Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu toplantısındaki konuşma

AYŞE SİBEL YANIKÖMEROĞLU (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, kıymetli bürokratlar; önümüzdeki teklif yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye'deki faaliyetlerini ilk kez özel bir kanunla düzenliyor.

Dijital platformların denetlenmesi, vergisel yükümlülüklerini yerine getirmeleri, tüketicinin ve turizm işletmelerinin korunması elbette üzerinde çalışılması gereken konular. Ancak düzenleme yaparken 2 şeye özellikle dikkat etmeliyiz: Kurallar açık ve net olmalı, getirilen yükümlülüklerin de somut bir gerekçesi ve ölçüsü bulunmalıdır. Bu açıdan, teklif hakkında cevaplanması gereken bazı önemli sorular olduğunu düşünüyorum.

İlk olarak neden 5 milyon lira? Teklif, yabancı platformların Bakanlıktan izin belgesi almasını zorunlu tutuyor. Belgenin bedeli 5 milyon lira, geçerlilik süresi ise iki yıl. Peki, bu tutar hangi hesaba göre belirlendi? Büyük küresel bir platformla çok daha küçük bir platform neden aynı bedeli ödeyecek? Bu rakamın nasıl belirlendiğinin açıklanması gerektiğini düşünüyorum Sayın Başkan. Ayrıca, lisans ücretinin döner sermaye yerine Bakanlık hesabına ödenmesini ve turizmin yükünü çeken yerel yönetimlere pay ayrılmasını öneriyoruz.

İkinci önemli konu, yüzde 17 komisyon sınırıdır. Teklif, platformlarının satış bedeli üzerinden alabileceği komisyon tutarını yüzde 17'yle sınırlıyor. Burada da aynı soruyu soruyorum: Neden yüzde 17? Kanuna böyle kesin bir oran yazıyorsak bunun dayanağını da bilmeliyiz.

Diğer yandan, Türkiye'de yetkili, Türk vatandaşı, gerçek veya tüzel kişi temsilcisi şartı getiriliyor ama temsilcinin hukuki ve mali sorumlulukları teklifte yer almıyor. Ayrıca, müşterilerinin yabancı temsilcilik üzerinden haklarını nasıl arayacakları da belirtilmiyor.

Sayın Başkan, bir diğer önemli düzenleme, bu platformların e-ticaret hizmet sağlayıcıları için zorunlu tutulan lisans bedelinden muaf tutulması. Burada şunu öğrenmek istiyorum: Bu platformları neden mevcut Elektronik Ticaret Sistemi içine almıyoruz? Bu durumda hangi yükümlülüklerden muaf olacaklar? Bu platformlar turizm ajansına pay ödeyecekler. Ancak turizm ajansının denetlenme yöntemi, Sayıştayın yetkisinin sınırları, gelir giderleriyle bütçe konularında belirsizlikler var. Ajansa pay aktarmak yerine, yerel yönetimlere turistik nüfusu karşılayacak altyapı yatırımları için kaynak ayrılabilir.

İzin belgesinin iptali konusuna da değinmek istiyorum Sayın Başkan. Teklifte ülke yararına aykırı, kamu güvenini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı faaliyetlerde bulunan platformların izin belgesinin iptal edeceğini belirtiyorsunuz. Burada temel bir hukuk sorusu var. Ülke turizmini baltalayıcı faaliyet nedir? Hangi somut fiilden söz ediyoruz?

Sayın Başkan, cezaları düzenleyen maddelerde de belirsizlikler var. Teklif ceza bakımından yerli ve yabancı siteler arasında ayrım yapmıyor. Ayrıca, platformların net işlem hacimleri de ölçüt alınmamış. Her ihlal için cezaların alt ve üst sınırları belirlenmeli. Çünkü büyük bir küresel siteyle küçük ölçekli bir yerli sitenin aynı ihlal için aynı cezayı ödemesi aynı caydırıcılığı sağlayamaz.

Son olarak, erişimin engellenmesi, düzenlenmesine değinmek istiyorum. Bakanlık belirli durumlarda platformun tamamına erişimin engellenmesine karar verebiliyor. Burada da şu soruyu sormalıyız. Hukuka aykırı içeriğin veya hizmetin engellenmesi mümkünken neden bütün platformun erişime kapatılmasını tercih ediyorsunuz?

Sayın Başkan, dijital turizm ekonomisini düzenleyelim. Tüketicimizi ve otellerimizi haksız uygulamalara karşı koruyalım. Türkiye'de faaliyet gösteren uluslararası şirketlerin de kurallara uymasını elbette sağlayalım. Ancak bunu yaparken ölçüsü açıklanamayan rakamlar, sınırları belli olmayan kavramlar ve gereğinden geniş idari yetkiler bırakmayalım.

Teklif bu hâliyle yerli acenteleri ve piyasa dengesini koruyamaz; aksine, yerli firmalar rekabet şanslarını ne yazık ki kaybedecekler. Ayrıca, turizm gelirini arttıracak ve yabancı turisti daha fazla çekecek bir düzenleme de göremiyoruz. Bu nedenle, teklifin geri çekilmesi, paydaşların görüşünün alınması ve eksikliklerin giderilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Teşekkür ediyorum.