Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Adana Milletvekili · İYİ Parti
Plan ve Bütçe Komisyonu · 5. yasama yılı · 19 Kasım 2026 · 1.105 kelime · yaklaşık 6 dakikalık okuma
Kaynak göster
Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti), 19 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.105 kelime.
Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti, Adana). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 19 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/ayyuce-turkes-tas-2026-11-19-tutanak-metni (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92886
[Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma](https://vekilpedia.com/konusma/ayyuce-turkes-tas-2026-11-19-tutanak-metni) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92886, erişim: 20 Kasım 2026
@misc{vekilpedia_konusma_ayyuce_turkes_tas_2026_11_19_tutanak_metni,
title = {Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma},
author = {{Vekilpedia}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/konusma/ayyuce-turkes-tas-2026-11-19-tutanak-metni}},
note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92886}; erişim: 2026-11-20}
}
Konuşmanın tam metni
TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)AYYÜCE TÜRKEŞ TAŞ (Adana)Teşekkür ederim Sayın Başkan.
Sayın Bakan, kıymetli bürokratlar, milletvekilleri ve basın mensupları; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Ben konuşmama dünyanın dört hafta önceye kadar daha önce hiç görmediği tarihî bir dönüm noktası niteliğinde yeni bir tehdide dikkatinizi çekerek başlamak istiyorum: Yapay zekâ şu an sistematik olarak ve otonom bir şekilde tüm dünyanın kritik altyapılarına saldırı başlatmış durumda. Saldırının başlangıcı belli devletlerin sponsorluğuna dayandırılmakla beraber şu an "ARTEX" adı verilen yeni siber saldırı harekâtı tamamen yapay zekâ tarafından otonom şekilde yürütülmektedir. Bunu herhangi bir siber saldırı hareketi olarak ya da daha önceden yaşanan siber saldırı hareketleriyle benzetmek ya da aynı şekilde ele almak doğru olmaz, çok büyük bir hata olur. Bu, insanoğlunun kendi eliyle yarattığı yeni nesil bir tehdidin ilk adımıdır. Makine hızıyla anlık olarak değişen çok ciddi bir tehdit ile karşı karşıyayız. Ben merak ediyorum Sayın Bakan, acaba bunu siz Bakanlığınız bünyesinde değerlendiriyor musunuz, takip ediyor musunuz? Bu konuda neler yapılıyor? Bununla ilgili bilgi verme imkânınız olursa memnun olurum.
Azerbaycan'la ilişkilerimizin korunmasının ve geliştirilmesinin önemli olduğunu, enerji güvenliğimiz ve Türk dünyasının bütünleşmesi açısından da stratejik önemi olduğunu burada vurgulamak istiyorum. Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin üçüncü ülkelerin müdahalelerine açık hâle gelmemesi için diplomatik hassasiyet gösterilmesi gerektiğinin de altını çizmek istiyorum burada.
Çin'in 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe koyduğu Etnik Birlik ve İlerlemenin Teşviki Yasası'ndan haberdarsınızdır. Doğu Türkistan Türklerinin millî kimliği, ana dili, kültürü ve dinî özgürlükleri açısından ciddi endişeler doğurmaktadır bu yasa. Ancak özellikle bu yasanın 63'üncü maddesi yalnızca Çin sınırları içerisindeki Doğu Türkistanlıları değil, dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan Doğu Türkistanlıları ve onların haklarını savunan kişileri de ilgilendirmektedir çünkü bu madde Çin yönetimine, ülke dışında yürütülen ve kendi etnik birlik anlayışına aykırı gördüğü faaliyetler hakkında hukuki işlem başlatma imkânı tanımaktadır. Ben size buradan sormak istiyorum: Sayın Bakan Türkiye'de yaşayan Doğu Türkistanlıların, hatta Doğu Türkistan'daki insan hakları ihlallerini dile getiren Türk vatandaşlarının dahi bu yasa kapsamında hedef alınması ihtimaline karşı hangi diplomatik girişimlerde bulundunuz? Avrupa Birliği ve uluslararası insan hakları kuruluşları bu düzenlemeye ilişkin endişelerini açıklarken Türkiye Cumhuriyeti'nin tutumu nedir? Doğu Türkistan meselesi yalnızca bir insan hakkı meselesi değil aynı zamanda tarihî, kültürel ve millî bir sorumluluğumuzdur. Türkiye tabii ki Çin'le ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürmeli. Bunu yaparken Doğu Türkistanlıların temel hak ve özgürlüklerini de kararlılıkla savunmalıdır diyorum.
Buradan da biraz sizin konuşmanıza ve bu verilen kitapçıkla ilgili başlıklara değinmek istiyorum ben de. Önce ben de bir Kıbrıs Türkü olarak Kıbrıs'la ilgili dikkatimi çeken bir konuyu sormak istiyorum: Kitapçığın altıncı sayfasında iki devletin yan yana var olmasını en gerçekçi çözüm olarak tanımlıyorsunuz, yedinci sayfadaysa ortak zemin bulunmadığını ve eski çözüm modellerinin tükendiğini belirtiyorsunuz ama hemen ardından Cumhurbaşkanı Erhürman'ın Rum liderle altı, ikili ve bir üçlü görüşmesi aktarılıyor. Görüşmelerin varlığı tek başına politika değişikliği kanıtı değildir tabii ki ancak Bakanlık bu görüşmelerin iki devlet politikasıyla nasıl bağdaştırıldığını ve hangi sınırlar içinde yürütüldüğünü bu kitapçıkta açıklamamış. Ben de merak ediyorum, ortak bir zemin yoksa Cumhurbaşkanı Erhürman'ın Rum liderle yürüttüğü görüşmelerin siyasi amacı nedir? Rum tarafı, egemen eşitliği kabul etmeden yeni 5+1 toplantısına gidilmesini Türkiye destekliyor mu acaba? Bir de federasyonunun yeniden gündeme gelmesini önleyen açık bir mutabakat var mı? Bunu merak ediyorum.
Adalar Denizi'yle ilgili de konuşmanızın 16'ncı ve 17'nci sayfaları Yunanistan'la iyi komşuluk ve iş birliğini anlattınız, vurguladınız orada. Kitapçığın 8'inci ve 9'uncu sayfaları da Atina Bildirgesi'ni ve üst düzey görüşmeleri anlatıyor. Ancak bu bölümlerde karasularının 6 milin üzerine çıkarılması, 1995 Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı, gayriaskerî statüdeki adalar ve egemenliği tartışmalı ada, adacık ve kayalıklar konusunda somut bir girişim açıklamalarına rastlamadık. Yunanistan'a Adalar Denizi'nde 6 milin üzerinde çıkarılmasının kabul edilmeyeceği son görüşmelerde acaba açıkça bildirildi mi? 1995 Türkiye Büyük Millet Meclisi kararının geçerliliği konusunda herhangi bir tereddüt var mı? Silahlandırılan gayriaskerî statü dedik ve Adalar için hangi resmî, hukuki girişimler yapıldı? Fener Adası ve Karaada'nın egemenliği konusunda Yunanistan'a hangi notalar verildi?
Doğu Akdeniz kısmıyla ilgili de kitapçığınızın 3'üncü sayfasında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi hariç bütün kıyı devletleriyle anlamlı müzakerelere hazır olunduğu belirtiliyor ancak Suriye ve Filistin'le deniz yetki alanlarının sınırlandırılması için yürütülen somut bir müzakere veya takvim açıklanmıyor. Suriyey'le deniz yetki alanları sınırlandırma anlaşması için resmi müzakereler başlatıldı mı? Eğer başlatılmadıysa neden böyle bir girişim yapılmıyor? Filistin'de böyle bir anlaşma yapılmasının hukuki ve coğrafi imkânları değerlendiriliyor mu? Değerlendiriliyorsa bununla ilgili sonuç nedir? Doğu Akdeniz'de yeni sınırlandırma anlaşmaları için somut diplomatik takvim hâlâ neden açıklanmıyor?
Kitapçığınızın 4'üncü sayfasında Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim 2026 tarihli kararını olumlu gelişme olarak aktarıyorsunuz ve konuşmanızın 18'inci sayfasında da bu gelişmeyi vurguluyorsunuz. Bu önemli bir diplomatik kazanım olarak sunuluyor ancak mutabakatın uygulanması, ortak deniz faaliyetleri ve ekonomik sonuçları hakkında somut bir program belirtilmiyor. Libya Temsilciler Meclisinin kararından sonra hangi uygulama adımları atıldı? Bunu merak ediyoruz. Mutabakat kapsamındaki sahalarda ortak araştırma, enerji ve denizcilik faaliyetleri için takvim var mı, varsa nedir? Libya'nın doğusu ve batısıyla ortak bir uygulama mekanizması kurulacak mı?
Bir de bu Great Sea Interconnector ve Fransız araştırma gemisiyle ilgili sormak istiyorum. Kitapçığınızın 3 ve 5'inci sayfaları arasında deniz yetki alanları ve deniz mekânsal planlaması ayrıntılı anlatılıyor ama Great Sea Interconnector ve bu Marengo, Fransa'nın başvurduğu ve karşılıklı NAVTEX ilanları hakkında somut bir açıklama bulunmuyor. Türkiye'nin kıta sahanlığı üzerindeki haklarının tartışıldığı güncel bir olayın deniz yetki alanları bölümünde açıklığa kavuşturulmamasını önemli bir eksiklik olarak burada belirtmek istiyorum. Fransa Türkiye'ye bilgi mi verdi, izin istedi bu konuda, bunu duymak istiyoruz. Türkiye hangi koordinatlar için muvafakat verdi ve aynı koordinatlar için Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum yönetiminden de izin alındı mı? Türkiye'nin verdiği muvafakatin hukuki niteliği nedir, belgeler açıklanacak mıdır?
Suriye'yle ilgili de konuşmanızın 12'nci sayfasında SDG'nin entegrasyonunun tamamlanmasına destek verdiğinizi belirttiniz. Kitapçığın 33'üncü sayfasında SDG'nin Suriye ordusuna entegrasyonunun tamamlandığının ve feshedildiğinin duyurulduğu fakat bunun sürecin tamamlandığı anlamına gelmediğini açıkça ifade etmişsiniz. Burada mutlaka açıklığa kavuşturulması gereken bir güvenlik meselesi olduğunu düşünüyoruz. Örgütün feshedildiğinin duyurulmasıyla silahlı ve örgütsel yapısının fiilen tasfiyesi aynı şey değildir. SDG/PKK'nın silahlı birlikleri, komuta zinciri ve silah envanteri tamamen tasfiye edilmiş midir? Entegre edilen unsurlar bireysel olarak mı yoksa mevcut örgütsel yapıları korunarak mı Suriye ordusuna alınmıştır? PKK bağlantılı komutanların Suriye güvenlik yapısında görev alması kabul ediliyor mu? Türkiye bu sürecin tamamlandığını hangi somut ölçülerle belirleyecektir?
Karadeniz'deki saldırılarla ilgili de kitapçığın 19 ve 20'nci sayfalarında Montrö'nün uygulaması, Rusya ve Ukrayna'yla temaslar, Türk bağlantılı sivil gemilere yönelik saldırıların kabul edilemeyeceği ve karşı tedbir hakkının saklı tutulduğu belirtiliyor. Ayrıca, Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nun görev alanının denizaltı kritik altyapıya genişletildiği açıklanıyor. Bu somut bir güvenlik girişimidir ancak ticaret gemilerine yönelik saldırıları önleyecek fiilî korunma mekanizması ayrıca açıklanmamıştır. Türk Bayraklı, sahipli ve işletilenli kaç ticaret gemisi saldırıya uğradı? Bu saldırıların kaçında sorumlular belirlendi? Rusya ve Ukrayna'ya hangi resmî protesto notaları verildi? Güvenli deniz koridoru ve konvoy sistemi için somut girişim var mı? Saklı tutulan karşı tedbir hakkı hangi şartlarda kullanılacaktır?
Son olarak da...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
AYNI TOPLANTIDA
Aynı gün bu komisyonda konuşanlar
81 konuşma daha · 19 Kasım 2026