Kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.:266)

HASİP KAPLAN (Şırnak)Sayın Başkan, aynı konuda önergeler, ondan öyle oldu herhâlde.

Şimdi, burada süre yönünden üç yıla niye indirilme gereği duyuluyor? Koruma Kuruluna alınan bir üye, üç yıl, daha yerini öğrenmeden, bulunduğu yerle ilgili bilgileri edinmeden değişebilecek. Bu da siyasi iktidarlar kim olursa olsun suistimale açık, güvencesiz bir ortam yaratıyor. Zaten daha önceleri bu Anıtlar Kurulu üyeleri süresiz seçiliyordu ama 12 Eylül darbesi sonrası çıkarılan bir yasayla bu süre beş yıla getirildi.

Şimdi, bu kurullardaki üyelerden 5 tanesinin Bakanlıkça seçilmesi sorunu var. Bakanlıkça seçildiği zaman uygulamada sorunlar yaşanıyor. Şimdi, zaten korumayla ilgili bir yasa tasarısı görüşüyoruz. Kültür Bakanlığının zaten genel bütçedeki payı binde 5 dolayında, yani yüzde 1 bile değil. Koruma uygulamalarına tahsis edilen miktarın Kültür Bakanlığı bütçesine oranı yüzde 3 dolayındadır. Yüzde 3 ile binde 5’i çarptığımız zaman da yüz binde 15, yani on binde 1,5 gibi bir orana erişiliyor. Gerçekten, bu kadar zengin tarihi olan ülkemizde 2.600 höyük, 6.365 termal merkez, İtalya’dan daha fazla Roma eseri, Yunanistan’dan daha fazla Grek ve İyon eseri, 115 tane antik tiyatro, arkeolojik olarak korkunç bir zenginlik… Tabii, hep atlanan bir yer, Mezopotamya tarihinin, kültürünün katkıları ile beraber Yukarı Mezopotamya’nın da ülkemiz kapsamında olduğu düşünülecek olursa bunların korunmasıyla ilgili koruma kurullarının çok şeffaf bir çalışma yapması, titiz bir çalışma yapması çok önemlidir. Bu konuda Bakanlığın İnternet sitesine konulursa bu çalışmalar… Bir de sivil toplumun özellikle uzmanlık alanlarının bu çalışmalara katılması gereklidir.

Ben Sayın Bakandan şunu öğrenmek istiyorum, kendisine başvurusu yapılan bir konu olduğu için: 1993’te kentsel sit alanı ilan edilen, yakın çevresiyle birlikte sit kapsamına alınan ve daha sonraki yıllarda da korunan bir binanın, 1 numaralı Kültür Tabiat Varlıkları Kurulu Kararı’nın, hiçbir gerekçe olmadan, bu sefer bir başka tabiat koruma kurulu kararıyla değiştirilmesi, sit alanlarının değiştirilmesi mümkün müdür? Bu konuda ciddi bir çalışma yapılması gerekiyor. Bu koruma kurulları gerekçesiz kararlar veriyorlar. Bu konuda teftiş incelemesi yapmayı düşünüyorlar mı? Tabii, bu da önemli.

Genel olarak da söylenen şudur bu konularda: Kültür ve tabiat varlıklarının korunmasıyla ilgili seçimler dört yılda bir yapılıyor, bunlar da beş yıllığına seçiliyor. Hiç olmazsa koruma kurullarının, siyasi iktidarın tayin ve görevden alma, baskı ortamı sağlanmasın diye bu önceki hüküm olsun diyoruz. Yok, üç sene diyorsanız niye üç senedir; onu da gerçekten bir gerekçelendirseniz biz de ikna olsak iyi olur. Üç seneliğine tarihî kurul koruma şeyi olmaz. Çünkü bu koruma kurullarının bir özelliği vardır, hem tabiat varlıklarını hem kültür varlıklarını koruyacak. Bu da çok geniş bir alan, kapsamlı bir alan. Bu yönüyle baktığımız zaman, önergemizin yerinde olduğunu düşünüyoruz.

Biz kez daha Bakanlık çalışanlarının da bu konudaki deneyimlerini dillendirmesi gerektiğini düşünüyoruz. Önergemizin destek bulmasını istiyoruz.

Teşekkür ederim.