Türkiye cumhuriyeti hükümeti ile fransa cumhuriyeti hükümeti arasında yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşması ve eki protokolün onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun tasarısı (s.s.:318)

HARUN ÖZTÜRK (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Demokratik Sol Parti ve şahsım adına yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Görüşmekte olduğumuzun antlaşmalardan Fransa’yla yapılan antlaşmayla ilgili olarak söz aldım. Bu, Danışma Kurulu kararı gereği, Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulanan bütün partilerin üzerinde ittifak yaptıkları anlaşmalardan birisi. Ancak lütfen, istirham ediyorum, dikkatlerinizi bir maddeye çekmek istiyorum, çünkü bu madde, hemen arkasından gelen Avustralya’yla yapılan anlaşmayla da ilgili bir madde. 4’üncü maddeye lütfen dikkatlerinizi çekmek istiyorum.

Değerli milletvekilleri, 4’üncü madde “Kamulaştırma ve Tazminat” adı altında bir madde. Biliyorsunuz, Anayasa’mız, gerektiğinde kamulaştırma ve devletleştirme yapılabileceğine ilişkin hükümler taşımaktadır. Bu uluslararası anlaşmayla…

Sayın Başkan, konuşmama devam edebilir miyim.

BAŞKANDevam edin Sayın Öztürk.

HARUN ÖZTÜRK (Devamla)Değerli milletvekilleri, bu anlaşmayla, Anayasa’mızın devletleştirme ve kamulaştırmaya izin veren hükmünün işlerliği bir kenara bırakılmaktadır. Nasıl? Birlikte bakalım.

4’üncü maddenin 2’nci fıkrasında “Hiçbir Akit Taraf, kamu yararına, hukuki sürece uygun olarak ve bu tedbirlerin ayrımcı olmaması durumu hariç…” Yani bu durumlarda Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na uygun olarak kamulaştırma ve devletleştirme yapabilir, bunun dışında yapamaz. Bu düzenleme yerinde bir düzenleme ancak devamını okumaya devam ediyoruz: “Alınması muhtemel el koymaya yönelik tüm tedbirler, miktarı, ilgili yatırımların gerçek değeri esas alınarak hesaplanacak ve bu önlemler kamu bilgisine sunulmadan hemen önce geçerli bulunan normal iktisadi duruma uygun belirlenecek hızlı ve yeterli tazminata neden teşkil edecektir.” Yani yatırımın gerçek değerini ödeyerek, o günkü piyasa değerini ödeyerek kamulaştırma ve devletleştirme yapamayacaksınız, ilave olarak bir tazminat ödemek zorunda kalacaksınız. Bu tazminatın miktarı da ilerideki maddelerde tahkime ilişkin düzenlemeler yer alıyor ve bu düzenlemeleri de -özellikle Parlamentoda grubu bulunan partilerin temsilcilerine seslenmek istiyorum- dikkatle okumalarını ve buna göre bu anlaşmayı yeniden değerlendirmelerini öneriyorum.

Değerli milletvekilleri, 5’inci maddeyle ilgili olarak da 5’inci maddenin ikinci fıkrasında Türkiye’de yapılacak yatırımların gelirlerinin transferi konusunda şöyle bir hüküm yer alıyor: “Transferler, transfer tarihinde geçerli olan piyasa döviz kuru üzerinden serbestçe çevrilebilir bir para birimiyle yapılacaktır.” Değerli milletvekilleri, piyasa döviz kuru, yani Merkez Bankasının açıkladığı efektif ve döviz kurları var, bankaların, özel ve kamu bankalarının açıkladığı kurlar var. Bunları dikkate almayacaksınız, serbest piyasadaki döviz kurunu esas alacaksınız. İstanbul’daki Tahtakale’yi mi esas alacaksınız, Ankara’daki piyasada oluşan döviz kurunu mu esas alacaksınız, yoksa yatırımın, yabancı yatırımın yer aldığı bir başka ilimizdeki serbest döviz kurunu mu esas alacaksınız? Dolayısıyla bu maddeyi de sakıncalı buluyorum.

6’ncı madde, sigorta şirketlerinin yatırımcı yabancı firmalara halefiyyet olmalarına ilişkin bir madde. Yani yabancı yatırımcı Türkiye’de yapmış olduğu yatırımla ilgili olarak ticari olmayan risklere karşı birtakım sigortalar yaptıracak. Bu sigortaların sigortaladığı riskler gerçekleştiği takdirde sigorta şirketi taraf durumuna geçecek ve dolayısıyla bu ödemeyi yapacak, bir şekilde Türk Hükûmetiyle ilişkiye girecek. Buraya kadar normal, yani yabancı firma ticari olmayan risklere karşı bir sigorta yapıyor ama bizden bu sigortayla karşılanmayan birtakım riskleri de yabancı firma ayrıca talep etme yetkisini elde ediyor; dolayısıyla bu da anlaşmazlık hâlinde bu anlaşmada öngörülen özel tahkim hükümlerine bağlı olarak uluslararası tahkime giderek çözümlenecek.

Buraya kadar ifade ettiğim gerekçelerle ve örnek bir anlaşma da olması nedeniyle izleyen anlaşmalara bir ilke oluşturacağını da düşünerek, bu anlaşmayı onaylarken daha titiz davranacağınızı umuyor ve kendi oyumun renginin bu anlaşmayla ilgili olarak “Hayır” olacağını ifade ediyor, yüce heyetinizi saygıyla selamlıyorum.