22 temmuz 2004 tarihinde pamukova'da meydana gelen kazaya neden olan "hızlandırılmış tren"olarak adlandırılan uygulama

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 22 Temmuz 2004 Perşembe günü Pamukova'da meydana gelen ve 38 yurttaşımızın hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan kazayla ilgili olarak Cumhuriyet Halk Partisi Grubunun Ulaştırma Bakanı hakkında gensoru açılmasına ilişkin önergesi üzerine Hükümetimizin görüşlerini açıklamak için huzurunuzdayım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sözlerime başlarken, bir süre önce vefat eden milletvekilimiz Halil İbrahim Yılmaz'a Allah'tan rahmet diliyorum. Ayrıca, bu kazada hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet, yakınlarına sabır ve başsağlığı, yaralılara da acil şifalar diliyorum.

Her şeyden önce, gensoruya konu olan tren kazası hakkında kasıtlı olarak kamuoyunda oluşturulan bilgi kirliliğinin giderilmesine fırsat tanıdığı için, Cumhuriyet Halk Partisi Grubuna özellikle teşekkür ediyorum. AK Parti Grubuna da, bu önergeye müspet yaklaşıp destek verdikleri için ayrıca teşekkür ediyorum.

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Birazdan göreceğiz Sayın Bakan!

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Olayın kamuoyuna yansıma şekline, yazılanlara, konuşulanlara, zaman zaman insaf ve hakkaniyet ölçülerini aşan eleştirilere cevap vermek üzere huzurunuzda değilim. Milletimin vekillerine ve onları bu yüce çatı altına gönderen aziz milletimize seslenmek istiyorum; zira, kamu vicdanı, en önemli hakem olarak bütün uygulamalarımızın en yakın takipçisidir.

Sözlerimin başında, kamuoyunun bu konunun takipçisi olması gerektiğini bir kez daha talep ediyorum. Sonuçları ne olursa olsun, gereğinin yapılacağı konusunda halkımız hiç tereddüt etmemelidir. 22 Temmuz akşamı meydana gelen tren kazasında hayatını yitiren vatandaşlarımızın acısını, hepimiz, hâlâ yüreğimizde hissediyoruz.

Bir trafik kazasında, bir uçak kazasında, bir gemi kazasında neler yapılır; tabiî ki, kazaya derhal müdahale edilir, ölenler ve yaralananlar tespit edilir, ölü sayısının artmaması için yaralılar üzerinde gerekli tıbbî tertibatlar alınır, teknik yardımlar ulaştırılır; kKazada ölenler için insanlık görevi neyse, devletin görevi neyse onlar yapılır, yaralananların tedavileriyle meşgul olunulur, yakınları teskin edilmeye çalışılır, yaralar sarılır, acılar dindirilmeye çalışılır. Bütün bunlar yerine getirildikten sonra da, o kazanın sebepleri araştırılır; kazada hatası, kusuru olanlar tespit edilir, kazanın insanî boyutu, teknik boyutu, idarî boyutu incelenir.

Pamukova'da meydana gelen kazada da, devlet organları, Bakanlık olarak biz de bunlarla ilgilendik; ancak, biz bunlarla ilgilenirken, bazı siyasîler, ne yazık ki, bu kazadan siyasî çıkar elde etme gayreti içerisine girmişlerdir. Bunu üzülerek ifade ediyorum. Hiçbir kaza, hiçbir olay, hiçbir insan ölümü siyasî çıkar sağlamanın malzemesi olmamalıdır.

Ulaştırma araçlarında kazalar insanlığın ortak sorunudur. 1997 de trafik kazalarının 100 üncü yıldönümüydü ve yüz yıl içerisinde dünyada 26 000 000 insan trafik kazalarında hayatını kaybetti. Savaşlarda bile bu sayıda insan kaybı olmamıştır. Bu bakımdan, kazalar, bugün insanlığın ortak bir sorunudur ve mutlaka çözüm bulunmalıdır.

Kimse kaza olmasını istemez değerli arkadaşlar; ancak, hepimiz biliyoruz, karada, denizde, demiryollarında meydana gelen kazaları tamamen yok etmek mümkün değildir. Alınan bütün önlemlere ve teknolojideki olağanüstü gelişmelere rağmen, ne yazık ki, dünyanın hiçbir yerinde kazaların önüne geçmek mümkün olmamıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yine, ülkemizde 5 000'e yakın vatandaşımız trafik kazalarında her yıl hayatını kaybediyor, 100 000'e yakın vatandaşımız yaralanıyor.

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Göreviniz ne Sayın Bakan...

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)2002 yılı sonu itibariyle -buraya özellikle dikkatinizi çekmek istiyorum değerli milletvekilleri- karayolunun ülke taşımacılığımızdaki payı yüzde 94'e ulaşmıştır; geri kalan yüzde 6'lık orana ise, hava taşımacılığı, deniz taşımacılığı ve demiryolu taşımacılığı sıkışmıştır. Elli yıllık ihmalin bizi getirdiği nokta budur. Bir kere bunun tespitini yapmamız lazım.

M. CEVDET SELVİ (Eskişehir)Onun için mi hızlandırdınız?!

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Bu dengesizliğin sürdürülebilme imkânı yoktur. Bunu gören Hükümetimiz ve Bakanlığımız, karayollarındaki yükü azaltmak ve ulaşım modları arasında yeniden dengeyi kurmak için süratle çalışmalara başlamıştır. Bu amaçla bilim adamlarından oluşturulan 20 kişilik bir çalışma grubu ulaşım ana planı çalışmalarını başlatmış, çalışmaların birinci raporu çıkmış, ikinci raporu da ağustos ayında bitmiş olacaktır. Amaç, ulaşım modları arasında denge sağlamak, deniz, hava, demiryolu taşımacılığının birbirini tamamlar nitelikte uyumlu gelişimini sağlamak ve karayoluyla entegrasyonunu geliştirmektir.

Denizyolu taşımacılığının payını artırmak için, yine, bu Yüce Parlamento, Özel Tüketim Vergisini sıfırlayarak sahillerimiz arasındaki deniz taşımacılığına çok önemli teşvik vermiş ve bunun akabinde de, sadece bir şirkette, İDO'da, ilk altı ay içerisinde 4 500 000 yolcu, 300 000 araç taşınmıştır. Yapılan bu düzenlemelerle, geçen yıla kıyasla 1 000 000'dan fazla yolcu, 80 000'den fazla araç karayolundan alınarak, deniz yoluna kaydırılmıştır. Bunun, karayollarındaki yükü ve trafik kazalarını ne ölçüde azalttığını takdirlerinize sunuyorum.

Diğer yandan, değerli milletvekilleri, karayolundaki yükü ve yine trafik kazalarını azaltmaya yönelik olarak, havayollarında Bölgesel Uçuş Projesini başlattık.

ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir)- Kazaya gel kazaya!..

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)- İç hat taşımacılığında Türk Hava Yollarının yanı sıra, özel havayolu şirketlerine de uçuş izni verilmiş ve birtakım vergiler indirilmiş, havaalanı servis ücretleri indirilmiş, 20 Ekim tarihi itibariyle de, iç hat taşımacılığında özel sektörün çalışmasına imkân verilmiştir. Bu şekilde, 1 000 000'un üzerinde insanımız havayoluyla taşınmış ve Türk Hava Yolları da bilet ücretlerini indirmiş; böylece, 70 000 000 ilâ 80 000 000 liraya ülkenin her tarafına uçma imkânı sağlanmıştır. Sadece üst gelir gruplarının değil, sıradan vatandaşımızın da havayoluyla seyahat etmesine imkân sağlanmıştır.

ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir)129 000 000 uçaklar, 80 000 000 değil.

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Yine, Karayolu Taşıma Kanunu elli yıl aradan sonra çıkarılmış, sektöre giriş disiplin altına alınmış, meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve ülke, Avrupa Birliği normlarına uygun bir karayolu taşıma mevzuatına kavuşturulmuştur.

ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir)Daha bu sabah geldim, 129 000 000.

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Şimdi, izninizle -raylı sistemde neler yapılmıştır- olaya gelmeden önce, demiryollarımıza bir göz atalım.

Karayolunun ülke taşımasındaki payını düşürerek, trafik kazalarını azaltmanın yegâne yolu raylı sistemin geliştirilmesine bağlıdır. Alınan mesafeyi belirlemek için, nereden hareket edildiğinin çok iyi bilinmesi lazımdır. Demiryollarına, hepinizin bildiği gibi, elli yıldır hiçbir ciddî yatırım yapılmamıştır. Ben, burada, Cumhuriyet Halk Partisinin, tek partili dönemde, 1946'ya kadar, öncelikli sektör kabul edip demiryollarına yaptığı yatırımları da sizlere hatırlatmak istiyorum; bunu da takdir ediyorum.

Mevcut rayların günlük bakımı, onarımı ihmal edilmiş, karşılaşılan sorunlar sürekli ertelenmiştir. Buraya dikkatinizi özellikle çekiyorum değerli arkadaşlar; 1950'de demiryollarının yük taşımacılığındaki payı yüzde 75, yolcu taşımacılığındaki payı yüzde 45; bugüne geliyoruz, yük taşımacılığında yüzde 4,5; yolcu taşımacılığında yüzde 2,3.

Hükümetimiz, göreve geldiğinde, doğrudan 523 trilyon lira zarar eden, verilen sübvansiyonlarla zararla 900 trilyonu bulan bir demiryolu sistemi devralmıştır. Bu durum, milletimize ve ülkemize yakışmadığı gibi, sürdürülebilir bir durum da değildir. O halde, ya kapatacaksınız ya da çağdaş dünyanın gereğini yerine getireceksiniz.

Cumhuriyetin kuruluşuyla demiryollarına verilen önem, daha sonra tamamen ihmal edilmiştir. Elli yıldır milletin hafızasına kazınmak istenen bu gündemi değiştirmek niyetiyle biz yola çıktık. İstedik ki, tren hiç gecikmesin; istedik ki, demiryollarımız çağın ihtiyaçlarına cevap versin, saatte 250 kilometre hız yapan yüksek hızlı trenler yanında bizim trenlerimiz 40 kilometre hızla gitmesin; istedik ki, demiryollarımızla ulaşım kolaylaşsın; istedik ki, demiryollarında iyileşmeyle karayollarında meydana gelen ölümlü trafik kazaları bir nebze azalsın ve istedik ki ülkemizin seksen yıllık sevdası yeniden canlansın.

Değerli arkadaşlar, işte, bunun için, 2002 yılında demiryollarına 111 trilyon ayrılmışken, bizim dönemimizde 2003 yılında 423 trilyon, 2004 yılında 951 trilyon yatırım ödeneği ayrılmıştır. Bu, toplam ülke yatırımlarının altıda 1'idir. Böylece, 1946 döneminden bu tarafa demiryollarımız yeniden öncelikli sektör haline gelmiştir. Yıllardır demiryollarını geliştirmek için hiçbir iş yapmayan, trafik kazalarında ölenlerin vicdanî sorumluluğunu taşımayan, idarecilerin sadece yaptıklarından değil yapmadıklarından bile sorumlu olduklarını bilmeyen ve de sorumlu tutmayan bir sistemde rasgele yöneticilik yapmış, hiç hizmet yapmadıkları için millet tarafından tasfiye edilmiş kişilerin, bu kaza sonrası, demiryolu üzerine konuşma yapabildiklerini de gördük, kendilerinin yapamadıklarını yapanlara karşı nasıl bir husumet ve garez duygusu taşıdıklarına şahit olduk.

Devlet ve millet bir olduğunda bu memleketin çözülmeyecek hiçbir sorunu yoktur. Bu düşüncede olan Hükümetimiz, hiçbir dönemde olmadığı kadar, raylı sisteme destek vermiştir. İçinde bulunduğumuz çağ, ulaşımda, demiryolu çağı olarak adlandırılmıştır. Raylı sistemi gelişmiş ülkeler, gelişmişlik düzeyini yakalamışlardır. Bu düşünceyle, raylı sistemde, ülkemiz için, çağdaş medeniyetin üzerine çıkmak için yaptığımız bazı projeleri kısa kısa sizlerle paylaşmak istiyorum.

Birincisi, Ankara-İstanbul arasındaki seyahat süresini 3 saat 10 dakikaya düşürecek Hızlı Tren Projesinin inşaatına başlanılmıştır.

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Daha yeni mi başladınız Sayın Bakan?!

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Burada, Sayın Baykal'ın bir tespitini ben de paylaşmak istiyorum. Ülkemizde veya dünyada hızlandırılmış tren diye bir kavram, bir mefhum yoktur. Bu doğrudur; ama, ülkemizdeki demiryolu sisteminin de dünya literatüründe yeri yoktur. (AK Parti sıralarından alkışlar) Çünkü, dünyada trenlerin ortalama konvansiyonel hızları 140 ilâ 160 kilometre iken, Türkiye'de ortalama tren hızı 55 kilometredir. Böyle bir tren tanımı da, ne yazık ki, dünyada yoktur.

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Orası ağlama duvarı değil, gereğini yapın Sayın Bakan.

ALİ KEMAL DEVECİLER (Balıkesir)Neden yürüttünüz o zaman Sayın Bakan?!

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Vicdanen rahat mısınız Sayın Bakan?!

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)İkinci proje, İstanbul'un Avrupa ve Asya Kıtasını deniz altından bağlayacak ve 2008 sonunda hizmete girecek tüpgeçit, Marmaray Projesidir. Bu iki projenin toplam bedeli 3 milyar doların üzerindedir.

Değerli arkadaşlar, üçüncü yaptığımız iş, rehabilite ederek, üstyapı, cer, tesis, diğer işletme imkânlarını iyileştirerek kullanmak suretiyle taşıma süresini kısaltmak için yapılan çalışmalardır.

Şimdi, ülkemizde, demiryolunda ben de varım diyebilmek için, gelişmiş dünya ülkeleri arasında demiryolunda biz de varız diyebilmek için 20 tane proje var. Ben, zamanınızı almamak için bunları okumuyorum. Bu 20 proje için on yıl süreye ve 20 milyar dolara ihtiyaç var.

ATİLA EMEK (Antalya)Kazaya gel, kazaya... Hızlandırılmış treni dinleyelim Sayın Bakan.

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Bu projelerin, tabiî ki, ülke kaynakları, ülkenin ekonomik şartları ortadayken, yapılması çok kolay değildir. Onun için, alternatif finans modelleriyle bunların gerçekleştirilmesi yönünde çalışmalarımızı sürdüreceğiz.

K. KEMAL ANADOL (İzmir)Kazaya gel Sayın Bakan.

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Değerli arkadaşlar, şimdi, devam eden projeleri geçiyorum.

Sivas-Divriği yük taşımacılığında blok tren uygulaması, sanayi bölgelerine konteyner terminalleri yapılması, TÜLOMSAŞ'ta, TÜVASAŞ'ta yerli vagon imalatı yapılması ve...

ALİ RIZA BODUR (İzmir)Daha Pamukova'ya gelemediniz Sayın Bakan, çok yavaş gidiyorsunuz.

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Demiryollarımız yavaş.

K. KEMAL ANADOL (İzmir)Siz de çok hızlısınız!

HÜSEYİN GÜLER (Mersin)Olayla ilgili bilgi verin Sayın Bakan.

ULAŞTIRMA BAKANI BİNALİ YILDIRIM (Devamla)Değerli arkadaşlar, bütün idarî ve teknik çalışmalar sonucu, demiryolları etkin işletmecilik anlayışına kavuşturulmuştur. Bunun sonucu, 2003 yılına göre, 2003 yılında anahatlarda yolcu taşımacılığı yüzde 36 artmış, gelirleri yüzde 31 artmıştır; yük taşıması yüzde 20 artmış, gelirleri yüzde 41 artmıştır; limanlardaki yük elleçlemesi yüzde 14,5 artmış, gelirleri yüzde 24 artmıştır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)