Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi münasebetiyle

AK PARTİ GRUBU ADINA HAYATİ YAZICI (Rize)Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; sizleri muhabbet dolu saygıyla selamlıyorum.

321 sıra sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi hakkında AK PARTİ Grubu adına konuşmak üzere huzurlarınızdayım.

Bütün arkadaşlarımı dinledim, konuşmamın konsepti değişti. Nereden başlasam, hangisinden başlasam, ne desem; kanun teklifini mi anlatsam, sorulara mı cevap versem ama bir tasarı oluşturdum kafamda, ona göre konuşmamı bitireceğim.

Öncelikle, konuşmamın başında, hafta sonu idrak edeceğimiz ramazan orucunun bütün milletimize, hepinize bereketler getirmesini diliyorum. Ayrıca, Türkiye'nin öneminin göstergelerinden biri olarak -bunlar çoktur ama- bugün yaşadığımız, bölgemizde, bütün dünyayı etkileyen Ukrayna-Rusya savaşıyla ilgili, aktif tarafsızlık çerçevesinde bu iki ülkenin temsilcilerinin İstanbul'da, Türkiye'nin misafirliğinde müzakere sürecini yürütüyor olmalarından Türk milleti olarak gurur duyduğumuzu ifade ediyor; bu vesileyle sürecin dünya sulhuna, bölgemize, barışın sağlanmasına vesile olmasını diliyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

Burada konuşan arkadaşlarımızın mümkün olduğu ölçüde, tabii, cevap hakkı doğurmamak amacıyla ismini vermeden konuşacağım ama herkes kendisini, konusunu anlayacak. Bugüne kadar hamaset yaptınız “siyaset” diye, değerler üzerinden söylem geliştirerek iktidar olacağınızı sandınız ama aziz Türk milleti buna inanmadı, kanmadı. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Türkiye halkını ilerici gerici, çağdaş çağ dışı, laik antilaik ve benzeri sözcüklerle dillendirmenin siyaset üretmek olduğunu düşündünüz, hâlâ sonuç alamadınız. Bakın, değerli dostlar, değerler hepimizindir; bayrak hepimizin, vatan hepimizin ve biz, tek milletiz, 84 milyon kümülatif vatandaşımızın tümünün ismi anlamında ifade ediyorum. Değerler üzerine siyaset olmaz; siyaset, projeyle olur; rekabet, projeyle olur. Türkiye’nin hangi konusunu ele almadık, hangi sorununa çözüm getirmedik? Bugün yaşanan sorunlarımız var, hepsi gündemimizde, cumhuriyet hükûmetinin gündeminde, Cumhur İttifakı’nın sorumluluğunu taşıdığı cumhuriyet hükûmetinin gündeminde. İnşallah bunları ara sıra deklare ettiğimiz gibi, pratiğe dönüştürdüğümüz gibi çözümü sağlayacak, insanımızın rahat bir ortama kavuşmasını temin edeceğiz. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

ŞENOL SUNAT (Ankara)Aman Allah’ım, gülüyoruz…

HAYATİ YAZICI (Devamla)Popülizm bizim siyaset tarzımız değil, hiçbir zaman olmadı, hep rasyonel davrandık. Dolayısıyla, ülkeyi yönetirken milletin verdiği yönetim yetkisini gece gündüz demeden hani, terleyerek, koşarak milletimizi muasır medeniyet seviyesinin üzerine taşımak; insanımızın önündeki sosyoekonomik engelleri kaldırmak, azaltmak; sofrasındaki ekmeği büyütmek için koşturan bir iktidarız. Çok Değerli Cumhurbaşkanımızın çok açık fikirli olarak sorulan bir soruya verdiği cevabı burada suistimal etmenin bir anlamı var mı, siyaset mi bu? Böyle bir şey olabilir mi, olabilir mi ya? Ben bundan hicap duyarım yani hicap duyarım, hicap duyarım milletin Meclisinde. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

CENGİZ GÖKÇEL (Mersin)Millete soralım…

HAYATİ YAZICI (Devamla)Değerli arkadaşlar, bunları ifade ettikten sonra sizin durumunuza düşmemek için konuya geliyorum. Meclise sunduğumuz bugün müzakeresi yapılmakta olan kanun teklifiyle alakalı yeni bir şey keşfetmedik. Dünyada olmayan bir öneriyle de karşınıza çıkmış değiliz. Dünyada seçim sistemleri belli, genelde 3’e ayrılır: Dar bölge sistemi, çoğunluk sistemi, nispi temsil. Bunların değişik versiyonları var. Bunları uygulayarak bu ülkenin demokrasisi de gelişiyor. Bildiğiniz gibi, 1946-1960 yılları arasında bu ülkede çoğunluk sistemi uygulanmıştır. 1960’tan itibaren, 1961’den itibaren hep uygulanan nispi temsildir. Bizim de önerimiz nispi temsil uygulaması çerçevesinde daha adil, vatandaşın kullandığı oyun amaç doğrultusunda, iradesi sapmadan sandığa girdiği gibi çıkmasını sağlayacak bir formülasyon getiriyoruz. Bunları tek tek izah etmeye çalışacağım ve elbette burada yöneltilen birtakım sorular var, onları da cevaplamaya çalışacağım.

Değerli arkadaşlar, bakın, teklifimizle 4 kanunda değişiklik öneriyoruz. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nda 2 madde; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nda 1; 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’da 9; 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’da 1 olmak üzere 13 madde üzerinde değişiklik öneriyoruz. Bunlardan bir tanesi, 2839 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde yer alan ülke seçim barajının, yüzde 10 olan seçim barajının yüzde 7’ye indirilmesidir. “Niye 7’ye indi?” diyorsunuz, 5’e inse “Niye 3 değil?”, 3’e inse “Niye 3?” diyeceksiniz. Çok öznel baktığınız zaman bu sorular haklı ama nesnel baktığınız zaman Türkiye’nin gelişimini, yürüyüşünü, siyasi birikimlerini ve pratiklerini birlikte değerlendirdiğiniz zaman yüzde 7 oranındaki önerinin rasyonel olduğunun hakkını teslim edeceksiniz diye düşünüyorum; bu konuya bugün konuşan arkadaşlarımız, Feti Bey değindi. Daha önce AİHM’e götürülmüş, Anayasa Mahkemesine taşınmış 95’te ve AİHM, Türkiye koşullarında yüzde 10 barajının bireysel haklar, seçme hakkı ve Avrupa Sözleşmesi’nde yer alan benzeri kriterler açısından eleştiri konusu olamayacağının altını çizmiş.

MERAL DANIŞ BEŞTAŞ (Siirt)“Düzenleyin." demiş, “Meclis düzenlesin.” demiş.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Biliyorsunuz, Anayasa Mahkemesine taşınmış, 95’te Anayasa Mahkemesi seçim çevresi barajını iptal etmiş, ülke barajına dokunmamış yani hukuksal süreçlerden geçmiş böyle bir düzenleme ve biz de bunun -bütün bu değerlendirmeleri dikkate almak suretiyle- yüzde 7 olarak gerçekleşmesini önermiş bulunuyoruz.

Efendim, teklifimizin 2’nci maddesiyle -ki en çok, tabii, bunun üzerinde duruyorsunuz- 2839 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesinde milletvekili dağılım düzenlemesini yeniden formüle etmekteyiz. Az önce konuşan arkadaşımız ifade etti; 2018 yılında bu kanuni düzenleme geldiğinde -çok ilginç, komisyonlarda, bir tanesini okuyacağım size- bu düzenlemeyi yani 2018’de uyguladığımız düzenlemeyi torbaya doldurmak suretiyle, sepete doldurmak suretiyle sepetten bölüşümü…

MUHARREM ERKEK (Çanakkale)D’Hondt’a yönelik bir itirazımız yok zaten, sorun yok, öyle ya da böyle.

HAYATİ YAZICI (Devamla)O maddenin tekliften çıkarılmasını istiyorsunuz, madde 21 teklifte yer alıyor 21’inci sırada. Diyorsunuz ki: “Bu düzenlemede açıkça seçmen iradesi haksız biçimde başka partiye aktarılmaktadır.” Türkiye’de 1961…

BÜLENT TEZCAN (Aydın)Benim beyanım, benim beyanım Sayın Bakanım; söyleyin, mahzuru yok.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Sizin imzanız yok.

BÜLENT TEZCAN (Aydın)Söyledim, benim konuşmamdaki beyanım.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Vallahi, bir yerden bulun, arayın bulun; bilmiyorum, benim sorunum değil Sayın Tezcan, bir yerden bulun yani.

MUHARREM ERKEK (Çanakkale)Siz ne söylemişsiniz, onu da okuyun Hayati Bey.

HAYATİ YAZICI (Devamla)İlla sizinle bir bağlantı kuracaksanız sizin olsun.

BÜLENT TEZCAN (Aydın)Ben Komisyonda da anlattım bunu, Komisyonda da anlattım.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Yani yanınızdaki arkadaş söylemiş sanırım ama sizin olsun.

BÜLENT TEZCAN (Aydın)Genel Kurulda da anlattım, Komisyonda da.

MUHARREM ERKEK (Çanakkale)Zaten ne Bülent Bey ne de ben D’Hondt’la ilgili bir şey söylemedik ki.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Ya, niye korkuyorsunuz, okumaktan niye çekiniyorsunuz?

BÜLENT TEZCAN (Aydın)Okuyun, okuyun, ben söyledim zaten.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Bir okuyayım şunu, şu teklifi bir okuyayım.

BÜLENT TEZCAN (Aydın)Tamam.

MUHARREM ERKEK (Çanakkale)Okuyun, gerekçelerimizi de okuyun.

HAYATİ YAZICI (Devamla)Bilmiyor arkadaşlar, bir okuyayım.

OSMAN AŞKIN BAK (Rize)Sayın Bakanım, okuyun dinliyoruz.

HAYATİ YAZICI (Devamla)“Bu düzenlemede açıkça seçmen iradesi haksız biçimde başka partiye aktarılmaktadır. Türkiye'de 1961’den beri -65, 66 seçimleri hariç- milletvekili sayısı D’Hondt sistemine göre belirlenmektedir. Sistem, en büyük partiyi avantajlı hâle getiren bir nispi temsil olanağı sunmuştur. D’Hondt sistemi bu teklifle 2 defa uygulanmaktadır. Somut bir örnek vermek gerekirse 3 milletvekili çıkan bir ilde A partisinin 2, B partisinin 1 vekil çıkardığı ve C partisinin hiç vekil çıkaramadığı durumda A ve C partilerinin ittifak yapmasıyla, B partisinin 1 milletvekili ittifak partilerine kayabilmekte, böylelikle seçmen iradesi seçimin sonucuna yansımamaktadır.”

MUHARREM ERKEK (Çanakkale)E, niye dinlemediniz o zaman muhalefeti Hayati Bey?

HAYATİ YAZICI (Devamla)Ya, bizde…