu platformlar sadece suç ile de ilintili etkilere sebep olmuyor, çocukları ailelerinden uzaklaştırıyor, kafalarını karıştırıyor, değerlerini, inançlarını, kimliklerini sorgulatıyor. Anlık duygularla yönlendirme becerisi olan sosyal medya platformları siber zorbalıkların mekânı oluyor.

Küresel olarak 18-24 yaş arası gençlerin yüzde 43’ü sosyal medyanın kendileri için ana haber, tek haber kaynağı olduğunu söylüyor; 2015’te bu oran yüzde 18’di, artışın yüksekliğine dikkat çekmek istiyorum. Çocuklarımız ve gençlerimize güvenli internet erişimi sağlamak vazifemiz ancak aynı zamanda, bu imkânların getirdiği risk ve güvenlik konularına daha fazla çalışmamız gerekiyor. Üniversitelerimiz bu sahada veriler oluşturmalı ki biz siyasetçiler de bunun üzerinden giderek konunun yasal zeminini güçlendirelim.

Size Ankara Çocuk İzleme Merkezinde bir vaka örneği vermek istiyorum ve bu, çocukların ne kadar büyük bir tehditle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Bir araştırmacının geriye dönük olarak incelenen araştırmasıyla vakalarda 135 çocuğun internet üzerinden istismar edildiği tespit ediliyor. Araştırma sonuçları 2018'de "Ergenler İçin Modern Tehlike: Çevrim İçi Flörtten Cinsel İstismara" başlığıyla yayınlandı. Araştırma raporları mağdurların büyük bölümünün cinsel istismarlarının daha sonra fiziksel istismara da döndüğünü gösteriyor.

Bir örneğe daha dikkatinizi çekmek isterim, İstanbul’da kayıtlara geçmiş bir vaka; 15 yaş altı bir kız çocuğu hastaneye geliyor, hamile ve bu kız çocuğunun sosyal medya üzerinden görüştüğü kişi tarafından istismara uğradığı ortaya çıkıyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)