Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma
Son güncelleme: Kaynak: TBMM
Antalya Milletvekili ·
DEM Parti
Plan ve Bütçe Komisyonu · 5. yasama yılı · 19 Kasım 2026 · 1.071 kelime · yaklaşık 5 dakikalık okuma
Kaynak göster
Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti), 19 Kasım 2026 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu oturumunda konuştu (gündem: Tutanak Metni); konuşma 1.071 kelime.
Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti, Antalya). “Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma”. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu tutanağı, 19 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/konusma/hakki-saruhan-oluc-2026-11-19-ham-tutanak-1 (erişim: 20 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92885
[Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma](https://vekilpedia.com/konusma/hakki-saruhan-oluc-2026-11-19-ham-tutanak-1) — Vekilpedia, TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92885, erişim: 20 Kasım 2026
@misc{vekilpedia_konusma_hakki_saruhan_oluc_2026_11_19_ham_tutanak_1,
title = {Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma},
author = {{Vekilpedia}},
year = {2026},
howpublished = {\url{https://vekilpedia.com/konusma/hakki-saruhan-oluc-2026-11-19-ham-tutanak-1}},
note = {TBMM kaydı: \url{https://www.tbmm.gov.tr/milletvekili/UyeKomisyonKonusmaTutanakDetay?tutanakId=92885}; erişim: 2026-11-20}
}
Konuşmanın tam metni
TBMM tutanağından · Kaynak ↗ (yeni sekmede açılır)HAKKI SARUHAN OLUÇ (Antalya)Teşekkür ederim Sayın Başkan.
Sayın vekiller, Sayın Bakan, değerli bürokratlar; hoş geldiniz.
Şimdi, Sayın Bakan, sizin yaptığınız sunumdaki iki noktaya değinerek konuşmamı yapmak istiyorum. Bir tanesi, 2'nci sayfada diyorsunuz ki: "Dijital egemenlik geleneksel egemenliğin yeni boyutlarından biri hâline gelmiştir. Bu nedenle, yapay zekâ başta olmak üzere yeni teknolojiler bir rekabet ve kutuplaşma alanı hâline gelme riskini taşımaktadır." Çok doğru. Aslında çağ değişiyor. Yani, dünyayla en fazla ilişkide olan Bakanlık mensupları olarak tabii ki siz bunu yakından izliyorsunuzdur, hakikaten çağ değişiyor ve bu yeni çağda dünyadaki güç dengeleri ve siyasetin işleyiş biçimi eskisi gibi değil artık. 2026 yılı yani içinde bulunduğumuz yıl bile bize gösterdi ki dünya basit bir güç değişiminden geçmiyor. Yani, meselenin sadece Amerika'nın zayıflaması ya da Çin'in güçlenmesiyle açıklayamayacağımız kadar büyük bir mesele olduğunu görmek lazım. Küresel siyasetin kuralları, arayışları ve güç anlayışı değişiyor.
Baktığımızda, Soğuk Savaş döneminde dünyayı anlamak için kullandığımız birçok kavram bugün artık gerçekliğini yitirmiş vaziyette ve yetersiz kalıyor. Yani, askerî gücün, ekonomik gücün, teknolojik kapasitenin ve diplomatik etkinin merkezleri farklılaşabiliyor; bir alanda üstün olan bir devlet, diğer alanda son derece kırılgan olabiliyor. Bunun yarattığı sorunlar var. Yani, aslında bu yeni dünya çok kutuplu olmanın yanında, çok merkezli ve parçalı bir dünya olarak karşımızda. Eski dünya düzeninin kurumları ayakta fakat ciddi bir yıpranmayla karşı karşıyayız. Hatta, bu düzeni kuran güç -yani Amerika'dan bahsediyorum- bu düzenin kendisinin hareketlerini sınırladığını iddia ediyor ve bu konuda adımlar atıyor; biliyorsunuz, Trump'ın yaptığı çeşitli adımlar. Hoş, Trump artık topal ördekten beter bir duruma geldi. Dolayısıyla, bu adımlarını sürdürebilecek mi ve yeni Amerika'da bu adımlar nasıl şekillenecek, bunu henüz bilmiyoruz. O açıdan da çeşitli tartışmalar sürüyor. Yani ortaya çıkan dünya, daha demokratik bir çok kutuplu dünya olmadı maalesef. Çok kutupluluk kendiliğinden adalet, eşitlik veya barış üretmedi maalesef ve ortak kuralların zayıfladığı koşullarda yeni bir güç mücadelesi şekilleniyor dünyada ve biz bunları yaşıyoruz. İşte "Ticaret arttıkça barış güçlenecektir." umudu vardı ama öyle olmadığını gördük ve bunun yarattığı sorunlar var: Enerji, ticaret yolları, mikroçipler meselesi, ödeme sistemleri, teknoloji transferleri... Bütün bunlara baktığımızda gerçekten son derece ciddi bir mücadelenin, hatta bir kapışmanın içinde olduğumuz bir dünyada yaşıyoruz. Yani küreselleşmenin yerini bir içe kapanma değil ama kiminle ve hangi alanda bütünleşileceğine ilişkin siyasi tercihler belirlemeye başladı. İttifakların karakteri değişiyor, kalıcı aidiyetlerden konu bazlı ortaklıklara geliniyor. Özellikle baktığımızda Hindistan, Türkiye, Brezilya, Suudi Arabistan, Endonezya gibi orta büyüklükteki güçler böyle bir siyaset izliyorlar. Yani "esnek siyaset" diyebiliriz, "oynak siyaset" diyebiliriz. "Oynak" lafını eleştirmek anlamında söylemiyorum, tarif etmek için bunu söylüyorum. Bu esnek ortaklıklar yaygınlaşıyor ama bunun riskleri var. Biz bunun riskleriyle yakın tarihte karşılaştık. Bir tanesi S-400 kriziydi, çok esneyince frene basmak zorunda kalındı. Mesela ben hep söylüyorum burada, Ticaret Bakanlığında da konuştum bunu, BRICS meselesi yine esnek ama esnekliğin krizler yarattığı bir konudur, dikkat etmek gerekir.
Şimdi, yine sizin alanınızı ilgilendiren bir esnek adım bizce de bu Mekke Anlaşması oldu. Mekke Anlaşması'nı biz eleştirdik, hâlen de eleştiriyoruz. Evet, şunun farkındayız: Mekke Anlaşması İsrail'e karşı yapılmış bir hamle bölgede ama riskler taşıyor. Yani her imzacının ayrı çelişki alanları ve çıkar alanları var. Bunları sizler de biliyorsunuz. Dolayısıyla "Caydırıcılık başarısız olursa hangi sorunlarla karşı karşıya kalırız?" sorusunun cevabı yeterince tartışılmamış görünüyor bizim açımızdan. Dolayısıyla bunun tartışılması gerekir diye düşünüyoruz.
Şimdi bütün bu meselenin içinde Orta Doğu bölgesi yeni dünya düzeninin en sıcak sınav alanı. Gerçekten hani küresel güçlerin de bölgesel güçlerin de büyük çıkarlarının olduğu, çatışmalarının olduğu bir bölgeden söz ediyoruz. Üzerine çok uzun konuşma imkânımız var ama bu kadarıyla yetineyim. Bu Orta Doğu'nun yeni dünya düzenindeki yerinden kaynaklı olarak Türkiye'nin atması gereken bazı adımlar üzerinde durmak istiyorum. Burada da şimdi sizin sunumunuzdaki ikinci noktaya geleceğim: Epey uzunca bir bölümde hem Suriye'de yaşananları hem Şengal'de yaşananları ele almışsınız ve oradaki olumlu gelişmelerden söz etmişsiniz. Tabii ki buna itiraz etmek için söylemiyorum, sadece bu konuya atıfta bulunmak için söylüyorum. Evet, doğru, orada hem Suriye'deki son gelişmeler hem de demokratik entegrasyonun adım adım ilerlemesi Suriye açısından yeni bir dönemi işaret ediyor. Evet, henüz yeni bir anayasa yapılmadı, tam anlamıyla Suriye'de yaşayan bütün farklı halkların, inançların eşit şekilde bir Suriye Cumhuriyeti'nin parçası olma aşamasına henüz anayasal anlamda geçilmedi ama bu yöndeki gelişmelerin olumlu olduğunu görüyoruz, umarız devam eder. Şengal'deki gelişmeler de öyledir, gerçekten Ezidi halkının varlığını sürdürebilmesi açısından atılmış olan adımların önemli olduğunu düşünüyoruz.
Yani tabii ki kendi politikamıza, DEM PARTİ'nin politikasına atıfta bulunmak istiyorum. Bunu birkaç kere burada tartışmıştık sizinle de bütçe zamanlarında. Yani teşekkür beklemiyoruz şüphesiz ama DEM PARTİ'nin hem Suriye hem Şengal konusundaki olumlu attığı adımları ve katkıda bulunduğu adımları görmezden gelmediğinizin farkındayız; bu şekilde de devam etmesi gerektiği kanaatindeyiz, onu söylemek istiyorum.
Şimdi, bugün çünkü mesela baktığımızda Irak'ta yine bir sorun alanı var. Özellikle Irak Kürdistanı Bölgesel Yönetimi topraklarında yaşanmakta olan işte Barzani-Talabani geleneksel politikalarının son derece tehlikeli bir döneme girdiğini görüyoruz. Bu hem Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi açısından ciddi sorunlar yaratacaktır hem bölge açısından ciddi sorunlar yaratacaktır. Bizim bu konudaki tutumumuz esas itibarıyla orada her iki tarafın da uzlaşması ve birlikte bir siyaset alanını inşa etmesi, demokratik hükûmeti inşa etmesi doğrultusundadır. Yani sizler bunun farkındasınız, bunu açıkça da ilan ettik, onlarla yaptığımız her görüşmede DEM PARTİ olarak bunu söylüyoruz, hiçbirinin çıkarına değildir orada bir ayrışmanın olması, ayrı parçaların ortaya çıkması. Umarız Türkiye de dış politikasında bu konuda bu yönde bir teşvikte ve telkinde bulunur. Aksi takdirde, Irak açısından baktığımızda -tabii ki bölge açısından da- sıkıntılı bir zaman tekrardan yaşanır.
Şimdi, bütün bunları söylerken tabii nereye getirip bağlamak istiyorum? Orta Doğu'nun bugünkü hâlinde -biz bunu uzun zamandır, en azından iki, üç yıldır konuşuyoruz, söylüyoruz- Türkiye açısından da baktığımızda Türkiye'nin stratejik politikasının barış politikası olması gerektiğini düşünüyoruz yani stratejik olarak bunu söylüyoruz. Yani caydırıcılık, güç gösterisi, askerî girişimler falan, bunların hepsini bir kenara koymak lazım çünkü Kafkasya'dan Kuzey Afrika'ya kadar olan bütün bölgeye, Orta Doğu'yu da içine alan bölgeye baktığımızda Türkiye'nin çıkarları, Türkiye'de yaşayan bütün halkların ve bütün toplumun çıkarları esas itibarıyla bir stratejik barış politikasında yatmaktadır. Bu, diplomasi ve diplomasi, diyalog ve müzakere demektir. Dolayısıyla, buna yatırım yapmak lazım yani Türkiye'yi istikrarsızlıktan, çatışmadan ve çoklu krizlerden uzak tutacak temel stratejinin bu olduğu kanaatindeyiz. Bunun da çok temel ayaklarından bir tanesi olarak Orta Doğu'nun 4 önemli ülkesindeki -İran, Irak, Suriye ve Türkiye- Kürt halkıyla barışın olması, demokratik ve barışçıl süreçlerin ilerlemesi, Kürt halkının tarihsel ve konjonktürel bir müttefik olarak görülmesi gerekir. Bu konuda atılacak her olumlu adımın DEM PARTİ yanında olacaktır ama dediğim gibi, temel olarak uzun soluklu, stratejik, doğru yürüyüş barış yürüyüşüdür, bunu özellikle vurgulamak istiyorum. Bu açıdan da DEM PARTİ üzerine düşenleri -dediğim gibi- yapacaktır ve mücadelesini sürdürecektir.
Dinlediğiniz için teşekkür ederim.
AYNI TOPLANTIDA
Aynı gün bu komisyonda konuşanlar
81 konuşma daha · 19 Kasım 2026