Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

CANAN CANDEMİR ÇELİK (Bursa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi’nin Anayasa’nın 94’üncü maddesinin değiştirilmesine ilişkin çerçeve 11’inci maddesi hakkında söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, bilindiği üzere 1924 ve 1961 anayasaları döneminde ülkemizde milletvekili genel seçimlerinin dört yılda bir yapılması kuralı vardı. Bu kural 1982 Anayasası ile değiştirilmiş ve 77’nci maddesinde, seçimlerin beş yılda bir yapılması esası benimsenmişti ancak uygulamada, AK PARTİ İktidarı dışında, yani 22’nci Dönem Meclisi dışında hiçbir iktidar bu beş yıllık süreyi tamamlayamamıştır. Yani, 1983 yılından beri yapılan altı genel seçimde yapılan seçimler hep erken genel seçim olmuştur.

Değerli milletvekilleri, çağdaş demokrasilerde anayasal düzen ve demokratik rejimin korunması ve geliştirilmesi için en temel unsur, millî iradenin anayasal kurumlara yansıtılmasıdır. Yirmi sekiz yıldır üzerinde konuşulan ve toplumun her kesimi tarafından eleştirilen 1982 Anayasası’nda Cumhurbaşkanının seçilme sürecine ilişkin getirilen normlar, ister istemez, siyasal, sosyal ve ekonomik sıkıntıların ortaya çıkmasına sebebiyet vermiştir.

Katılımcı demokrasilerde siyasi rejimin işlememesi veya kısıtlanması hâlinde başvurulacak demokratik yol, halkın iradesidir. Halk iradesinin ortaya çıkarılması ve bunun anayasal organlara yansıması demokratik süreci genişleteceği gibi, bu sürecin işlemesine de katkı koyacaktır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçiminin dört yılda mı yoksa beş yılda bir yapılacak olması uzun süre tartışma konusu olmuş ancak zor koşullar ve çetin sorunlar dikkate alındığında, dört yılda bir yapılması ve millet iradesinin yenilenmesi her kesim tarafından kabul edilen bir görüş olmuştur. Biraz önce bahsettiğim seçim hukukumuzun da istatistikleri değerlendirildiğinde, ülkemizde hiçbir genel seçim beş yılı tamamlayacak şekilde gerçekleştirilememiştir. Türkiye’de yapılan seçimlerin hemen hepsi erken yapılmış genel seçimler olmuştur.

İşte, bu toplumsal talepleri ve siyasi saikleri dikkate aldığımızda, partimiz, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi düzenlemesiyle birlikte, Anayasa’nın 77’nci maddesinin birinci fıkrasını 2007 yılında 5678 sayılı Kanun’la değiştirmiş ve beş yılda bir yapılan genel seçimlerin dört yılda bir yapılmasını karara bağlamıştır.

Diğer taraftan, yine o dönemde teklif ile getirilen, halkın seçeceği ve görev süresi beş yıl olan Cumhurbaşkanına, görev süresinde farklı siyasi çoğunluklarla birlikte çalışma imkânı sağlayacak ve halkın seçtiği Cumhurbaşkanının, tarafsız, partiler üstü bir tutum sergilemesini mümkün kılacak olması da ayrıca dikkate alınan bir değerlendirmedir.

Ancak, o dönemde, tüm bunları yaparken Anayasa’nın “Başkanlık Divanı” başlıklı 94’üncü maddesinin üçüncü fıkrasının değiştirilmesi, buna paralel bir düzenleme yapılması mümkün olmamıştır. Bu nedenle, Anayasa’nın 77’nci maddesinde seçimlerin dört yılda bir yapılması hüküm altına alındıktan sonra, 94’üncü maddenin Başkanlık Divanının seçim zamanı ve görev süresini belirleyen üçüncü fıkrasında değişiklik yapılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

Değerli milletvekilleri, bilindiği gibi 82 Anayasası’nda Başkanlık Divanı üyelikleri için bir yasama döneminde iki kez seçim yapılması öngörülmüştür. Divan üyeliklerine ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci dönem seçilenlerin ise üç yıldır. Bu açıdan Divana ilk dönem seçilenler ile sonradan seçilenler arasında görev süresi bakımından bir eşitsizlik söz konusu olmaktadır.

2007 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile 61 Anayasası döneminde olduğu gibi, milletvekili seçimlerinin dört yılda bir yapılması öngörüldükten sonra, tekrar, Başkanlık Divanı seçimi bu görev süresi hususunda dört yıllık süreye getirilmiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tüm bu nedenlerle, görüşülmekte olan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi’nin…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)