Kanun teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işler

YENİ YOL GRUBU ADINA ELİF ESEN (İstanbul)Değerli Başkan, kıymetli milletvekilleri ve ekranları başında bizleri izleyen değerli vatandaşlarımız; sizleri saygıyla selamlıyorum. YENİ YOL Grubu adına söz almış bulunuyorum.

Türk Kızılay Kanunu Teklifi'nin ikinci bölümü üzerine görüşlerimi bildirmek üzere konuşacağım.

Bu bölümde vereceğimiz kararlar afet bölgesine giden bir çalışanın ailesini, yardım bekleyen bir haneyi, kamu hastanesinde tedavi gören bir hastayı doğrudan ilgilendiriyor. Önümüzdeki düzenlemeyi getirdiği yetkilerin vatandaşın hayatında nasıl sonuçlar doğuracağı üzerinden değerlendirmek zorundayız. 7'nci maddeyle olağanüstü dönemlerde afet, savaş ve çatışma zamanlarında faaliyet bölgesinde fiilen görev yapan Kızılay personelinin ilgili kanundaki şartlarla nakdi tazminat ve aylık bağlanması güvencesinin kapsam altına alınmasını ilkesel olarak elbette destekliyoruz. Tehlikenin içine görev yapmak için giren bir kişinin başına bir şey geldiğinde ailesinin ne olacağını bilmesi gerekir. Bu güvenceyi sağlamak da devletin asli sorumluluğudur ancak burada önemli bir eksikliğe dikkat çekmek istiyorum. Komisyon görüşmelerinde Kızılay yönetimi düzenlemenin maaş alan, sigortası Kızılay tarafından yatırılan ve görevlendirilen personeli kapsadığını, gönüllüleri kapsamadığını açıkça ifade etti. Bir afet bölgesini düşünün, deprem olmuş ya da sel ya da yangın, Kızılay yönetimi düzenlemenin maaş alan sigortası Kızılay tarafından yatırılan ve görevlendirilen personelin kapsadığını ve gönüllüleri kapsamadığını söylüyor. Şimdi, orada kayıtlı gönüllü olarak görev yapan kişiler var, aynı tehlikeye maruz kalıyorlar. Getirdiğimiz özel güvence bakımından, aralarındaki farkı yalnızca ücret alıp almamaları üzerinden açıklayabilir miyiz? Bunu sizlere sormak istiyorum. Afet olduğunda gönüllüleri göreve çağırıyoruz, güvenceyi düzenlerken aynı insanları kapsam dışında bırakıyorsunuz. Bu tercihin gerekçesini açıklamanız lazım. İnsanları dayanışmaya davet eden devlet üstlendikleri riskin sorumluluğunu da üstlenmelidir, bu sorumluluğu almalıdır. YENİ YOL olarak muhalefet şerhimizde, aynı riskleri üstlenen bir diğer insani yardım kuruluşunun çalışanları bakımından da kapsamın değerlendirilmesini biz talep ediyoruz, bugün bu çağrımızı yineliyoruz; Komisyonda söylemiştik, bugün de buradan ifade ediyoruz. Elbette görevlendirmeyi, eğitimi ve sorumluluğu belirleyen kurallar mutlaka olmalıdır. Kayıtlı, gerekli eğitimi almış ve yetkili koordinasyon içinde görevlendirilmiş gönüllüler için bu özel güvenceyi kurabiliriz. Kimin hangi görevde, hangi tarihler arasında kapsamda olduğu önceden belli olmalıdır. Bir insan hayatını kaybettikten sonra ailesi personel tanımının içine girip girmediğini ispatlamakla uğraşmamalıdır. Hak sahipliğinin temel sınırlarını kanunla belirlemek gerekiyor.

Değerli milletvekilleri, Genel Başkanımız Sayın Ali Babacan 26 Ocak 2024'te Yalova'da yaptığı bir açıklamada gönüllü arama personelinin sayısını artırma hedefimize açıklamıştı DEVA Partisi olarak. Gönüllülüğü büyütmek istiyorsak insanları göreve çağırdığımız andan itibaren sorumluluğu da üstlenmeliyiz. Eğitimi, koruyucu ekipmanı, güvenli ulaşımı ve görev sonrasındaki psikososyal desteği birlikte düşünmeli ve koordine etmeliyiz. Afete hazırlık bütçesi yapılırken insanı koruyacak bu harcamalar da hesaba mutlaka katılmalıdır. Ülkemizin dayanışma kapasitesini ayakta tutan insanların emeğine güvenceli bir çalışma ve gönüllülük düzeni kurarak sahip çıkılmalıdır.

7'nci maddenin bir diğer düzenlemesi Kızılay il merkez şube başkanının ve varsa ilçe şube başkanının sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyetlerine katılmasını içeriyor. Kızılayın sahadaki bilgisinden yararlanılması elbette değerli, kurumların birbirinden haberdar olması yardımların doğru yere ulaşmasını kolaylaştırabilir ancak koordinasyonu güçlendirmek için getirilen her düzenlemenin karar süreçlerine etkisini de dikkate almalı ve konuşmalıyız. Bu heyetlerde zaten sivil toplum temsilcileri bulunuyor, şimdi belirli bir kuruluşun şube başkanına ayrıca sürekli üyelik tanınıyor. Bu tercih hangi ihtiyacı karşılıyor? Diğer kuruluşların sahadaki bilgisi nasıl değerlendirilecek? Kurumsal menfaatlerin kesiştiği bir kararda nasıl davranılacak, nasıl karar alınacak? Yardım ölçütleri nesnel ve denetlenebilir olmalı, kararlar gerekçelendirilmelidir. Vatandaşın itiraz edebileceği erişilebilir bir yol mutlaka olmalıdır. Çıkar çatışması doğuran durumlarda ilgili kişinin karara katılmaması güvenceye alınmalıdır. Bu ülkede hiçbir vatandaş sandıkta yaptığı tercihin evine gelecek yardımı etkileyebileceğinden korkmamalıdır değerli milletvekilleri. İktidarın görevi bu korkunun yaşanamayacağı bir sistemi, yaşanmayacağı bir sistemi kurmaktır. Önümüze getirdiğiniz düzenlemede bunun açık güvencelerini görmek istiyoruz. Yardım bekleyen vatandaş bir tanıdık bulmak zorunda olduğunu düşünmemelidir. Siyasi görüşünü açıklamak, bir yapıya yakın görünmek veya minnet göstermek mecburiyetinde de olmamalıdır. Sayın Babacan 17 Ocak 2021'de Bartın'da bu sefer de ihtiyaç sahiplerinin başvurusunu beklemeden onlara ulaşan, sosyal yardımı, sosyal hizmeti ve istihdamı birlikte ele alan yaklaşımımızı açıklamıştı. DEVA Partisinin sosyal politika anlayışı bu güçlü hissiyatlı anlayışa dayanır. Bir aileye bugün destek verirken çocuğunun eğitimine devam edip edemediğini, engelli ferdinin bakım ihtiyacını, evde çalışabilecek kişinin iş bulma imkânını da değerlendirmek zorundayız. Başarımızı ailelerin yoksulluktan çıkmasını sağlayabileceğimiz ölçütlere dayandırmalıyız. Bu süreçte vatandaşın mahremiyetini korumak da son derece önemli. Kurumların yardım için öğrendiği bilgiler yalnızca gerekli amaçla kullanılmalı, yardım alan çocukların ve ailelerin hayatı teşhir edilmemelidir. Bir çocuğun yoksulluğunu görünür kılarken onu ömür boyu taşıyacağı görüntülerle baş başa bırakmaya kimsenin hakkı yoktur. Yardım süreçlerinin denetimi ihtiyaç sahibinin kimliğini ve özel hayatını kamuoyuna açmayı gerektirmez.

Değerli milletvekilleri, 7'nci maddeyi Komisyonda eklenen bir başka hüküm de Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'yla ilgili. Bu değişiklik kamu ve kamu üniversitesi hastanelerine sağlanan kan bileşenlerinin bedellerinin SGK tarafından Kızılaya aktarılması ve hastanelerin alacaklarından mahsup edilmesi düzenlemesini tanımlıyor. Kan hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi için finansmanın güvenceye alınması gereği açık ancak hastanenin bütçesi de hasta bakımının bütününe hizmet ediyor, bunu dikkate almak zorundasınız. Kızılayın alacağını nasıl tahsil edeceğini düzenliyorsunuz burada, hastanenin kalan kaynakla hizmetini nasıl sürdüreceğini de planlamak zorundasınız. Bunu açıklamanızı rica ediyoruz. Bu hesabı yapmadan kanunu geçirmek, doğabilecek sorunun sorumluluğunu hastane yönetimine bırakmaktır. Mahsup mekanizmasının hastanelerin nakit akışı üzerindeki etkisini görmek bizim başlıca talebimiz. Hangi büyüklükte ödeme yapılacak, hastanelerin ilaç, tıbbi malzeme ve diğer zorunlu giderleri nasıl korunacak bilmek istiyoruz. YENİ YOL olarak Komisyonda ve Genel Kurul görüşmelerinde dile getirdiğimiz kaygılar açık; kesintilerin sınırları, hesaplamalara itiraz usulü ve hizmetin devamını koruyacak önlemler mutlaka açıkça belirtilmelidir. Kan hizmetlerinin gerçek maliyeti ve bu finansman düzeninin hastanelere etkisi kamuoyuna açıklanmalıdır. Gerekiyorsa kamu bütçesinden sağlanacak açık ve denetlenebilir bir finansman modeli de değerlendirilmelidir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANTamamlayın lütfen.

ELİF ESEN (Devamla)Hastanın kan ihtiyacını karşılarken tedavisinin diğer aşamalarını da güvence altına almak zorundayız.

Yine, 6'ncı maddede, bu kanunda hüküm bulmayan hâllerde Medeni Kanun'a, Dernekler Kanunu'na ve diğer ilgili mevzuata başvurulacağı söyleniyor. Bu atıf, özel kanunla genişletilen imkânların doğurduğu hesap verme ihtiyacını tek başına karşılamıyor, kamu kaynaklarına erişimi genişleten hükümler yazarken ayrıntıya giriliyor, hesap verme yükümlülüğüne gelince genel mevzuata atıfla yetiniyorsunuz. Kanun yürürlüğe girdiğinde sahadaki gönüllünün, yardım bekleyen ailenin ve hastanede tedavi gören vatandaşın hayatında hangi güvenceyi sağladığınızı açıkça bize ifade etmenizi rica ediyoruz sizden.

Milletimizin zor gününde yanında olmasını beklediği Kızılayın güçlü bir hukuki zemine ve güven veren bir işleyişe kavuşması için sorumluluk almaya bizler de elbette hazırız.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)