İl özel idarelerine ve belediyelere genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmesi hakkında kanun teklifi ile plan ve bütçe komisyonu raporu (s.s.:248)

İÇİŞLERİ BAKANI BEŞİR ATALAY (Ankara)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önce, görüşülmekte olan, yeni başladığımız, bugünkü önemli kanun teklifiyle ilgili ben de hepinizi saygılarla selamlıyorum. Bu konuda Hükûmet adına konuşma yapmadım çünkü zaten teklif ama arada benim de yine söyleyeceklerim var, bir madde üzerindeki konuşmalarda söz alacağım ama sorularınızı cevaplamaya başlarken…

Tabii çok sayıda soru soruldu. Bunlardan bir kısmı, takdir edersiniz, rakamlarla ilgili falan, çalışılması gerekir. Mesela, başta, Sayın Genç’in ilk sorusu partilerle ilgili soruşturma iznine ait.

Bir defa şunu ifade edeyim: Belediye başkanlarıyla ilgili soruşturma izni sürecinde, biliyorsunuz, Bakanın veya yönetimin aldığı karar yargıya gider yani idari yargıya gider, soruşturma izni verseniz de vermeseniz de bir yargı süreci de vardır.

Biz size sayıları da verelim ama biz, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak ve AK Partinin Hükûmeti olarak belediyelere kaynak dağılımında nasıl en adaletli sistemi uygulamaya başladıysak hükûmet olduğumuz günden bugüne, bu konularda da hiçbir tereddüdünüz olmasın.

Soruşturma izniyle ilgili de: Suçu olanla ilgili o yönde ileri belirtiler, tespitler varsa mutlaka soruşturma izni verilir, parti farkı falan gözetilmez.

Bu, İstanbul ve Ankara Belediyelerinin borçları, ağaçlandırma giderleri, lale parası vesaire, onlarla ilgili de müsaadenizle yazılı cevap verelim.

Sayın Çalış’ın belediyelerle ilgili norm kadro konusundaki sorusu: Bu konudaki yeni yönetmelik çalışması devam ediyor. Biliyorsunuz, bu, Devlet Personel Başkanlığıyla birlikte yürütülen bir çalışmadır. Üzerinde görüş alışverişi devam ediyor ve yeniden düzenlenecek o. Onu ifade etmiş olayım.

Burada Sayın Çelik’in iki sorusu var. İkinci sorusunu cevaplıyorum, birinciyle ilgili yazılı cevap verilecek. “Kapatılan belediyelerle ilgili çalışmalar var mı?” diyor.

Değerli milletvekilleri, biliyorsunuz, yüce Mecliste kabul edilen o Kanun’la zaten süreç belirlenmişti. O belediyelerle ilgili tasfiye işleminin nasıl yapılacağı ve sorumluluklar orada da ifade edilmişti, tespit edilmişti, o çerçevede yürüyor ama bizim genel hassasiyetimiz şudur Hükûmet olarak: Hem bu belediyelerle ilgili hem bütün köylerimizle ilgili yeniden bir çalışma… Şu anda onun toplantı gününü belirledik temmuz ayı olarak. Köy Kanunu’nu tartışmaya açıyoruz. Sanıyorum, temmuz ortasında onun ilk toplantısı yapılacak, bir sempozyumla başlatıyoruz. Yani biz bu dönemde bütün köylerimizle ilgili idari yapılanmayı ve hizmet üreten yapılanmayı yeniden değerlendireceğiz. Köy yönetimini sadece bugünkü gibi sembolik bir yönetim değil, hizmet üreten, belediye ile muhtarlık arası bir yapıya kavuşturma yönünde çalışmalar yapacağız. Bunu ifade edeyim. Ama özellikle, sekiz yüz altmış iki belediyemiz nüfusu 2 binin altına düştüğü için, biliyorsunuz, belediye statüsünü kaybetti. Onlarla ilgili durumu, hizmetlerin aksamamasını biz o Kanun’da garantiye aldık. Bir defa, ödenekleri onların il özel idaresine aynen gidecek. Bugün almakta oldukları aylık ödenek gidecek ve onlar o köylerimize hizmet olarak harcanacaktır ve diğer prosedürler de yakından takip edilecektir. Onda bir endişe olmasın, ifade etmek isterim.

Burada “Hükûmet tasarısı iken neden teklife dönüştürüldü?” diye bir soru var. Esasen, Sayın Ayhan da konuşmasında buna değinmişti, Milliyetçi Hareket Partisi Sözcüsü. Onu da açıklayayım değerli milletvekilleri: Biliyorsunuz, AK Parti Hükûmetinin, başından beri kamu yönetimine ve yerel yönetimlere dönük ciddi çalışmalarımız oldu. Mümkün olabildiğince merkezî yönetimden yerel yönetimlere doğru görev ve yetki kaydırması yapmaya çalıştık. Vatandaşa daha yakın olan, vatandaşa günlük hayatında en önemli hizmetleri üreten, özellikle belediyelerimizle ilgili, onların yetkilerini, görevlerini mümkün olabildiğince daha fazla artırdık. Bir kısmında da biliyorsunuz yarım kaldı, başarılamadı ama kaynaklarını da bu çerçevede artırma çalışması içinde olduk. Şimdi, bizim aslında 2006 yılında Hükûmet olarak üzerinde çok ciddi çalışılan bir tasarımız söz konusudur. O, 2006 yılında Meclise intikal etti, geçen dönem çıkarılamadı. Biz, onu bu dönem tekrar yeniledik ama bu yılın da -yasama dönemi- kısalması üzerine o tasarımızdan şimdilik vazgeçtik. O tasarımızı biz tamamen iptal etmiş değiliz, o tasarımız üzerinde duracağız. Çünkü orada daha geniş kapsamlı, belediyelerin öz gelirlerini de düzenleyen boyutlar var. Sadece, genel bütçeye vergi gelirlerinden elde edilen paylardan belediyelere verilen kısmın düzenlenmesi değil, orada daha geniş kapsamlı bir düzenleme var. Ama sürenin kısalması, yasama yılının kısalması sebebiyle, daha pratik olsun ve daha çabuk olsun, bu yaz döneminden önce bunu kanunlaştıralım diye teklif hâlinde arkadaşlarımız tarafından verilmiş oldu ve o tasarıyı şimdilik biz beklemeye aldık. Onu ifade ediyorum.

Kızılırmak suyuyla ilgili: Değerli arkadaşlar, bu konuda zaten basında da ciddi tartışmalar sürüp gidiyor ama bir yandan da hem Sağlık Bakanlığımız hem Çevre ve Orman Bakanlığımız hem Ankara Büyükşehir Belediyesi çok ileri açıklamalar yaptılar, tahlil sonuçlarını açıkladılar; bu konuda endişe olmadığı yönünde -ilgili kurumlarımız bunlardır biliyorsunuz- hiçbir endişeye mahal olmadığı yönünde tespitler ve açıklamalar yaptılar. Dolayısıyla, biz o açıklamalarla kendimizi sınırlıyoruz ama biz de İçişleri Bakanlığı olarak bütün bu tartışmaları, iddiaları ve bunlara verilen cevapları bilgi olarak Ankara Büyükşehir Belediyesinden istedik. Tabii, bir de bunun İzmir boyutu var. O konuda da şu anda hem Belediyenin hem de ilgili bakanlıklarımızın yine tahlilleri, çalışmaları devam ediyor. Tabii, İzmir’deki sorun, birkaç senedir bu şekilde devam etmesine rağmen sanki yeni tespit edilmiş gibi bu göstergelerin yeni açıklanmış olmasıdır. O tabii biraz üzücü bir boyutudur.

AKİF AKKUŞ (Mersin)Söylemeyelim mi Sayın Bakan?

İÇİŞLERİ BAKANI BEŞİR ATALAY (Ankara)Burada, tabii, biz bu teklifi Hükûmet olarak desteklerken bu teklife bir kaynak ayırıyoruz, bütçeden bir kaynak ayrılacak. Değerli milletvekillerimiz haklı olarak, il özel idarelerine ve belediyelere ek gelir verirken “Bunun kaynağı neresidir? Bütçe dengeleriyle ilgili irtibatı nasıldır? Bu çalışılmış mıdır?” diye sorular soruyorlar. Birkaç soru var bu konuda. Plan ve Bütçe Komisyonumuzda da bunu biz açıklamıştık. Değerli arkadaşlar, bu konuda ciddi çalışmalar yapıldı; hem Maliye hem Hazine hem Devlet Planlama Teşkilatıyla değerlendirmeleri yapıldı. Biliyorsunuz, gelecek yıllara dönük bizim -zaten karar verdik, şu anda da yayınlanmak üzere- orta vadeli programımız yayınlanacak. Burada finansman dengeleri yeniden değerlendirildi. Başta GAP bölgemize, GAP projesine ayrılan ödenek de dâhil, belediyelere ve il özel idarelerine ayrılacak ek ödenekler, hepsi burada değerlendirildi ve bu finansman dengesi içinde karşılığı da belirtilerek bu teklife biz destek veriyoruz. Onu açıkça ifade etmiş olayım.

KEMALETTİN NALCI (Tekirdağ)Sayın Bakanım, Tekirdağ ile ilgili bir soru sormuştum.

İÇİŞLERİ BAKANI BEŞİR ATALAY (Ankara)Bu artış oranlarıyla ilgili bir soru vardı. “Artış oranları büyükşehirlerde, merkez ilçelerde, diğer belediyelerde ne kadardır?” Bizim elimizde… Bir de önergemiz gelecek. O önergemiz de eğer kabul görürse o çerçevede onu da kabul edilmiş farz ederek ben yeni artış oranlarını ifade ediyorum. İl özel idarelerindeki artış yüzde 56 oranındadır. Belediyelerde yüzde 42 oranındadır. Büyükşehir ilçe belediyelerinde yüzde 42 oranındadır. Büyükşehir belediyelerinde ise yüzde 36 oranındadır. Toplam il özel idareleri ve bütün belediyelerde artış oranımız yüzde 44 oranında olacaktır bu teklif yasalaşırsa.

Tabii, Sayın Işık sordu, diğer arkadaşlarımızın da bu konuda soruları var, değerli milletvekillerimizin. Efendim, büyükşehirler ile diğer belediyelerin farkı meselesi…

Başkanım, süre bitti ama siz takdir ediyorsanız devam ederim. Daha epeyce soru var.