İstanbul mv.çetin soysal ve 19 mv., tuzla tersaneler bölgesinde yaşanan iş kazalarının araştırılması. (10/121) kars mv. gürcan dağdaş ve 22 mv. tersanelerdeki iş kazalarının araştırılarak iş güvenliğinin sağlanması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla (10/129) istanbul mv. hasan kemal yardımcı ve 25 mv., başta gemi inşa sanayi olmak üzere denizcilik sektöründe yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla (10/132) istanbul mv. sebahat tuncel ve 19 mv. gemi inşa sektöründeki işçi güvenliği ve çalışma koşullarının araştırılarak iyileştirilmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla (10/134)

CUMALİ DURMUŞ (Kocaeli)Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; son günlerde medyamızın yoğun ilgi gösterdiği, bazı çevrelerin ise konuyu başka boyutlara çekmeye çalıştığı, Türk gemi inşa sanayisi ve denizcilik sektörünün sorunlarının araştırılmasıyla ilgili olarak açılan Meclis araştırması önergesi üzerinde söz almış bulunuyorum. Yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Bu vesileyle, Irak’ın kuzeyinde, bebek katili, hain PKK terör örgütüne karşı yürütülen operasyonlarda şehit düşen kahraman Mehmetçiklerimize Allah’tan rahmet, milletimize başsağlığı diliyorum.

Sayın milletvekilleri, gemi inşa sanayisi yoğun emek karakterine sahip bir endüstri dalıdır; bu özelliğiyle diğer sanayi kollarını bir lokomotif gibi sürükleyerek gelişmelerine önemli katkıda bulunmakta ve önemli bir istihdam potansiyeli olarak ortaya çıkmaktadır.

Tersaneler ticaret gemisi inşaatını yapmakla birlikte, ileri teknoloji harikaları olarak nitelendirilebilecek süper tankerleri ve savaş gemilerinin inşaatını yapabilecek teknolojik kabiliyet ve imkânlara sahiptirler.

Gemi inşa sanayisi, emeğin yoğun olarak kullanıldığı bir endüstri dalı olması sebebiyle, işçilik ücretlerinin düşük olduğu ülkelerde daha kolay gelişmektedir. Sanayileşmenin doğal bir sonucu olarak, yoğun işçi çalıştırılan iş yerlerinde iş kazalarının sayısında büyük artışlar olmaktadır. Sanayileşmeyi, genişlemeyi, gelişmeyi desteklemenin yanında, devletin bir diğer asli görevi de şüphesiz, denetimdir. Denetimsiz olarak bir kuralın uygulanabilirliğini savunmak söz konusu olamayacağına göre iş yerlerinin, işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından sürekli olarak denetlenmesi gerekmektedir.

Günlerdir medyamızın büyük bir dikkatle takip ettiği, hatta birtakım çevrelerin sözcülüğünü yaptığı bu dönemde, bu kürsüden bazı milletvekili arkadaşlarım ve Sayın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı konu ile ilgili görüşlerini belirttiler. “Mukadderat, seri cinayetler; sendikalı işçilerin işinden, sessiz kalanın canından olduğu” gibi cümlelerle hem pembe hem de acı bir tablo sunuldu. Sizlere daha tarafsız olarak, sektörün içinde olmayan birisi olarak bazı değerlendirmeler yapmak istiyorum.

Sayın milletvekilleri, her işin bir riski, her riskin de bir önlemi olduğu inkâr edilemez bir gerçektir. Tersaneler risk unsurunun en yüksek olduğu iş koludur. Dolayısıyla, riskin karşılanabileceği iş güvenliği tedbirlerinin alınması gerekir. Bu konuda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gerekli denetimleri yapmalıdır. Eğer, şimdiye kadar yaptığını söylüyorsa -ki Sayın Bakan da rakamlar vererek ifade etmişlerdi- demek ki yeterli değil veya baştan savma yapılıyor. O zaman ya daha çok denetim yapmalılar veya yaptıkları denetimleri daha ciddi yapmalılar. Yani büyük kazaların olma nedenlerinden birinin, büyük kısmının Bakanlığın ihmali olduğunu ifade etmek istiyorum.

Tuzla tersaneleri, alan olarak girişimcilerin aldıkları siparişleri zamanında yetiştirebilmeleri açısından yetersizlikle karşı karşıya. Sektördeki gelişmeler dikkate alındığında ülkemiz gemi inşa sektörünün çok daha gelişmesine, yeni ve daha büyük alanlarda tersane kurulmasına ihtiyaç olduğu görülmektedir.

Sayın milletvekilleri, bugün üzerinde görüştüğümüz Meclis araştırmasının gerekçesini okuyunca araştırma talebinde bulunan AKP milletvekillerinin ortaya koyduğu rakamları konuşmak ve tartışmak gereğini duydum. Sayın Bakan da dâhil olmak üzere, gündemimizdeki konu ile ilgili konuşan iktidar milletvekilleri, gerçeğin biraz uzağında istatistiklerle halkımızı aldatmaya çalışıyorlar. Örneğin, gemi inşa sektörümüzün yüzde 89 sipariş artışı sağladığı ve dünya beşincisi olduğu söyleniyor, tersanelerimizin yüzde 360 büyüdüğü ifade ediliyor.

Arkadaşlar, bu rakamlara bakarsanız, ülkemiz, gemi inşada dünya lideri dersiniz, denizcilikte dünyanın bir numarası zannedersiniz. Buradan da demek bazı devlet büyüklerinin çocuklarının gemicilik merakı bu tablo kaynaklıymış diye düşünebilirsiniz. Oysa ülkemiz, OECD verilerine göre, dünyada inşa edilen gemilerin sadece yaklaşık yüzde 1,2’sini inşa edebiliyor. Diğer ülkeleri söyleyince nerede olduğumuzun yorumunu sizlere bırakıyorum: Güney Kore yüzde 36,9, Japonya yüzde 33,8 ve Çin yüzde 19,8.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yine, sektörde yaşanan iki önemli sıkıntı ise kayıt dışılık ve mesleki eğitimdeki yetersizliktir. Mesleki eğitim eksikliği, sektörün en önemli sorunu bence. Medyaya da yansıdı. Vatandaş, Urfa’dan kalkmış gelmiş, gelirken gemilerin tahtadan yapıldığını zannediyormuş ama bakmış, gemiler sacdan ve demirden. O zaman, kaynak yapana yardım etmeyi öğrenmiş. Ne kadar sürede? İki günde ve şimdi, biz, bu vatandaştan, iş güvenliği kurallarını bilmesini ve uygulamasını isteyeceğiz. Böyle bir mantık kabul edilemez.

Sektör bunu kendi kendine çözemiyorsa devlet devreye girmeli, işe başlayan her işçinin önce mesleki eğitimini, sonra da iş güvenliği eğitimini almış olmasını sağlamalıdır. Bunlar, çözümleri çok zor konular değil. Bu eğitimleri sertifikayla belgelendirirsiniz, işe başlamadan önce işverene “Bu belgesi olmayan kişileri işe almayacaksınız.” diye kural koyarsınız, denetimlerde de belgeleri kontrol edersiniz. Ama siz denetime gitmeden önce tersaneye haber verirseniz, gittiğinizde denetimden çok, gezelim görelim mantığıyla “Ben görmedim, sen işine bak.” derseniz, iş kazalarının önüne geçemezsiniz. Sonra çıkıp “Biz bilmem kaç tersaneyi denetledik, şu kadar ceza yazdık.” dersiniz. “İş kazaları niye bu kadar çoğaldı?” diye sorarlar adama.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yine, sektörde yaşanan önemli bir sıkıntıysa kayıt dışılıktır. Taşeron sisteminin çok yaygın olduğu bu sektör, belki yapılan işin icabı, taşeron sistemine ihtiyaç duyabilir. Ama taşeronların sorumluluğunun da asıl işverende olduğu unutulmamalıdır. İşveren de kendi kadrosuna nasıl işçi alıyorsa taşeronun işçilerinden de aynısını beklemelidir ve istemelidir. Taşeronlar, nitelikli eleman konusunda gerekli altyapıyı sağlamalıdır.

İşçilerin sigortalarını üç gün ödeyip, sonra işten çıktı gösterip ay sonunda tekrar işe alma alışkanlıklarından vazgeçirecek tedbirler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından alınmalıdır. Sektörde yüzde 100 sigortalılık sağlanmalıdır.

Taşeronlarda örgütlenmenin sağlanması da yine başka bir konudur. Çalışanın emeğine, ücretine olduğu kadar sosyal hakları açısından da saygı gösterilmelidir. Tuzla bölgesindeki taşeronlardan bazılarının çok sayıda işçi çalıştırdığını ve istihdam sağladığını, ayrıca bu taşeronların kendilerine alan gösterildiğine yeni bir tersane kuracak bilgi ve birikime ve iş gücü potansiyeline sahip olduğunu biliyoruz. Türk gemi inşa sanayisinin gelişmesi için bu arkadaşlarımıza destek olunması gerektiğini düşünüyorum. Yine, sadece tersanelerde değil, tüm taşeronların 9001 ve 18001 kalite ve iş güvenliği belgelerini almalarını destekleyecek, hatta zorlayacak tedbirlerin alınması gerektiğini düşünüyorum.

Tersanelerde iş güvenliği birimleri kurulmalı, bu birimler iş güvenliği için yasalarla, yönetmeliklerle belirlenmiş kurallara uyulmasını kontrol etmeli ve sağlamalı, çok basit tedbirler bile gözden kaçırılmamalıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)