Türk işbirliği ve kalkınma idaresi başkanlığı (tika) nın yaptığı faaliyetlerle ilgili

FATİH ARIKAN (Kahramanmaraş)Sayın Başkanım, değerli arkadaşlarım; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bugün, Türkiye'nin önemli bir kuruluşu olan Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi, kısaca TİKA Başkanlığının faaliyetleriyle ilgili konuşma yapmak üzere söz almış bulunuyorum.

Özellikle Orta Asya, Kafkaslar ve Balkanlar'da bulunan ülkelere seyahat eden arkadaşlarımızın da yakinen bildikleri gibi, TİKA, bulunduğu ülkelerde, hepimizin gururlanmasına vesile olan ciddi projeleri hayata geçirmiştir. 1990'lı yılların başında Doğu Bloku'nun dağılması ve buna paralel olarak yaşanan gelişmeler sonucunda, Orta Asya, Kafkaslar ve Balkanlar'da Türk ve akraba soylu yeni bağımsız devletler kurulmuştur. Bu devletlerin, ülkemizin doğal nüfuz alanı içinde olması ve aramızda, ortak tarih, kültür ve dil ve din bağlarının bulunması, bu ülkelerin Türkiye'den beklentilerini artırmıştır.

Sayın milletvekilleri, bu taleplerin sistemli bir şekilde karşılanması amacıyla 1992 yılında, Dışişleri Bakanlığına bağlı olarak, 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle TİKA kurulmuş ve 1999 yılında Cumhurbaşkanlığı tezkeresiyle Başbakanlığa bağlanmıştır. 12 Mayıs 2001 tarihinde, 4668 sayılı Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun yayımlanmıştır. TİKA hâlen Devlet Bakanlığına bağlı olarak çalışmalarını sürdürmektedir.

Sayın milletvekilleri, TİKA'nın kuruluş amacı, başta Türk dilinin konuşulduğu ülkeler ve Türkiye'ye komşu ülkeler olmak üzere, gelişme yolundaki ülkelerin kalkınmalarına yardımcı olmak, bu ülkelerle, ekonomik, ticari, teknik, sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında iş birliğini projeler ve programlar aracılığıyla geliştirmektir. TİKA, başlangıçta altı yedi ülkede faaliyet gerçekleştirirken, bugün itibarıyla on sekiz ülkede koordinasyon ofisi bulunmakta ve faaliyetlerinden doksan civarında ülke faydalanmaktadır.

Hükümetimiz döneminde TİKA faaliyetlerine yeni bir içerik kazandırılmış, Balkanlar ve Afrika başta olmak üzere, yeni coğrafyalara açılınmış ve kalkınma yardımlarının etkinliği artırılarak Hükümetimize yurt dışında ve içinde ciddi bir prestij kazandırılmıştır.

Başkanlığın yayımladığı raporlardan öğrendiğimize göre 1992-2003 yılları arasında toplam 2.506 proje ve faaliyet gerçekleştirilmiş iken, 2004 yılında 486, 2005 yılında 562 faaliyet ve proje gerçekleştirilerek, Başkanlığın çalışmaları bir ivme kazanmıştır. 2006 yılında da bu sayı 931'e ulaşmıştır. Bu projelerin siyasi, ekonomik ve kültürel açıdan önemli geri dönüşümleri olduğu inancındayım. Bu nedenle, TİKA projelerinin giderek artması gerektiğine inanıyorum. Ayrıca, bu projelerin hayata geçirilmesi için gerekli olan insan kaynakları, bütçe ve organizasyonel altyapı konusunda da ciddi desteklemelerin yapılması gerektiğine inanmaktayım.

Hükümet olarak Balkanlar'a büyük önem vermekteyiz. Balkanlar'da bulunan Türk ve akraba topluluklara ve devletlere yapılan önemli yardımların artarak devam etmesi gerektiği inancındayım.

TİKA'nın özellikle Makedonya, Bosna-Hersek, Arnavutluk ve Kosova'da yürütülen projelerinin de çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Ayrıca, Filistin gibi tarihimizde önemli bir yeri olan ve günümüz uluslararası ilişkilerinin odak noktasında olan bir coğrafyayla da teknik iş birliği açısından yakından ilgilenilmesi gerekmektedir. Bu amaçla, Kudüs'te, Ramallah'ta açılan TİKA ofislerinin giderek daha önemli roller oynayacağına inanıyorum.

Sayın milletvekilleri, Türk dünyasının ana omurgasını teşkil eden Türk cumhuriyetleriyle de ilişkilerimizin geliştirilmesinde, TİKA'nın uyguladığı projelerin önemli roller ifa ettiğini görmekteyiz. Bu projelerin insan odaklı ve toplumlar arası iletişimi artırıcı mahiyette olması, ileriye yönelik ümitlerimizi artırmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun efendim.

FATİH ARIKAN (Devamla)Sayın milletvekilleri, geçenlerde Türkmenistan'a yaptığım bir seyahat esnasında gördüklerimi de sizlerle paylaşmak istiyorum. TİKA'nın orada hayata geçirdiği birçok projenin içerisinde özellikle Sultan Sencer Türbesi'nin restorasyonu, ortak kültür mirasımızın korunması açısından büyük önem taşımaktadır. TİKA'nın ortak kültür mirasımıza sahip çıkan bu tür projelerinin, Orta Asya ve Balkanlar'da daha da artması gerektiğine inanıyorum. TİKA projelerinin seçiminde ve hayata geçirilmesinde belirlenecek kriterlerin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Günümüzde rekabet ortamının giderek kızıştığı teknik işbirliği konularında diğer ülkelerle alanda rekabet edebilmenin önemli yollarından birinin de bu kriterlere gereken hassasiyetin gösterilmesi olduğunu düşünüyorum.

Sayın milletvekilleri, yeni coğrafyalara açılırken en önemli diplomasi araçlarımızdan birini de şüphesiz TİKA'nın projeleri oluşturmaktadır. Bu sayede ilgili ülkelerin bürokratları Türkiye'ye çeşitli amaçlarla getirilip eğitilmekte, yapılan sosyal projelerle insanların kalpleri kazanılmakta ve iş adamlarımızın faaliyetlerine destek verilmektedir. Bu yöntemle geliştirilen Afrika'ya açılım programının yaygınlaştırılmasını ve derinleştirilmesini dilemekteyiz. Afrika'ya yönelik çalışmalar ve genişleme politikası nasıl yürüyor, onu da gerçekten merak ediyorum.

Konuşmamı bitirirken, Sayın Devlet Bakanımız Beşir Atalay'ı ve TİKA'yı kutluyor, yürüttüğü projelerin artarak devam etmesini diliyorum.

Bu duygu ve düşüncelerle yüce Meclisi selamlar, teşekkür ederim. (AK Parti sıralarından alkışlar)