Cumhuriyet halk partisi grubunun enerji ve tabii kaynaklar bakanı taner yıldız ile çalışma ve sosyal güvenlik bakanı faruk çelik hakkında (11/32), şırnak milletvekili hasip kaplan ve 28 milletvekilinin, enerji ve tabii kaynaklar bakanı taner yıldız hakkında (11/33), şırnak milletvekili hasip kaplan ve 28 milletvekilinin, şırnak milletvekili hasip kaplan ve 28 milletvekilinin, çalışma ve sosyal güvenlik bakanı faruk çelik hakkında (11/34) gensoru açılmasına ilişkin önergeleri

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Şanlıurfa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Soma’da meydana gelen müessif maden faciası dolayısıyla, Cumhuriyet Halk Partisi ve HDP’nin, şahsım ve Enerji Bakanı hakkında vermiş olduğu gensoru önergesi üzerinde söz almış bulunuyorum. Yüce Meclisi saygıyla selamlıyor, maden şehitlerimizi bir kez daha rahmetle anıyorum.

Değerli arkadaşlar, gensoruda -dikkatle okuduk- iki önemli husus öne çıkmaktadır: Bunlardan bir tanesi, Çalışma Bakanlığı mevzuatının eksikliğinden bahsediliyor; ikincisi ise, denetimlerin yetersizliğinden bahsediliyor.

Öncelikle şunu ifade etmek istiyorum -dün de burada açık bir şekilde ifade ettim- İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası Avrupa Birliği ve ILO normlarına uyumludur. Bunu açıkça ifade ediyorum. Peki, bu doğru mu, değil mi?

KAMER GENÇ (Tunceli)Ya, sonuç ortada, 301 vatandaş katledildi.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Bu kanun yayımlandıktan sonra, 30 Haziran 2012’den sonra bu kanunu tercüme ederek Avrupa Birliği Komisyonuna gönderdik. Avrupa Birliği Komisyonu, 89/311 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Çerçeve Sözleşmesi direktiflerine uygunluğunu, 30 Ekim 2013 tarihinde heyet göndererek, üç gün Ankara’da toplantı yaparak… Heyet, netice itibarıyla, bu kanunun, birlikte çıkardığımız İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun Avrupa Birliğinin ilgili direktiflerine uyumlu olduğunu açıkça ifade etti; bunu sorabilirsiniz.

KAMER GENÇ (Tunceli)Uygulama öyle değil, uygulama. İktidarın uygulaması yanlış.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Uygulamaya geleceğim.

21 AB direktifi var. Bakın arkadaşlar, önemli bir konudur, çok ciddi bir siyasi sorumluluk anlayışıyla baktı…

KAMER GENÇ (Tunceli)Hep işvereni düşündüğünüz için, devleti talan ettiğiniz için o işçilerin canını yediniz.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Müsaade ederseniz anlatacağımız çok şeyler var, sonra cevaplandırabilirsiniz.

KAMER GENÇ (Tunceli)Ne müsaadesi…

MUSTAFA ELİTAŞ (Kayseri)Siz Genel Kurula hitap edin Sayın Bakan, Genel Kurula hitap edin siz.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)21 AB direktifine uygun 21 yönetmelik çıkarıldı, ayrıca 15 yönetmelik de kanunun gereği olarak çıkarıldı, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu aynı zamanda 36 yönetmeliği de içermektedir. Yine, 155, 161, 187 sayılı çerçeve sözleşmeleri iş sağlığıyla ilgili sözleşmeleri de kapsayan son derece önemli düzenlemelerdir. İşte dün anlattım, bu yasa ne getiriyor? Yasa bütün çalışanları kapsama alıyor, yasa risk değerlendirmesi getiriyor, yasa acil durum planlamaları getiriyor, yasa çok tehlikeli yerlerde mesleki eğitim zorunluluğu getiriyor, yasa iş sağlığı eğitimi getiriyor…

KAMER GENÇ (Tunceli)Gönderdiğiniz müfettişler gitmişler, orada işverenle kuzu yemişler, denetim yapmamışlar.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)…iş yeri hekimi, iş güvenliği uzmanını getiriyor ve bütün bunların, sayamadığım birçok hususların işveren tarafından titiz bir şekilde takip edilmesini getiriyor.

Şimdi, bunun yanında esas önemli olan, çok tartışılan teftiş konusudur arkadaşlar. Teftişle ilgili bilgileri, olan bitenleri sizlerle paylaşmak istiyorum.

Eskiden farklıydı teftiş anlayışımız ama yasanın getirdiği önemli düzenlemeler var. Teftişleri risk, sektör ve alan bazlı teftişler olarak gerçekleştiriyoruz. 2010 yılından bu yana yer altı kömürü işletmelerinde yılda en az 2 programlı teftiş yaptık. Bunun dışında, şikâyet, ihbar ya da basında yer alan konuları da şikâyet konusu kabul ederek teftişlerimizi sürdürdük. 12 milyon 200 bin çalışanımız var, 1 milyon 523 bin çalışan işçimiz var.

Az tehlikeli iş yerlerinde çalışan insanımızın sayısı 6 milyon. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta çalışan insanımızın sayısı, çalışanımızın sayısı ise o da 6 milyon. Şimdi, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki 6 milyon insanın olduğunu özellikle vurgulamak istiyorum.

İş yerimizde toplam 558 müfettişle bu hizmetlerimizi sunduğumuzu belirtmek istiyorum. Ayrıca 958 müfettişle. (CHP sıralarından gürültüler)

Ayrıca, iş yerlerinde görev yapmak üzere 93 bin iş sağlığı güvenliği uzmanı, 23.058 iş yeri hekimi göreve başlamıştır.

Sosyal Güvenlik istatistiklerine göre maden iş yerlerinin toplamı 6.558’dir. Bu iş yerlerinde çalışan toplam işçi sayısı da 144 bindir.

6.558 maden iş yerinin 724 tanesi yer altı ve yer üstü kömürlerden oluşmaktadır. Bunun yer altındaki kömür işletme sayısı ise, ocak sayısı ise 160 dolayındadır.

Yalnız madenlerimizin -mevcut konumuzu anlatıyorum arkadaşlar- 63 maden mühendisi ve 5 jeoloji mühendisiyle teftişlerini gerçekleştirdiğimizi belirtmek istiyorum.

Yer altı madenlerinde, iş yerlerinde yapılan denetimlerde neye dikkat ediyoruz biz? Öncelikle ocağın imalat planına bakılır ve yer altına inilir.

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Ama inmemiş sizin müfettişleriniz.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Denetlediklerimiz: Ulaşım yolları, nakliye sistemleri, ocağın üretim yapılan bölümleri, eski imalat bölümleri, hava ölçüm istasyonları, ocağın tahkimatı, ocağın havalandırma sistemi, yer altındaki gaz miktarı, merkezi gaz izleme sisteminin olup olmadığı, geriye dönük gaz ölçüm sonuçları, mekanik ve elektrik teçhizat, kişisel koruyucu donanımların olup olmadığı, kullanılan ekipmanın standartlara uygun olup olmadığı, işçilere iş sağlığı güvenliği meslek eğitimi verilip verilmediği, rapor defterinin olup olmadığı, işçilerin sağlık raporu gibi hususlar denetlenmektedir. (CHP ve MHP sıralarından gürültüler)

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Oksijen maskeleri kaç yıllık Allah aşkına?

GÜRKUT ACAR (Antalya)Demek ki yapmamışlar Sayın Bakan.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Değerli arkadaşlar, bakınız, yapılan işleri söylüyorum. Yapmayan varsa canı cehenneme! Hesabını verecek tabii. Ama bunlar, mutlaka mevzuatımız gereği yapılması gereken hususlardır, bunlarda af yoktur ve bizim mevzuatımızda en ufak bir açık kapı bırakılmamıştır.

ÖZGÜR ÖZEL (Manisa)Sonuç, sonuç!

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Yapmayan varsa bunun hesabını sormak için buradayız, sorulacak bu hesap. (CHP sıralarından gürültüler)

Teftiş uygulaması, saydığımız hususlara ilişkin olarak iş yerinin o anki fotoğrafını gösterir. Teftiş yapıldı, o an fotoğraf çekildi ama bu canlı organizma, kömür ocaklarında yarım saat sonra, bir saat sonra ne olacağını kestirmek doğrusu mümkün değil.

GÜRKUT ACAR (Antalya)Yapmayın Sayın Bakan, öyle şey mi olur!

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Onun için dün ifade ettim, 7 husus var ki 7 husus eğer tespit edilirse müfettişlerimiz tarafından kapatma gerekçesidir, hiç bunun lâmı cimi yok.

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Kaç maden kapattınız Sayın Bakan, kaç maden kapattınız?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Burada arkadaşlarımız ifade ettiler: “Altı ay müsaade ediliyor, altı ay sonra eğer yapılmazsa kapatılıyor.” Böyle değil arkadaşlar. Çok önemli, hayati tehlike arz eden hususlarla ilgili kesinkes kapatma uygulandığını söylemek istiyorum.

Önlemler…

GÜRKUT ACAR (Antalya)İşçiler “Sıcak kömür çıkartıyoruz.” demişler Sayın Bakan.

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Kapattınız mı hiç, kapattınız mı?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Şimdi, son on yılda iş sağlığı güvenliği yönünden madenler dâhil iş yerlerinde toplam…

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Sayın Bakan, hiç kapatılan yer var mı, kapattığınız yer var mı?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Arkadaşlar, ben Bakanım, bilgi sunmak durumundayım, hesap da vermek durumundayım, müsaade edin.

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Kapattığınız yer var mı, soruyoruz canım.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)119 bin…

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Kapattığınız yer var mı?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Söylüyorum, söylüyorum.

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Kapattığınız yer var mı?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Söylüyorum.

ALİ UZUNIRMAK (Aydın)Tamam.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Buyurun: 119.788 programlı teftiş yapılmış 2010 yılından sonra.

HAYDAR AKAR (Kocaeli)Mangal yakmışlar mı Sayın Bakan, mangal?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)104.303 inceleme teftişi olmak üzere toplam 224 bin teftiş yapılmış.

HAYDAR AKAR (Kocaeli)Sayın Bakan, mangaldan haberiniz var mı?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Bu teftişler sonucu 23.800 iş yerinde 81 trilyon liralık idari para cezası uygulanmış, 1.974 iş yeri de hayati tehlike nedeniyle kapatılmıştır. Şimdi, 2000 yılından 2009 yılına kadar yılda 3 ile 30 arasında iş yeri kapatılırken 2010’dan sonra yani yapılan, tüm buradaki araştırma önergeleri, çıkan yasa, onun neticesinde 2010 yılından sonra yıllık 360 ile 570 arasında kapatma olayları değişmiştir. Bu kapatma işlemlerinin ağırlıklı olarak inşaat ve maden işlerinde gerçekleştiğini de belirtmek istiyorum. Maden iş yerlerinde 2005-2009 arası toplam 58 kapatma işlemi uygulanmışken 2010-2014 arasında 224 kapatma işlemi gerçekleştirilmiştir. Bu rakamlar bizim değişen teftiş anlayışımızın açık, net bir göstergesidir.

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Ama o 300 kişinin ölümünü nasıl açıklıyorsunuz Sayın Bakan?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Meseleye Soma özelinde bakarsak, Soma özelinde, Soma’da bildiğiniz gibi 5 yer altı, 1 de yer üstü olmak üzere 6 kömür işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmelerde toplam 14.608 işçimiz çalışmaktadır. Bu işletmelerde 2010’dan bu yana 109 programlı inceleme teftişi gerçekleştirdik. Bu denetimlerde 120 bin lira idari para cezası uygulandı ve 4 ocak kapatıldı.

SAKİNE ÖZ (Manisa)Rezervleri bittiği için kapattılar, müfettişler geldiği için değil.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Kazanın meydana geldiği işletmeyi de dün ifade etmiştim, burada yapılan teftişleri açıkça ifade etmiştim. Son teftişle eksiklikler giderilmiştir ama ondan önce yapılan teftişlerde bu ocakta şu kusurlar bulunmuştur…

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Kusurlar giderildiyse kaza niye oldu?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Bir, elektrik panolarında kilitlenme sisteminin olmadığı, yükleyicilerin geri vites ikaz sistemleri, yer altında konveyörlerle yani taşıma bantlarıyla ilgili sorunlar, çalışmaya başlamadan ikaz sistemleri, ateşe dayanıklı antistatik elbise ve trafonun bulunduğu bölümde kilitli kapı gibi eksiklikler görülmüş ve teftiş süresince bunların tamamı tamamlattırılmıştır. Son yapılan teftişler ise 13-18 Mart tarihleridir, o tarihlerde de bir eksiğin olmadığı ifade edilmektedir.

Tabii ki sizler de bizler de “Ya, bunlar bunlar oldu da, bu kaza niye oldu?”, yani, hepimiz bunu soruyoruz, yalnız siz sormuyorsunuz ki, bizim için de geçerli. Hani hepimizin yüreğini yakmıştı ya, hani bütün millet olarak yandık ya. Bu neden oldu, bunun ortaya çıkması gerekiyor.

Şimdi, gensoruyla ilgili burada ifade ettiğiniz, ortaya koyduğunuz bazı hususlar var. Kazadan önce karbonmonoksit miktarının 30 ppm’in üzerinde olduğu şeklinde ifade ediliyor. Arkadaşlar, buradaki sınırların bu teftiş sürecinde normal olduğu görülüyor ama ne zaman yükselmiş, bunlar kayıtlarda mevcut, savcının elinde, idari yargı devam ediyor. Varsa bir ihmal, bu ihmalin hesabı buradan çıkacak zaten. (CHP sıralarından gürültüler)

Diğer konu, yıllık üretim miktarının çok üstünde üretim yapıldığı… Doğrudur, yıllık üretim miktarının çok üstünde üretim yapıldığı doğrudur. Yıllık üretim miktarının üzerinde üretim yapılmıştır. Bu kısa süreli redevans uygulamalarının doğru olmadığını ben Çalışma Bakanı olarak burada söylüyorum. Bu üretim yarışı güvenliği sıkıntıya sokmaktadır.

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Bravo, doğru.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)İş sağlığı ve güvenliği açısından 20 civarında eksiklik bulunduğu ifade edilmiştir, yani iddia ediliyor burada. Denetimlerin gereği gibi yapılmadığı da ifade ediliyor. İfade ettiğim gibi, ortaya koyduğum rakamlar dikkate alındığında, ne kadar üzerine de vardığımızı göreceksiniz. Kayıt dışı işçi çalıştığı iddia ediliyor, böyle bir şeyin olmadığını da defalarca ifade ettik.

SAKİNE ÖZ (Manisa)Para için insanlar öldü, böyle bir şey değil.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) -Bütün bu iddialar incelenmektedir. Yani, sizler tarafından önergede dile getirdiğiniz bütün iddialar incelenmektedir, varsa suçlusu bulunacak. Kimlerse suçlusu, onlar bulunacak ve bedelini ödeyecek.

HAYDAR AKAR (Kocaeli)Adamlarda feribot batıyor, Başbakan istifa ediyor!

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Siyasi sorumlusu yok mu Sayın Bakan?

ALİ ÖZ (Mersin)O teftişi yapanların hepsi suçlu Sayın Bakan.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Çünkü, arkadaşlar, çıkardığımız mevzuat hiçbir zincir halkasını boş bırakmıyor.

ALİ ÖZ (Mersin)O teftişe gidenlerin hepsi suçlu Sayın Bakan.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Bakınız, bütün teftişten başlayarak ocağın başındaki yetkiliye, sahibine ve ayakta kömür çıkaran arkadaşa kadar bir zincir ağını kurdu mevzuat. Nerede bu zincir koptu, bunu şimdi tespit etmek durumundayız, çalışmalar bu istikamettedir.

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Zincir sizde koptu.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Bir diğer konu, arkadaşlar, ILO sözleşmeleri. Konuşmamın başında söyledim, ILO’nun bu konudaki iş sağlığı ve güvenliği normlarını kapsayan bir yasa yürürlüktedir.

Bunun dışında, efendim, “Çalışma Bakanlığı orada mıydı?” Çalışma Bakanlığının bütün birimleri Enerji Bakanımızın Başkanlığındaki o heyetin içerisinde ilk dakikadan itibaren son dakikaya kadar görevlerini diğer bütün arkadaşlarla beraber yaptılar, bunu da belirtmek istiyorum.

“Teftiş önceden haber veriliyordu.” Olabilir mi? Olabilir. Yani, ne siz ne ben bilebilirim.

SAKİNE ÖZ (Manisa)İşçiler biliyor.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Müsaade edin…

Ama bir şey söylemek istiyorum: O zaman 224 ocak nasıl kapatıldı?

SAKİNE ÖZ (Manisa)“Temizliyorlar.” diyor.

ÖZGÜR ÖZEL (Manisa)Yandaş, yandaş!

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Yani, 224 ocak kapatıldığına göre bu olmaz demiyorum ama kapatılan 224 ocağı da dikkate almanız gerekiyor.

HAYDAR AKAR (Kocaeli)Hüseyin Tanrıverdi’ye sor onu.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)İdari para cezalarını dikkate almanız gerekiyor.

HASAN ÖREN (Manisa)Burada Hüseyin Tanrıverdi’ler yok.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Bunun yanında, arkadaşlar, ciddi bir mevzuat değişikliği yapılmadı, az önce anlattım. Mevzuatlarımızda en ufak bir eksiklik yok. Bugün işçilerle bir araya geldik. Aslında geçtiğimiz cuma günü…

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Yaşam odaları var mıydı?

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Önemli, bak, bu söyleyeceklerim çok önemli. Müsaade ederseniz, çok önemli, zaman dar.

Bugün işçi kardeşlerimizle görüştüm. Cuma günü de Soma’ya gittiğimde, cuma günü de Manisa’da işçi kardeşlerimizle görüştük. Anlattıklarının tümü bizim elimizde var. İnanıyorum ki, şimdi de ifadeleri alınıyor, savcılık da bu ifadeleri alacak.

Şimdi, arkadaşlar, üretim mi, güvenlik mi?

HASAN ÖREN (Manisa)Güvenlik.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla)Herhâlde hiç tartışmaya gerek yok, güvenli üretim. Güvenli üretimin arkasındayız.

ALİ ÖZ (Mersin)Anlaşıldı!

DİLEK AKAGÜN YILMAZ (Uşak)Ama sağlayamamışsınız!

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK (Devamla) –Eğer güvenli üretim güvenliği sıkıntıya sokuyorsa, güveni öteliyorsa bu ocağın yaşatılmaması, kapatılması konusunda da açıkça görüşümüzü ifade ediyoruz.