Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Balıkesir Milletvekili · İYİ Parti
Plan ve Bütçe Komisyonu · 5. yasama yılı · 19 Kasım 2026 · 737 kelime · yaklaşık 4 dakikalık okuma
Kaynak göster
Burak Dalgın (İYİ Parti), 19 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 737 kelime.
Burak Dalgın (İYİ Parti, Balıkesir). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 19 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/burak-dalgin-2026-11-19-ham-tutanak-1 (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92914
[Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma](https://vekilpedia.com/konusma/burak-dalgin-2026-11-19-ham-tutanak-1) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92914, erişim: 20 Kasım 2026
@misc{vekilpedia_konusma_burak_dalgin_2026_11_19_ham_tutanak_1,
title = {Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma},
author = {{Vekilpedia}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/konusma/burak-dalgin-2026-11-19-ham-tutanak-1}},
note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92914}; erişim: 2026-11-20}
}
Konuşmanın tam metni
TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)BURAK DALGIN (Balıkesir)Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.
Sayın milletvekilleri, Sayın Bakan, değerli bürokratlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum ben de.
Şimdi, eskiden biz teknolojiyi, ekonomiyi ve diplomasiyi 3 ayrı masada değerlendiriyorduk, farklı uzman grupları bunları konuşuyorlardı. Artık bütün bunlar âdeta yekpare bir mesele hâline geldi. Zira bir gümrük vergisi, bir çip yasağı, bir siber saldırı, hepsi birbirini etkileyen konular. Âdeta bir askerî harekât kadar etki uyandırıyor. Türkiye'nin de bu konuları bir araya getiren bir güvenlik stratejisine yani jeoekonomik stratejiye yani bir ekonomik güvenlik perspektifine ihtiyacı var. Dışişleri Bakanlığının da bunun ilk savunma hattı olması beklenir. Şimdi bu savunma hattına 3 temel başlık etrafında bakalım: Bir tanesi tedarik zincirinin dar geçitleri, bir diğeri ticari bağımlılık ve yoğunlaşma ve neticede üçüncüsü de teknoloji ve siber güvenlik. Şimdi, tedarik zincirleri ve dar geçitlere bakacak olursak iki farklı alandan bir meydan okumayla karşı karşıyayız. Birincisi kuzey tarafımız Karadeniz. Biliyorsunuz ithal ettiğimiz her 6 ton buğdayın 5 tonu Rusya'dan geliyor. Dolayısıyla Karadeniz'deki gemi trafiği bizim hayatımızı fevkalade yakından etkiliyor. Nitekim Karadeniz'deki "drone" saldırıları neticesinde hem Türkiye'nin un sanayisi hem yem sanayisi ve dolayısıyla hayvancılığı negatif bir şekilde etkileniyor. O bakımdan, burada tahıl koridorunun tekrar gündeme alınması ve Türk gemilerine olan saldırıların sona erdirilmesi fevkalade önemli. İki hafta önce Balıkesir'de hayvancılarla konuşuyordum, yem fiyatı buğday fiyatını geçti noktasına geldiler. O bakımdan, hani diplomasideki faktörler doğrudan vatandaşımızın hayatını da etkiliyor.
Bir diğeri güney tarafımız. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler malum. Doğrudan belki petrol almıyoruz ama fiyat yoluyla bağımlıyız o tarafa da. Petroldeki her 10 dolarlık artış bize 4 milyar dolarlık cari açık olarak dönüyor. Daha önemlisi, dünya gübre ticaretinin de önemli bir kısmı Hürmüz'den çıktığı için bizi doğrudan etkiliyor. Yine, burada tahıl koridoruna benzer bir gübre koridorunun oluşturulması yönünde temaslar fevkalade önemli. Tabii ki İran'da bir kalıcı ateşkesi istiyoruz ama o olana kadar veyahut da gerginlik devam edene kadar oradan bir gübre koridorunun açılmasına da fevkalade önemli bulduğumuzu söylemek istiyorum.
İkincisi, ticari bağımlılıklarımız ve dengesizliklerimiz. Burada tabii, Made in Europe ve Çin meseleleri ister istemez gündeme geliyor. Malum, ihracatımızın yarısı yabancı yatırımımızın üçte 2'si Avrupa Birliğinden geliyor. Orada Almanya Fransa aksının Made in Europe tarafında, bilhassa otomotiv sanayimiz aleyhine yaptığı ittifak diyelim fevkalade sıkıntı verici. Brüksel'de büyükelçimizin de bu işlerle uğraştığını biliyorum, iki hafta önce kendisini de ziyaret ettim. Biz de kendi temaslarımızı yapıyoruz. Yalnız 3 Aralıktaki komisyon toplantısından ne bekliyorsunuz? Ve burada negatif bir şey çıkarsa yol haritamızın ne olduğunu paylaşırsanız memnun olurum. Bu konuyla ikinci madde Çin. Büyük bir anomali var orada, biliyorsunuz haftada neredeyse 1 milyar dolarlık bir ticaret açığı veriyoruz kendilerine. Bunun kısa vadede çözülme imkânı da pek gözükmüyor. Amerika'da biliyorsunuz, ortalık ayağa kalkmış durumda Çin'le ithalat meselesinden ama Amerika 300 milyar dolar için bütün bu gürültüyü yapıyor. Bizim millî gelire oranımız yüzde 3, Amerika ölçeğinde bu 1 trilyon dolar demek. Yani biz Amerika'nın 3 katı kadar açık veriyoruz Çin'e oransal olarak. Amerika onun için dünyayı ayağa kaldırıyor, biz bunun 3 katı açık veriyoruz, pek bir şey yaptığımız yok. Bunu aşmanın yöntemlerinden bir tanesi yatırım çekmekti, BYD süreci malum, yaşandı ve BYD sürecinin akamete uğramasında orada gene bir diplomatik sıkıntı olma ihtimali var, yani Çin'in bir devlet kararı alma ihtimali var. Yani Sanayi Bakanlığında bu işin teşvik kısmını sorduk "Hani, para nerede? Araba nerede?" diyerek, o verilen teşviklerin ne olduğu pek belli değil, o ayrı ama sizin tarafta Çin'in böyle bir devlet politikası varsa orada da yatırım çekme konusunda bir sıkıntı olabilir, onu da gündeme getirmek istiyorum.
Son olarak, teknoloji ve siber güvenlik. Şimdi, 100 milyon kullanıcıya ulaşmak bir teknoloji için çok büyük bir eşik. Telefon için bu yetmiş beş sene aldı, 100 milyon kullanıcıya varmak, ChatGPT için iki ay aldı. Şimdi, yetmiş beş yıl-iki ay yani işlerin ne kadar hızlandığını görüyoruz. Fransa'da en yaşayan buzdolabı olayı da bunun aslında bir sıkıntı olduğunu, hepimiz için bir risk olduğunu gösterdi. Fakat, ben Dışişleri Bakanlığının bütçesinde gördüğümde birazcık hayal kırıklığına uğradım çünkü yeni binaya harcanacak para 6 milyar lira, 270 tane temsilciliğimizde fakat bilişime ayrılan para 10 milyon lira. Şimdi, siz çok güvenli ve önemli bir iş yapıyorsunuz. Bütün o kriptolar siber güvenlik riskine açık. 10 milyon lira yetiyor mu yetmiyor mu, onu bir değerlendirmenizde yarar olduğunu düşünüyorum. Burada özellikle orta ölçekli bir ülke olarak diğer orta güçlerle beraber; Meksika, Endonezya, Güney Kore Avustralya'yla birlikte bu dünyanın geldiği G2 noktasından çıkmamız lazım.
Özetle 5 tane şey öneriyoruz: Bir tanesi farkındalık. İkincisi, karmaşıklığın kabulü. Üçüncü, hedefi netleştirmemiz. Dördüncü, iş birlikleri. Beşincisi, doğru dost. Dışişleri Bakanlığının da o kalibrasyon da en temel rolü oynamasını bekliyoruz.
Saygılar sunuyorum.
AYNI TOPLANTIDA
Aynı gün bu komisyonda konuşanlar
81 konuşma daha · 19 Kasım 2026