2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2020 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifinin Maddeleri münasebetiyle

HACI TURAN (Ankara)Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Tabii, 3’üncü madde hakkında grubumuz adına söz almış bulunuyorum. Konuşma metnimi hazırladım ama bugün metne sadık kalmayacağım. Özellikle, 6 Aralıktan bugüne kadar, yaklaşık dokuz gündür muhalefet partisi milletvekillerimizi burada dinlediğimizde, sanki küresel salgın dünyada olmamış da sadece Türkiye’de olmuş gibi bir algıyla, farklı rakamlarla birtakım farklı yöntemleri denediler; Hükûmetimizi bu noktada suçladılar.

Değerli arkadaşlar, bu küresel salgından sadece Türkiye değil; dünyadaki bütün ülkeler kendi ölçeğinde, olumsuz bir şekilde etkilendi. Bugün, Almanya’ya baktığınız zaman, mayıs ayında Berlin’de bir yürüyüş düzenleniyor. Sebebi nedir? 3,5 milyon nüfuslu Berlin’de yaşayanların yüzde 84’ü kirada oturuyor. Bu küresel salgından dolayı kiralarda yüzde 86 oranında bir artış oluyor ve Berlin’de yaşayanların büyük bir kısmı asgari ücretle çalıştığı için yerel eyalet Berlin’de şöyle bir karar alıyor: Eylül ayında referanduma gidiyorlar; yaklaşık yüzde 56’yla, Berlin’deki konutların yaklaşık 240 bin tanesi için devlet tarafından kamulaştırma kararı alınıyor. Evet, bu süreç herkesi etkiledi.

Özellikle muhalefet partileri bütçeyle ilgili konuşurken şu çok dikkatimizi çekti: Kur üzerinden eleştiri başladı. Bir kısmı çıktı dedi ki: “Türkiye’nin 1 trilyon 750 milyar olan bütçesi yaklaşık 2 trilyon zarar etti; bunun sebebi de kurdaki artışlardır.” Değerli arkadaşlar, şöyle Türkiye’nin borcuna baktığımız zaman, Türkiye’nin kamu-özel sektör borcu yaklaşık 419 milyar dolar; bunun 164 milyarı özel sektörün ve özellikle finans sektörünün borcudur. Bu borçlar bir mal karşılığı alınmış olan borçlar değildir; özellikle bankaların sendikasyon kredisi olarak kullandığı borçlardır yani bunlar kısa, orta, uzun vadeli borçlardır.

ÇETİN OSMAN BUDAK (Antalya)Reel sektörün de var, reel sektörün; onun 89 milyarı reel sektörün!

HACI TURAN (Devamla)Özel sektör borcuna baktığımız zaman, bugün, özel sektörün borcu yaklaşık 125 milyar dolardır; bunun 25-30 milyar doları büyük projeler içindir, diğerleri de özellikle, dövizle ticaret yapan, ithalat, ihracat yapan firmaların kullandığı borçlardır. Yani siz bu borçlara bakarak “Efendim, Türkiye’nin yıllık borcunun bir kısmı çıkıyor; 2 trilyon zarar ettik…” Yine dün bir arkadaşımız çıktı “1,5 trilyon zarar ettik…” Arkadaşlar, borç böyle hesaplanmaz. Bunu ödeyecek olan yine… Özel sektörün karşılığı vardır, bankalarda karşılığı vardır.

Avrupa ülkelerine baktığımız zaman, bugün Almanya’nın borcu yaklaşık 5,5 trilyon dolardır, Fransa’nın borcu 5 trilyon dolardır, İngiltere’nin borcu da 8,5 trilyon dolardır.