Devlet istihbarat hizmetleri ve milli istihbarat teşkilatı kanununda değişiklik yapılmasına dair (2/2011) (s. sayısı: 563)

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Kırıkkale)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önce yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Cumhuriyetimizin önemli bir kurumunun yasa teklifini, bazı maddelerindeki değişiklikleri görüşüyoruz. Burada konuşmaların hepsini dikkatle dinledik. Esasen Komisyonda zaten iki gün çok geç saatlere kadar görüşülmüştü, bütün grupların temsilcileri de görüşlerini ifade etmişlerdi.

Tabii, buradaki konuşmalarda yani keşke hem bu metni hem mevzuatı, biraz da uluslararası alanda istihbarat teşkilatları ne yapar, onları bilerek, biraz bilgi alarak konuşulsa daha faydalanırdık.

KAMER GENÇ (Tunceli)Bunları yalnız sen mi biliyorsun?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Yani diğer ülkelerde nasıl çalışır…

HASAN HÜSEYİN TÜRKOĞLU (Osmaniye)Biz de onu diyoruz zaten, tartışılmadan geldi kamuoyunda.

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Burada geçen bazı kavramlar mesela, hiç çalışılmamış.

ÖZGÜR ÖZEL (Manisa)Hemen Meclise hakaretle başladınız, hemen!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Ayrıca, Komisyonda çok görüşüldü.

KAMER GENÇ (Tunceli)Sen hangi bilginle konuşuyorsun burada ya!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Orada bunlar tabii çok cevaplanmıştı ama tekrar burada cevaplayacağız.

Doğrusu, burada gerçek olmayan şeyler de var, yani işte “denetleme yok” gibi falan. Bunları, doğrusu, tabii, bilmeden konuşmalar olarak görüyorum ben.

HASAN HÜSEYİN TÜRKOĞLU (Osmaniye)Sayın Bakan, o ifade size ait, “MİT denetlenmedi.” diyen sizsiniz.

ÖZGÜR ÖZEL (Manisa)Allah Allah!

ALİ SERİNDAĞ (Gaziantep)Hakaret ediyorsunuz! Senden çok daha iyi biliyoruz, senden çok daha iyi biliyoruz!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Şu anda MİT’in denetlemesi var; Başbakanlık Teftiş Kurulu denetler, bir de Sayıştay denetler. Yani onu ifade etmek istiyorum. Neyse…

Şimdi, değerli milletvekilleri, bu tekliftir, 2 milletvekilimizin teklifidir ama -bunu daha önce de ifade ettik- esasen herkes bilir, hangi milletvekilimiz teklif verirse o Hükûmete gelir ve Hükûmet o teklifle ilgili Meclise görüş gönderir…

KAMER GENÇ (Tunceli)Hükûmet bilmiyor mu, Hükûmet âciz mi?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)…ve o geldiğinde Hükûmet, bu teklifi uygun bulur veya olumsuz görüş verir. Milletvekillerinin yasamaya katkısını, teklif olarak katkısını burada çok eleştirmeyi, doğrusu, tabii, tuhaf buluyorum.

KAMER GENÇ (Tunceli)Hükûmet yok! Baksana sıralar boş! Bak, sıralar boş, boş!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Ayrıca, doğrusu, biz bunu Komisyonda çok görüştük ve ilk teklif üzerinde Komisyonda 11 adet önergeyle büyük değişiklikler yapıldı ve bu değişikliklerin neredeyse tamamını Hükûmet olarak biz talep ettik.

AHMET TOPTAŞ (Afyonkarahisar)Hani danışılmıştı size?

KAMER GENÇ (Tunceli)Kanun teklifi bu, tasarı değil.

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)İkincisi, Komisyondan geçen metin üzerinde tekrar çalıştık. Biliyorsunuz bu seçimden önceydi. Tekrar çalıştık ve şu anda grup başkan vekillerimizde var, 7 önerge daha veriyoruz ve biraz daha değişiklik…

KAMER GENÇ (Tunceli)Doğru dürüst bir kanun tasarısı getirseniz olmaz mı?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Bu değişiklikler biraz da değişik gruplardan, muhalefet milletvekillimizin eleştirileri ve teklifleri doğrultusunda… Onları en azından kendileri biliyorlar. Keşke burada onları da ifade etselerdi memnun olurduk.

Tabii, o önergeler yarın zaten maddeler görüşülürken gündeme gelecek yani o Komisyon üyelerimiz -burada konuşma yapanlar da onlar- bunları biliyorlar ama sanki onlar yokmuş gibi konuşmalar yaptılar.

Ayrıca, burada, tabii, bizim bir sözümüz vardı Komisyonda -biraz daha üzerinde çalışmamız gerekiyor- Türkiye Büyük Millet Meclisinin güvenlik ve istihbarat çalışmalarını denetleme hakkını getirmek istiyoruz diye, bu konuda bir komisyon kuracağız diye. Bu konuda çalışmalarımızı tamamladık, kararımızı verdik. Yarın ilgili bölüm geldiğinde bir madde ihdasıyla onu da gerçekleştireceğiz. Yani millî iradenin temsilcisi olan Türkiye Büyük Millet Meclisinin ülkenin güvenlik ve istihbaratında daha fazla söz sahibi olmasını çok önemli görüyoruz.

KAMER GENÇ (Tunceli)Yargıyı kaldırıyorsunuz, yargı denetimini.

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Bu, evvelden beri bizim şeyimizdi. Ben buna Komisyon çalışmalarında söz vermiştim, o sözümüzü de yerine getiriyoruz. Bunu da önemli bir husus olduğu için açıklıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi, bilindiği gibi, Millî İstihbarat Teşkilatı, 1984 yılında yürürlüğe giren 2937 sayılı Yasa’yla ülkemiz adına bu görevi yürütmektedir ve ne var ki otuz yıl öncesine dayanan bu MİT Kanunu’nun çağın gereklerini karşılamaktan artık uzak olduğunu biliyoruz.

Küresel gelişmeler tüm devletlerin istihbarat ihtiyaçlarını çeşitlendirmiştir. Bu itibarla, başta Avrupa Birliği ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere pek çok ülke 2000’li yılların başlarından itibaren istihbarat mevzuatlarını çağın gereklerine uygun şekilde düzenlemişlerdir. Batılı ülkelerin yeni mevzuatları incelendiğinde, bu ülkelerin istihbarat servislerinin MİT’ten daha geniş imkânlarla donatıldığını görüyoruz.

İstihbarat teşkilatı ülkeler için önemlidir, Türkiye için de önemlidir ve burada, Mecliste görüşürken tabii böyle bir kurumun yasasını görüştüğümüzü de bilmemiz gerekir.

Malumunuz olduğu üzere, 1926 yılında kurulan Millî İstihbarat Teşkilatı, mevcut yasasının yürürlüğe girdiği dönemde ülkemizde istihbarat faaliyetiyle iştigal eden tek kurumdu. Ancak, aradan geçen otuz yılda, başta Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Daire Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı İstihbarat Başkanlığı ve ihtisas görevi yürüten MASAK gibi kurumlarımız da yurt içi istihbarat alanında önemli imkânlara kavuşmuşlardır.

Huzurunuza getirdiğimiz -tabii komisyondan sonra Meclise gelen- bu teklif de hemen her konuda istihbarat toplamaktan sorumlu olan İstihbarat Teşkilatının görev alanlarının daha belirgin hâle getirilmesini amaçlamaktadır. Başka bir ifadeyle, Batılı örneklerde olduğu gibi mevzuatın şeffaflığı artırılırken kurumun daha geniş imkânlara kavuşturulması hedeflenmektedir. Yasa teklifiyle Millî İstihbarat Teşkilatının dış güvenlik, millî savunma, terörle mücadele, istihbarata karşı koyma ve siber suçlarla mücadele konularındaki faaliyetleri yoğunlaştırılacak, teşkilatın ağırlıklı olarak dış istihbarat ve dış güvenlik konularıyla yönetilmesi sağlanacaktır.

Hükûmetimizin, biliyorsunuz, başından beri bir politikası var; Millî İstihbarat Teşkilatını mümkün olduğunca -diğer ülkelerde de emsallerinde olduğu gibi- dış istihbaratta ve dış görevde görevlendirmek.

ALİ SERİNDAĞ (Gaziantep)Ama teklif bunu öngörmüyor ki!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)İç istihbaratta bizim kendi diğer kurumlarımız var. Asli görevi millî güvenlik istihbaratını oluşturmak olan Millî İstihbarat Teşkilatının yasasının mevcut ihtiyaçlar çerçevesinde düzenlenmesiyle devletimizin istihbarat alanındaki kaynak ve personelini daha etkin ve verimli kullanabilmesi temin edilecektir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemiz, son yıllarda dış politikada etkinliğini artırmaktadır. Dış politikamız açısından sadece yakın kuşakta değil, uzak kuşakta yer alan ülkelerde de neler olup bittiğini algılamak, anlamak, anlamlandırmak ve buna uygun politikalar geliştirmek önem kazanmıştır. Bu durum ülkemizin dış istihbarat alanındaki ihtiyaçlarını da şekillendirmektedir ve çeşitlendirmektedir. Bu nedenle, teşkilatın imkân ve kabiliyetinin dış istihbarata odaklanması Hükûmetimizin önceliğidir. Zira sözlerimin başında belirttiğim gibi, emniyet istihbaratı başta olmak üzere diğer kurumlarımız iç istihbarata yönelik faaliyetlerini hâlihazırda zaten sürdürmektedir.

21’inci yüzyılın değişen dinamikleri uluslararası politikada yeni gelişmelere sebep olmaktadır. Bu gelişmeler ise diplomasi kanallarını çeşitlendirmektedir. Günümüzde, ticaret diplomasisi, enerji diplomasisi, kültürel diplomasi gibi klasik diplomasi kanallarının yanı sıra istihbarat servisleri tarafından yürütülen diplomasi faaliyetleri de dış politikada önemli rol oynamaktadır. Hükûmetimiz, bazen klasik diplomasiyle gerçekleştiremediğini Irak, Afganistan ve Filistin konularında olduğu gibi, istihbari diplomasiyle yapmaktadır.

ALİ SERİNDAĞ (Gaziantep)Suriye…

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Örneğin, teşkilat, Filistin ve İsrail arasındaki esir değiş tokuşunda çok önemli bir rol oynamıştır, Gazze savaşının ateşkesinde ve Irak’ta çok mühim roller üstlenmiştir. Hepimizin bildiği üzere bu kapasiteyi ülkemizdeki çözüm süreci için de kullanıyoruz ve burada çok da verimli bir çalışma yürütülmektedir. Yakın coğrafyamızda…

OKTAY VURAL (İzmir)Çok verimli, çok verimli vallahi!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Kim ne derse desin, biz, çözüm sürecinde kararlıyız ve MİT de burada çok önemli bir görev görüyor ve bunu yürüteceğiz, en hayırlı çalışmalardan birisi olarak ülkemiz için görüyoruz.

OKTAY VURAL (İzmir)Zaten siz yürütüyorsunuz! Yürütüyorsunuz zaten, yürütüyorsunuz!

MUSA ÇAM (İzmir)Ne yapıyorsunuz, onu açıkla, görüşmeleri açıkla!

OKTAY VURAL (İzmir)PKK terör örgütünün istek ve arzularını yerine getiriyorsunuz!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla)Yakın coğrafyamızda yönetim zafiyeti yaşayan ve istikrarsızlığa sürüklenen ülke sayısı giderek artmaktadır. Bu durum, ülkemiz için çeşitli siyasi, ekonomik ve sosyal riskleri de gündeme getirmektedir. Millî İstihbarat Teşkilatının söz konusu bölgelere yönelik olarak teknik ve insan istihbaratına ilişkin kapasitesinin geliştirilmesi ülkemiz açısından kritik bir önemi haizdir. Bu ihtiyaca binaen, teşkilat son yıllarda insan kaynakları ve teknoloji açısından önemli bir dönüşümden geçmektedir. Kuruma yabancı dil uzmanları alınmakta, analistler yetiştirilmekte ve yeni teknolojiler istihbari faaliyetlere adapte edilmektedir. Ancak, bu konuda hâlen alınması gereken de önemli mesafeler vardır. Her büyük ülkenin ciddi, büyük bir istihbarat teşkilatı vardır ve büyük ülkelerin en önem verdiği kurumlardan birisidir.

Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; tabii, teknolojinin iletişim alanında sağladığı yenilikler tüm ülkeleri ve istihbarat teşkilatlarını teknik istihbarat imkânlarından azami ölçüde faydalanmaya sevk etmiştir. Zira, dış politika ve millî savunma konularında teknik istihbarat toplama gayretleri insan istihbaratı kadar önem arz etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Rusya, Çin, Avustralya, Kanada gibi bazı ülkelerin sadece teknik istihbarat alanıyla iştigal eden müstakil teşkilatları bulunmaktadır. Fransa, Hollanda, İspanya, İtalya ve Almanya’da ise ülkemizde olduğu gibi teknik istihbarat ve insan istihbaratı toplama çabaları bir arada yürütülmektedir. Bu itibarla, 2012 yılında Genelkurmay Elektronik Sistemler (GES) Komutanlığı Millî İstihbarat Teşkilatına devredilmiş olup bu kurumumuz “Sinyal İstihbaratı Başkanlığı” adı altında MİT içindeki elektronik istihbarat üniteleriyle birleştirilmiştir.

KAMER GENÇ (Tunceli)Niye devrettiniz onu açıklasana!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Kırıkkale)İki kurumumuzun teknik istihbarat kapasitesinin birleştirilmesiyle yabancı askerî kuvvetlerin haberleşmeleri başta olmak üzere, millî çıkarlarımızı korumaya yönelik teknik istihbarat faaliyetleri Millî İstihbarat Teşkilatı içerisinde büyük önem kazanmıştır.

GÜRKUT ACAR (Antalya)Oslo’da koydunuz mu?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Kırıkkale)Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; yasa teklifimiz her şeyden önce, bütün vatandaşlarımızın güvenliği ve refahının yurt dışı ve bağlantılı olarak yurt içinden gelecek tehditlere karşı daha etkin korunmasını amaçlamaktadır.

Malumunuz olduğu üzere, MİT tarafından yurt dışında rehine kurtarma faaliyetlerinde de bulunulmuştur. Çeşitli bölgelerde muhtelif gruplarca alıkonulan vatandaşlarımızın ve başka ülke vatandaşlarının kurtarılmasında -Suriye, Afganistan, Sudan gibi- teşkilatımız önemli görevler görmüştür.

GÜRKUT ACAR (Antalya)Oslo’yu anlat Sayın Bakan, Oslo’yu anlat!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Kırıkkale)Millî İstihbarat Teşkilatının bu etkinliği, kendi vatandaşlarını kurtarmakta yardıma ihtiyaç duyan diğer ülkeler tarafından saygıyla karşılanmaktadır.

Yeni yasayla birlikte, MİT’in yurt dışında rehin alınan başta basın mensupları olmak üzere, her kesimden, her meslekten vatandaşlarımızın menfaatine olacak şekilde faaliyetlerini, etkinliğini artırması amaçlanmaktadır.

Tabii, Millî İstihbarat Teşkilatının faaliyetleri yasadaki görevleriyle sınırlıdır. Sayın milletvekilleri, özellikle yüce Meclise şunu ifade etmek istiyorum: Şu anda, MİT’in çalışmalarının büyük kısmı yasasından ziyade gizliliği olan bir yönetmelikle yürütülmektedir ve buraya getirdiğimiz düzenlemelerin bir kısmı o yönetmeliktedir. Yanımda var, burada yönetmelik de, isteyene gösteririm.